1
00:00:10,200 --> 00:00:12,320
In the new episode of podcast
Understanding the Steel Friendship

2
00:00:12,600 --> 00:00:14,440
we have hosted
a briliant interlocutor.

3
00:00:14,760 --> 00:00:16,760
Prior to introducing Jacob to you,
I would like to remind you that

4
00:00:17,200 --> 00:00:20,760
you can follow us on You Tube
Channel NM New Magazine,

5
00:00:21,040 --> 00:00:24,520
as well as on social networks,
Instagram, Facebook, Tik Tok,

6
00:00:25,320 --> 00:00:28,080
along with this podcast being
available in audio format on all

7
00:00:28,440 --> 00:00:32,400
relevant podcast platforms such as
Spotify, Deezer, Apple podcast,

8
00:00:32,800 --> 00:00:35,480
and all other platforms
you can think of.

9
00:00:35,960 --> 00:00:39,160
This podcast, produced by New
Magazine, is supported by the

10
00:00:39,680 --> 00:00:43,840
U.S. Embassy in Belgrade.
So, we hosted Jacob Mardell,

11
00:00:44,400 --> 00:00:49,040
a researcher who has a great story,
he comes from Great Britain,

12
00:00:49,880 --> 00:00:51,880
residing in Berlin for a longer
period of time, he leads a

13
00:00:52,240 --> 00:00:56,960
nomadic life, so we talked to
him during his stay in Brazil.

14
00:00:58,280 --> 00:01:02,640
Anyway, European Union, Serbia and
China were in the main focus of our

15
00:01:03,440 --> 00:01:08,200
discussion, Jacob spent some time
in Serbia as well, so we also touched

16
00:01:08,880 --> 00:01:12,960
upon his experience and visits to
the cities where Chinese presence

17
00:01:13,440 --> 00:01:17,560
has been quite extensive in Serbia.
I truly believe that you'll find it

18
00:01:17,920 --> 00:01:20,520
interesting, and just to reiterate to
follow us on all social networks,

19
00:01:20,960 --> 00:01:25,720
our series is coming to an end,
but all the episodes we had done

20
00:01:26,400 --> 00:01:28,960
so far are available, both in
audio and video formats

21
00:01:29,360 --> 00:01:31,760
on You Tube Channel
NM New Magazine.

22
00:01:32,120 --> 00:01:33,120
Greetings, see you.

23
00:42:49,280 --> 00:42:51,200
Produced by:
New Magazine

24
00:42:51,600 --> 00:42:52,280
Realized with the support of
the U.S. Embassy

***
1
00:01:43,640 --> 00:01:47,400
Dobrodošli u novu epizodu podkasta
''Razumeti èelièno prijateljstvo''

2
00:01:48,920 --> 00:01:53,120
u produkciji Novog Magazina,
uz podršku Amerièke ambasade.

3
00:01:55,840 --> 00:01:59,160
U ovom našem serijalu, obradili
smo razne aspekte saradnje

4
00:01:59,560 --> 00:02:04,800
izmeðu Srbije i Kine, takoðe smo se
dotakli šireg regiona zapadnog Balkana

5
00:02:05,440 --> 00:02:08,520
pa smo èak prièali i o saradnji
izmeðu SAD i Kine.

6
00:02:09,720 --> 00:02:13,280
Jedan akter je veoma bitan za
region zapadnog Balkana koji

7
00:02:13,720 --> 00:02:17,880
ima odvojene spone sa Kinom,
a to je Evropska unija.

8
00:02:19,360 --> 00:02:22,840
Danas æe Evropska unija biti u
fokusu našeg razgovora, ali

9
00:02:23,560 --> 00:02:28,400
neæemo se baviti saradnjom izmeðu
EU i Kine, bez uzimanja u obzir šireg

10
00:02:29,480 --> 00:02:35,400
kineskog prilaza globalnom partnerstvu,
kao i uticaj koji može imati na

11
00:02:35,840 --> 00:02:41,400
zapadni Balkan i na Srbiju.
Veoma mi je drago što mogu

12
00:02:42,120 --> 00:02:45,720
da vam predstavim i da poželim
dobrodošlicu nekome koga æu

13
00:02:46,840 --> 00:02:52,720
nazvati istraživaèem sa širokim
interesovanjem za pitanje Kine,

14
00:02:53,200 --> 00:02:58,320
nekome koga sam tokom godina
sretao nekoliko puta, i mogu vam

15
00:02:59,040 --> 00:03:05,440
reæi da je on bio od velike pomoæi
za razumevanje pitanja Kine za

16
00:03:06,160 --> 00:03:09,040
novopridošle na ovom polju,
kao što sam bio ja.

17
00:03:10,720 --> 00:03:17,080
Da više ne dužim, pravo iz Brazila
zapravo, predstavljam vam i želim

18
00:03:17,680 --> 00:03:20,880
dobrodošlicu Džejkobu Mardelu.
Džejkobe, dobrodošao u podkast

19
00:03:21,320 --> 00:03:25,560
Razumeti èelièno prijateljstvo.
-Hvala ti puno, divno je biti ovde.

20
00:03:27,400 --> 00:03:29,840
Pre nego što doðemo do glavnog
dela našeg razgovora,

21
00:03:31,200 --> 00:03:35,160
mislim da bi našoj publici bilo veoma
interesantno da èuje nešto više o

22
00:03:36,160 --> 00:03:42,560
istorijatu tvog bavljenja ovom temom.
Mislim da smo se prvi put sreli 2019,

23
00:03:44,440 --> 00:03:49,280
mislim da si tada bio na proputovanju
kroz zemlje koje je obuhvatala

24
00:03:50,040 --> 00:03:52,120
inicijativa 'Pojas i put'.
Možeš li da se prisetiš

25
00:03:52,760 --> 00:03:58,600
tog perioda, i o tome šta si možda
nauèio i saznao tokom putovanja

26
00:03:59,240 --> 00:04:04,320
kroz nisam siguran koliko zemalja...
I kakvo je tvoje iskustvo u raznim

27
00:04:05,040 --> 00:04:07,200
aspektima prisustva Kine
u tim pomenutim zemljama?

28
00:04:09,360 --> 00:04:13,200
Da, u pravu si, to je bilo 2019.
Tada sam iz Brisela otišao u

29
00:04:14,160 --> 00:04:20,080
Peking, pratio sam taj put
ekonomskog 'Pojasa' od

30
00:04:21,600 --> 00:04:26,680
Brisela preko Evrope, bio sam i u
Ukrajini i Belorusiji, a potom na jug

31
00:04:27,320 --> 00:04:32,440
do Srbije, gde smo se sreli,
a potom sam nastavio u Tursku

32
00:04:33,560 --> 00:04:40,080
preko Kaspijskog mora, na jednom
veoma starom trajektu, srednjim

33
00:04:40,720 --> 00:04:44,680
koridorom izmeðu EU i Kine,
i onda se završava Rusijom.

34
00:04:46,480 --> 00:04:50,640
Pa potom preko srednje Azije,
cik cak do Kurdistana - Kine,

35
00:04:51,080 --> 00:04:53,600
Tadžikistana - Kine,
Kazahstan - granica s Kinom,

36
00:04:54,680 --> 00:04:57,360
nekoliko puta, a onda sam nastavio
u Peking i potom u Vijetnam,

37
00:04:58,600 --> 00:05:02,960
a onda je dosšla pandemija i odluèio
sam da se vratim u Evropu,

38
00:05:03,440 --> 00:05:06,680
i sada kada se toga setim,
možda sam mogao da ostanem

39
00:05:07,240 --> 00:05:10,240
u Vijetnamu malo duže, jer sam
se dobro držao u poèetku...

40
00:05:11,520 --> 00:05:15,480
Tako da sam proputovao mnoge
zemlje koje obuhvata inicijativa

41
00:05:16,360 --> 00:05:19,000
Pojas i put, prouèavao sam kineske
investicije i njeno prisustvo tamo,

42
00:05:20,240 --> 00:05:27,280
i jedini utisak koji imam jeste da
je to prilièno šarolika inicijativa,

43
00:05:28,040 --> 00:05:31,600
i kinesko prisustvo je veoma drugaèije
u svakoj pojedinaènoj zemlji,

44
00:05:32,120 --> 00:05:37,320
a razlièite su i kineske kompanije,
tako da nemam neka galaktièka

45
00:05:38,200 --> 00:05:41,680
saznanja kada se radi o inicijativi
Pojas i put i prisustva Kine, osim

46
00:05:42,840 --> 00:05:48,440
onoga što je prilièno oèigledno.
Moja hipoteza ili pretpostavka

47
00:05:49,280 --> 00:05:53,120
kada sam krenuo na put je da
vidim kako kineske investicije

48
00:05:53,600 --> 00:05:57,400
izgledaju, šta Kina radi, 
i to je sve veoma specifièno,

49
00:05:58,320 --> 00:06:02,280
odnos Kine prema Srbiji se veoma
razlikuje od odnosa Kine prema

50
00:06:02,640 --> 00:06:10,400
Kirgistanu, ili Kazahstanu, ali ima
i sliènosti koje možemo razmotriti.

51
00:06:12,040 --> 00:06:16,560
To je moj utisak generalno.
Baš sam se lepo proveo u Srbiji,

52
00:06:17,040 --> 00:06:21,360
mislim da sam se te iste godine
vratio u Srbiju na konferenciju...

53
00:06:23,080 --> 00:06:26,800
Da, došao si ponovo u oktobru,
da uèestvuješ na Beogradskom

54
00:06:27,280 --> 00:06:31,480
bezbednosnom forumu, zapravo.
Tada si po drugi put došao u Beograd,

55
00:06:31,920 --> 00:06:36,440
a došao si i nedavno, ali o tome
æemo nešto kasnije...

56
00:06:37,800 --> 00:06:45,600
Pomenuo si da si se, pošto je izbila
epidemija KOVID-19, vratio u Evropu.

57
00:06:47,160 --> 00:06:52,720
Iako si poreklom iz Velike Britanije,
ti zapravo živiš u Berlinu u Evropi.

58
00:06:53,880 --> 00:07:02,120
I posmatraš odnose izmeðu EU i Kine
iz perspektive nekoga ko živi u EU.

59
00:07:04,880 --> 00:07:08,600
Iako si u poslednje vreme više
vremena proveo u Brazilu...

60
00:07:10,760 --> 00:07:17,000
Ti, dakle, radiš u Berlinu i odatle
pratiš razvoj odnosa EU i Kine

61
00:07:20,240 --> 00:07:27,480
u nekom širem obimu, pa moje opšte
pitanje kao uvod u EU-Kina temu,

62
00:07:28,160 --> 00:07:34,360
bilo bi kako ti vidiš stanje odnosa
izmeðu EU i Kine danas i na koji

63
00:07:34,880 --> 00:07:38,960
naèin se ti odnosi razlikuju u odnosu
na one koji su bili aktuelni kada si

64
00:07:39,440 --> 00:07:45,160
pre šest, sedam godina putovao
trasom Pojas i put inicijative?

65
00:07:45,680 --> 00:07:50,960
Kako bi opisao svoje lièno viðenje
odnosa izmeðu ova dva aktera?

66
00:07:54,520 --> 00:07:56,920
Promene su poprilièno velike
u odnosu na 2019. godinu.

67
00:07:57,880 --> 00:08:03,640
EU pokazuje više samouverenosti,
i porasla je napetost prema Kini,

68
00:08:05,200 --> 00:08:09,040
oko mnogih pitanja, ukljuèujuæi
i probleme oko ekonomije i trgovine.

69
00:08:10,720 --> 00:08:16,360
Te 2019. je zapravo bio poèetak
tog zaokreta, ali kao i kod svih

70
00:08:17,280 --> 00:08:21,760
važnih zaokreta, radi se o nizu
dešavanja, a istorija se može

71
00:08:22,360 --> 00:08:31,080
vratiti i više u prošlost, ali te 2019,
EU je zapoèela novi strateški prilaz,

72
00:08:32,600 --> 00:08:41,320
posmatrajuæi Kinu kao partnera,
konkurenta, strateškog rivala...

73
00:08:42,880 --> 00:08:48,040
U kojeèemu partner, ali ekonomski
takmac, a strateški rival u smislu

74
00:08:48,600 --> 00:08:56,040
da Kina živi drugaèiji sistem,
takmièenje sa EU vrednostima,

75
00:08:59,080 --> 00:09:04,720
tako da je to bio poèetak nekog
novog pozicioniranja sa predsednicom

76
00:09:05,360 --> 00:09:10,800
Ursulom fon der Lajen, a ona je samo
nastavila, rekao bih, da vuèe EU u

77
00:09:11,360 --> 00:09:14,440
još više konfrontacijski
položaj u odnosu na Kinu.

78
00:09:15,440 --> 00:09:21,840
I to je važno shvatiti. Mislim,
EU se sastoji od mnogih razlièitih

79
00:09:22,920 --> 00:09:29,840
država, a u geo politici, mi nekad
pominjemo EU kao jedinstvenog aktera,

80
00:09:30,360 --> 00:09:34,560
ali to oèigledno nije sluèaj, to je
savez država, a svaka država vodi

81
00:09:35,360 --> 00:09:44,320
svoju spoljnu politiku, tako da je
Brisel u kojem je sedište Komisije EU

82
00:09:45,160 --> 00:09:49,200
olièenje asertivnije kineske politike,
a Ursula fon der Lajen podržava

83
00:09:49,960 --> 00:09:57,400
upravo takvu vrstu
politike prema Kini.

84
00:10:00,480 --> 00:10:06,800
Na više instanci su razvijeni
instrumenti da bi se izjednaèili

85
00:10:07,320 --> 00:10:15,480
uslovi za igru, gde su evropske
kompanije davale neke subvencije

86
00:10:18,000 --> 00:10:23,960
kako bi EU kompanije saznale kada
neka kineska kompanija dobije na

87
00:10:24,440 --> 00:10:30,960
nekom tenderu, da li su u pitanju
kineske investicije, i pokušavaju

88
00:10:31,560 --> 00:10:37,640
da to spreèe. Nedavno je pokrenuta
istraga povodom uvoza elektriènih

89
00:10:38,360 --> 00:10:44,320
automobila iz Kine, gledali su
da li je bilo EU subvencija,

90
00:10:45,560 --> 00:10:49,520
tako da je EU fenomen
kojim se rukovodi iz Brisela.

91
00:10:50,320 --> 00:10:54,360
A države èlanice imaju svoje
uspone i padove kada se radi

92
00:10:54,760 --> 00:11:00,120
o pozicioniranju i politici prema
Kini, gde Nemaèka sve usporava.

93
00:11:00,960 --> 00:11:03,760
Tako da mislim da što je kineska
politika asertivnija, utoliko nam

94
00:11:04,520 --> 00:11:10,800
preti veæi rizik... Uglavnom, to je
jedna komplikovana situacija,

95
00:11:11,280 --> 00:11:14,720
ali generalno došlo je do
pooštravanja i pojaèanih tenzija,

96
00:11:16,600 --> 00:11:25,760
a stav Evrope je postao stroži,
a buka koja dolazi iz Brisela

97
00:11:26,320 --> 00:11:32,640
zapravo predstavlja sve države
èlanice, i ovo je poslovna zajednica.

98
00:11:34,680 --> 00:11:38,080
Zapravo, mislim da ukoliko pogledate
realnost, što se tièe ekonomske

99
00:11:38,600 --> 00:11:46,720
saradnje, ima još uvek puno saradnje
i investiranja od strane Kine,

100
00:11:48,200 --> 00:11:52,720
da povezanost još uvek postoji.
-Dao si mi šlagvort za najmanje

101
00:11:53,240 --> 00:11:58,240
tri razlièita pitanja koja bih želeo
da ti postavim, poènimo od prvog.

102
00:11:59,160 --> 00:12:01,520
Dakle, pomenuo si strateške
perspektive poèev od 2019.

103
00:12:02,960 --> 00:12:08,480
Èini se da su evoluirale i kao da
su ovaploæene u još jednom novom

104
00:12:09,040 --> 00:12:13,120
pristupu koji je pominjala i odredila
Ursula fon der Lajen, prošle godine.

105
00:12:14,360 --> 00:12:20,480
To je pozicija diriskinga, kako ti se
èini perspektiva dirisking politike,

106
00:12:21,320 --> 00:12:30,080
širom Evrope, kako vidiš to pomeranje
EU ka asertivnijem, ali isto tako,

107
00:12:30,800 --> 00:12:35,240
obazrivijem pristupu u uspostavljanju
strateške saradnje sa Kinom,

108
00:12:36,240 --> 00:12:41,360
ili možda imaš svoj stav
o samoj dirisking politici?

109
00:12:46,000 --> 00:12:50,280
Mislim da je dirisking malo
više prijateljski pojam od

110
00:12:52,080 --> 00:12:59,280
distanciranja, a pošto distanciranje
i nije moguæe, a dirisking naglašava

111
00:13:00,040 --> 00:13:09,200
pokušaj EU da smanji rizike
u nekim oblastima ekonomske

112
00:13:09,880 --> 00:13:17,400
saradnje sa Kinom. Otklanja se
rizik koji dolazi od zavisnosti od

113
00:13:18,120 --> 00:13:24,240
Kine, to se tièe mineralnih
bogatstava, mnoge zemlje

114
00:13:24,760 --> 00:13:32,160
zavise od Kine zbog minerala,
naroèito nekih koji su neophodni

115
00:13:33,520 --> 00:13:37,800
za pravljenje baterija, zelena
tranzicija u odbrambenoj industriji,

116
00:13:39,000 --> 00:13:43,880
a to se èini probematiènim, naroèito
kada se uzme u obzir invazija

117
00:13:44,480 --> 00:13:49,760
Rusije na Ukrajinu, zavisnost od
Rusije zbog energenata i to je

118
00:13:50,800 --> 00:13:59,240
postala najveæa briga. Tako da je
to dirisking, na prvi pogled...

119
00:14:01,880 --> 00:14:08,680
Pitanje koje mi èesto prolazi kroz
glavu jeste do koje mere je to uopšte

120
00:14:09,760 --> 00:14:14,680
moguæe i smatram da je
veoma komplikovano...

121
00:14:15,280 --> 00:14:19,880
Jer EU umnogome zavisi od
industrije koju smo pomenuli.

122
00:14:20,880 --> 00:14:25,520
Na primer, solarni paneli.
Ako EU namerava da ispuni

123
00:14:26,680 --> 00:14:30,040
ciljeve vezane za klimatske promene,
mora da se prebaci na sistem èiste

124
00:14:30,600 --> 00:14:33,520
energije, tako da æe biti potreban
pozamašan broj solarnih panela.

125
00:14:34,800 --> 00:14:40,000
A njih uglavnom proizvodi Kina.
Tako da to nije realistièno...

126
00:14:41,520 --> 00:14:48,560
Trenutno razmišljati o spasavanju
EU solarne industrije...

127
00:14:52,600 --> 00:14:58,960
Donekle je nešto nemoguæe
ostvariti, kad se radi o gorivu.

128
00:15:00,040 --> 00:15:02,240
S druge strane, kad su u pitanju
elektrièna vozila, pokušaj da se

129
00:15:02,960 --> 00:15:06,040
spasi evropska automobilska
industrija, uprkos jakoj konkurenciji

130
00:15:06,680 --> 00:15:11,360
kineskih proizvoðaèa elektriènih
vozila, možda nije kasno za to...

131
00:15:12,840 --> 00:15:19,200
Ali to je manje pitanje rizika i
smanjenja rizika lanca snabdevanja.

132
00:15:19,640 --> 00:15:23,520
To je jedan od elemenata koji se
ne pominju ili se redje pominju

133
00:15:24,360 --> 00:15:26,080
kada je reè o odnosima
Kine i Evropske unije.

134
00:15:26,480 --> 00:15:31,120
To je taj deo vezan za konkurenciju,
za industrijsku politiku, gde se

135
00:15:33,360 --> 00:15:40,120
EU kompanije takmièe sa Kinom,
i to se èesto prepliæe...

136
00:15:40,960 --> 00:15:45,960
Dirisking je, kako mu i ime kaže,
smanjenje rizika u odnosima sa

137
00:15:46,400 --> 00:15:50,120
Kinom, na primer ako je lanac
snabdevanja unutar Evrope,

138
00:15:50,600 --> 00:15:58,400
a kineski nije, to je bar tehnièki
dirisking, u vidu kineskog vlasništva,

139
00:16:00,200 --> 00:16:04,800
naroèito kad su u pitanju elektrièna
vozila, potom su tu bezbednosni

140
00:16:05,360 --> 00:16:15,640
rizici, u SAD o tome puno prièaju
jer se ta vozila mogu pratiti i biti

141
00:16:16,640 --> 00:16:20,080
od koristi kineskoj obaveštajnoj
službi u mnogim aspektima...

142
00:16:20,800 --> 00:16:24,680
To pitanje je stoga vrlo višestruko,
ne radi se samo o razlièitim

143
00:16:25,160 --> 00:16:29,160
sektorima, i rizicima unutar njih,
veæ se smanjenje rizika odnosi

144
00:16:29,920 --> 00:16:36,040
i na širu ekonomsku bezbednost,
i može da se odnosi na prekid u

145
00:16:36,800 --> 00:16:42,680
lancu snabdevanja, a to se onda
prepliæe sa pitanjem konkurencije,

146
00:16:45,080 --> 00:16:50,520
tako da je ukratko dirisking
popularan izraz za mnoge

147
00:16:51,320 --> 00:17:00,040
komplikovane i teške stvari.
A EU nema izgraðen stav

148
00:17:01,480 --> 00:17:06,560
po mnogim od ovih pitanja,
nije se odluèila još kako æe

149
00:17:07,280 --> 00:17:09,320
sprovoditi dirisking, odnosno
smanjenje rizika, a veæ sam

150
00:17:10,800 --> 00:17:15,360
pomenuo da države èlanice imaju
razlièite poglede na to, èak i u

151
00:17:15,840 --> 00:17:19,920
Briselu je još uvek otvoreno pitanje
o tome gde treba smanjiti rizik,

152
00:17:20,400 --> 00:17:23,600
do koje mere to treba uraditi,
da li je to uopšte moguæe uraditi.

153
00:17:25,000 --> 00:17:29,560
I samo još jedna finalna opaska,
što se tièe industrije akumulatora,

154
00:17:30,360 --> 00:17:37,160
u Evropi, stièem utisak da je još
uvek neodluèna povodom toga,

155
00:17:38,080 --> 00:17:42,640
pokušava da stvori evropsku
industriju akumulatora, a u

156
00:17:43,160 --> 00:17:50,960
pogledu konkurencije sa Kinom,
nekoliko kompanija je zapravo

157
00:17:51,360 --> 00:17:56,120
uspelo da dobije finansije za to,
ali one nisu posveæene tome...

158
00:17:56,840 --> 00:18:01,400
Znate, oni samo izvode testove,
da li je uopšte moguæe stvoriti

159
00:18:02,680 --> 00:18:07,080
evropsku industriju akumulatora,
da li mogu da zadovolje potrebe

160
00:18:07,560 --> 00:18:11,040
Evrope i da budu konkurentni Kini.
Ali stièe se utisak da nisu u

161
00:18:11,800 --> 00:18:16,800
potpunosti posveæeni ni od strane
Brisela, a kamoli država èlanica.

162
00:18:18,000 --> 00:18:19,400
Stvarno je poprilièno
nejasna situacija...

163
00:18:20,400 --> 00:18:23,760
Dao si mi odlièan šlagvort za naredno
pitanje koje sam hteo da ti postavim.

164
00:18:24,360 --> 00:18:28,920
Prvo što se tièe tvoje poente,
rekao bih da bi se dirisking

165
00:18:29,760 --> 00:18:36,440
mogao posmatrati kao period tranzicije
ka kohezivnijem pristupu ili politici

166
00:18:37,360 --> 00:18:43,120
od strane Evropske unije, a to je
èest predmet kritike da kohezivna

167
00:18:43,760 --> 00:18:47,480
politika Evropske unije prema Kini
u osnovi, zapravo, ne postoji.

168
00:18:49,080 --> 00:18:53,280
A govoreæi o raznolikosti koju si
pomenuo, to je usled razlièitih

169
00:18:53,840 --> 00:18:57,120
stavova i razlièitih mišljenja koje
pojedinaène zemlje èlanice imaju.

170
00:18:57,840 --> 00:19:01,600
Od onih koje manje-više nisu
zainteresovane da ostvaruju

171
00:19:02,120 --> 00:19:07,640
ili obuzdavaju saradnju sa Kinom,
do onih koje predvode saradnju

172
00:19:08,440 --> 00:19:13,840
sa Kinom, gde se èesto pominju
Nemaèka i Francuska, kao zemlje

173
00:19:15,040 --> 00:19:21,800
sa intenzivnijom saradnjom sa
Pekingom, do zemalja koje su

174
00:19:22,320 --> 00:19:28,320
u potpunosti ukljuèene u uzdržavanje
ili su u anti-kineskom modu,

175
00:19:29,400 --> 00:19:32,400
a to su one koje su takve usled
odbrambenih razloga, vezanih za

176
00:19:32,880 --> 00:19:38,600
NATO, Sjedinjene Drzave, koje su
zauzele èvršæi stav prema Kini.

177
00:19:40,280 --> 00:19:46,640
To bi bilo moje pitanje. Ako imaš
šta da dodaš, da li postoji naèin

178
00:19:47,240 --> 00:19:53,840
da se svi ovi razlièiti prilazi barem
dovedu na sliènu meru, jer na nivou

179
00:19:54,640 --> 00:20:00,360
EU ima politika koje se bave
uticajem Kine, a prièaæemo

180
00:20:00,880 --> 00:20:04,440
malo više i o regionu zapadnog
Balkana kasnije, ali generalno,

181
00:20:05,040 --> 00:20:11,640
da li vidite putanju u kojoj, na
primer, Litvanija i Nemaèka

182
00:20:12,600 --> 00:20:16,680
približavaju svoje stavove, da ne
pominjem zemlje kao sto je Maðarska

183
00:20:17,320 --> 00:20:20,400
koja je ostvarila strateški nivo
saradnje sa Kinom...

184
00:20:22,400 --> 00:20:27,920
Da, pomenuo si tu raznolikost,
tu su i baltièke zemlje koje imaju

185
00:20:28,600 --> 00:20:33,040
mnogo èvršæi stav prema Kini,
kada je Kina nastavila da pruža

186
00:20:33,600 --> 00:20:39,840
podršku Rusiji u ratu sa Ukrajinom.
Imamo i zemlje koje su protiv

187
00:20:40,640 --> 00:20:45,080
saradnje sa Kinom, koje su
bliže stavu Sjedinjenih Država.

188
00:20:46,680 --> 00:20:51,800
I Nemaæka koja se još uvek
bori za saradnju i želi da prekine

189
00:20:52,560 --> 00:20:56,560
neke EU inicijative,
kroz razlièite EU odbore.

190
00:20:58,840 --> 00:21:06,240
Teško je sa ovakvim trenutnim
EU strukturama diktirati malo

191
00:21:06,640 --> 00:21:13,320
ævršæu i EU mudru spoljnu politiku
prema Kini, ali mislim da pomaže

192
00:21:14,440 --> 00:21:20,920
što Brisel vodi ove zemlje
ka asertivnijem prilazu.

193
00:21:21,440 --> 00:21:28,160
Mislim da se barem promenio
politièki ton, šta je zapravo

194
00:21:28,880 --> 00:21:32,400
politièki ispravno reæi, znate.
Još uvek postoje kompanije

195
00:21:33,080 --> 00:21:40,800
u Nemaèkoj koje žele da se približe
Kini, ali to ne smeju da kažu javno,

196
00:21:41,680 --> 00:21:49,000
barem ne trenutno. Kad se vratimo
u 2019, najviši rukovodioci su mogli

197
00:21:49,520 --> 00:21:52,560
da razgovaraju o... Mislim da je
izvršni direktor Simensa prièao

198
00:21:53,000 --> 00:21:56,480
o inicijativi Pojas i put, kao novoj
svetskoj trgovinskoj organizaciji,

199
00:21:57,920 --> 00:22:00,320
koja osvetljava put
èoveèanstvu, šta god.

200
00:22:01,520 --> 00:22:06,240
To više ne može da se kaže.
Mislim da nova strategija

201
00:22:06,880 --> 00:22:10,080
u odnosima Nemaèke i Kine,
kad to beše, prošle godine?

202
00:22:12,400 --> 00:22:19,760
To je bilo pomalo razoèaravajuæe
za mnoge ljude, ali èak i samo

203
00:22:20,160 --> 00:22:23,520
postojanje strategije prema Kini
je asertivno i konfrontirajuæe u

204
00:22:24,280 --> 00:22:27,280
nekom smislu jer to na neki naèin
izdvaja Kinu, zašto vam je potrebna

205
00:22:27,760 --> 00:22:30,320
strategija prema Kini, ako ne želite
da se bavite tim problemom?

206
00:22:31,600 --> 00:22:34,320
A taj problem predstavlja Kina.
O tome se, zapravo, radi...

207
00:22:34,640 --> 00:22:39,520
Tako da prièamo o sporom postepenom
prelasku ka nekoj zajednièkoj

208
00:22:40,560 --> 00:22:43,440
i asertivnijoj politici prema Kini.
Pitanje je da li se to dovoljno

209
00:22:44,000 --> 00:22:47,080
brzo dešava, a mislim da u tom
pravcu treba da idemo, jer je

210
00:22:47,640 --> 00:22:52,880
to prosto neizbežno. Mislim da æe
se Nemaèka naæi u situaciji kada

211
00:22:53,600 --> 00:22:59,840
æe morati da bude mnogo odluènija,
u smislu odabira strane.

212
00:23:01,080 --> 00:23:04,440
Mislim na èinjenicu tenzija
u odnosima EU i Kine, kao

213
00:23:04,880 --> 00:23:10,440
i velika konkurencija velikih sila.
I dok razna pitanja isplivavaju,

214
00:23:11,240 --> 00:23:16,840
i kako tenzije rastu, zemlje æe
biti primorane da izaberu stranu.

215
00:23:17,960 --> 00:23:19,040
Mislim da je to neizbežno.

216
00:23:21,120 --> 00:23:29,400
Izvozne kontrole kineskih proizvoda,
neke nemaèke kompanije koje prelaze

217
00:23:31,160 --> 00:23:35,200
granicu, takve stvari
æe se dešavati i...

218
00:23:37,400 --> 00:23:45,720
A biæe ogranièeno vreme u kojem
æe EU moæi da se koleba izmeðu

219
00:23:46,320 --> 00:23:51,000
te dve strane. Tako što æe biti
otvorena za saradnju sa Kinom,

220
00:23:51,640 --> 00:23:57,400
a istovremeno biti više na strani
amerièke politike konfrontiranja

221
00:23:58,280 --> 00:24:06,600
i obuzdavanja. Dakle, to æe se
vremenom desiti, osim ukoliko...

222
00:24:07,760 --> 00:24:12,520
Ne znam... Izbori u SAD i u EU
mogu, naravno, da promene stvari.

223
00:24:14,240 --> 00:24:17,720
Ako bi Tramp ponovo bio izabran za
predsednika, onda bi svi problemi

224
00:24:18,200 --> 00:24:20,640
u transatlantskim odnosima
jos uvek postojali.

225
00:24:22,480 --> 00:24:29,160
Nisu sve dobre vesti izmeðu SAD
i EU, ali ako bi Tramp ponovo

226
00:24:29,600 --> 00:24:32,080
preuzeo predsednièku ulogu,
to bi sve promenilo.

227
00:24:33,480 --> 00:24:38,040
Gledajuæi sa strane, i kad je reè o
Evropskoj uniji, zapadni Balkan

228
00:24:38,600 --> 00:24:45,360
još uvek spada u kategoriju spoljnog
posmatraèa, sve je pomalo nejasno,

229
00:24:46,800 --> 00:24:53,320
a to je i zabrinjavajuæe jer se
oèekuje od zemalja koje teže

230
00:24:53,960 --> 00:24:58,480
da postanu èlanice Evropske unije
da prate neke smernice u odnosima

231
00:24:58,920 --> 00:25:02,280
koje još uvek nisu
u potpunosti definisane.

232
00:25:03,960 --> 00:25:07,680
Jedan aspekt kritikovanja dolazi od
lidera zemalja zapadnog Balkana,

233
00:25:08,880 --> 00:25:12,280
a to je èinjenica da se oèekuje
da zapadni Balkan bude mnogo

234
00:25:12,960 --> 00:25:17,840
kritièniji prema Kini dok su Evropska
unija ili njene individualne èlanice

235
00:25:18,360 --> 00:25:24,520
još uvek prilièno priklonjene
saradnji sa Pekingom.

236
00:25:25,480 --> 00:25:33,360
To me dovodi do teme u kojoj si
ti gotovo direktno umešan,

237
00:25:34,640 --> 00:25:40,120
buduæi da radiš na projektu koji
se bavi zapadnim Balkanom...

238
00:25:42,280 --> 00:25:45,400
Proveo si izvesno vreme,
taènije prošle godine, 2023,

239
00:25:46,400 --> 00:25:53,000
u zapadnom Balkanu, Srbija
je bila i još uvek je autlajner.

240
00:25:53,760 --> 00:25:59,440
A tema odnosno naslov našeg podkasta
je ''Razumeti èelièno prijateljstvo'',

241
00:26:00,200 --> 00:26:04,240
fraza koju èesto koriste ljudi iz
Srbije i iz Kine da objasnimo

242
00:26:04,840 --> 00:26:10,600
partnerstvo izmeðu dve zemlje.
Iz vaše perspektive, koliko je daleko

243
00:26:12,040 --> 00:26:17,840
zapadni Balkan od stavova koje
EU trenutno ima, to je, naravno,

244
00:26:18,400 --> 00:26:22,080
preširoko pitanje, ali generalno
govoreæi, da li vidiš razliku

245
00:26:22,640 --> 00:26:25,480
u oseæanjima prema Kini
od strane zapadnog Balkana,

246
00:26:26,160 --> 00:26:32,400
u poreðenju sa onim što si video
u Evropskoj uniji, i generalno,

247
00:26:32,920 --> 00:26:39,080
i šta misliš na koji naèin
zapadni Balkan ili Srbija,

248
00:26:39,600 --> 00:26:44,480
konkretno, saraðuje sa Kinom,
i da li je to pozitivno ili negativno

249
00:26:44,800 --> 00:26:45,880
za tu odreðenu zemlju.

250
00:26:49,240 --> 00:26:54,760
Da, smatram da tu Srbija zaista
prednjaèi, što se tièe tih

251
00:26:55,560 --> 00:26:58,200
veza sa Kinom, koje su
veoma, veoma jake.

252
00:26:59,800 --> 00:27:04,720
Iznenadio sam se prilikom posete
2019. godine, kada sam prvi put

253
00:27:05,160 --> 00:27:10,560
došao u Srbiju, posmatrajuæi to
kako je javnosti falilo kritièkog

254
00:27:11,320 --> 00:27:18,480
žara, ali to je stoga što nije
bilo medija gde bi to mogli da vide,

255
00:27:20,040 --> 00:27:23,960
javnost je bila naklonjena Kini,
i ja sam bio zapanjem tom dubinom

256
00:27:24,560 --> 00:27:30,440
saradnje, kao što ste pomenuli,
i Maðarska održava veoma bliske

257
00:27:31,160 --> 00:27:38,000
odnose sa Kinom, ali Viktora Orbana
donekle obuzdava taj status

258
00:27:38,600 --> 00:27:44,960
EU èlanice, došlo je do investicije
u železnicu na relaciji Budimpešta -

259
00:27:45,600 --> 00:27:49,960
Beograd, èinjenica da je taj projekat
bez tendera dodeljen kineskoj

260
00:27:50,760 --> 00:27:56,200
kompaniji, takve neke stvari
nisu naprosto dozvoljene u EU.

261
00:27:58,480 --> 00:28:03,200
Veliki javni projekti moraju da budu
na tenderu, a odnos koji Srbija

262
00:28:04,000 --> 00:28:11,000
ima sa Kinom, mnogo projekata
kineskih kompanija, koji su Kini

263
00:28:11,640 --> 00:28:16,920
dati na razne naèine, vi znate bolje
od mene, nekim specijalnim uredbama.

264
00:28:19,560 --> 00:28:26,360
To unutar EU ne bi bilo dozvoljeno,
ta saradnja je te dve zemlje veoma

265
00:28:27,080 --> 00:28:33,560
zbližila, recimo kineska investicija u
Srbiju, kroz koju Ziðin majning grupa

266
00:28:34,200 --> 00:28:40,360
posredstvom mnogih kineskih kompanija
žestoko investira u Srbiju i sada se

267
00:28:41,080 --> 00:28:45,320
ta saradnja produbljuje.
Mislim da bi Srbija želela

268
00:28:45,920 --> 00:28:50,680
još više bezbednosti kroz politièku
saradnju, i èini mi se da se Kina

269
00:28:51,280 --> 00:28:58,040
ponekad malo i povlaèi da ne bi
isuviše razljutila Evropsku uniju.

270
00:29:00,160 --> 00:29:05,920
Smatram da su veze veoma jake,
veoma bliske i to jeste problem.

271
00:29:07,880 --> 00:29:11,200
I u pravu ste da tu ima dosta
hipokrizije jer Nemaèka veoma

272
00:29:11,880 --> 00:29:15,560
blisko saraðuje na ekonomskom
polju sa kineskom korporacijom

273
00:29:16,840 --> 00:29:23,280
China Steel, ali èini mi se da im
se veliki broj projekata dodeljuje

274
00:29:23,800 --> 00:29:27,360
bez tendera, to je saradnja uz
potpunu bezbednost, a što se

275
00:29:28,240 --> 00:29:31,880
tièe politike, ona je nekako
u raskoraku sa onim što bi

276
00:29:33,200 --> 00:29:37,480
se moglo izraziti u EU,
to sam vec pomenuo.

277
00:29:39,840 --> 00:29:44,240
Realnost je da nemaèke kompanije
investiraju u Kinu, ali nema...

278
00:29:46,520 --> 00:29:52,560
Mislim, postoji realnost ekonomske
saradnje i ima mnogo ljudi u

279
00:29:53,040 --> 00:29:59,000
Nemaèkoj koji žele bliže odnose
sa Kinom, ali to ne smeju da kažu.

280
00:29:59,680 --> 00:30:03,440
Prosto se smatra da je
to politièki neprihvatljivo.

281
00:30:04,520 --> 00:30:08,480
A pretpostavljam da to nije tako
u Srbiji. Tako da smatram da bi

282
00:30:09,160 --> 00:30:18,520
bilo problematièno, a kako se to
odražava na Srbiju je interesantno

283
00:30:19,080 --> 00:30:21,920
pitanje. Nemam odgovor
na to pitanje, ali ovde se vodi

284
00:30:23,080 --> 00:30:29,120
polemika na temu porekla kapitala,
o tome da su ovi kineski projekti

285
00:30:30,120 --> 00:30:37,480
štetni za životnu sredinu, jer
kineske kompanije dobijaju

286
00:30:38,120 --> 00:30:45,120
zeleno svetlo uprkos tome usled
tih odnosa izmeðu Kine i Srbije.

287
00:30:45,960 --> 00:30:48,360
Tu je i korupcija, i sve vrste takvih
mahinacija, to je neka vrsta

288
00:30:49,200 --> 00:30:57,120
strateške perspektive, tako da ima
smisla da Srbija pokuša da iskoristi

289
00:30:57,880 --> 00:31:01,200
ovaj odnos tako da za Kinu ostvari
koncesije unutar Evropske unije,

290
00:31:02,120 --> 00:31:04,760
i mislim da je Srbija u tom pogledu
odradila veoma dobar posao.

291
00:31:07,240 --> 00:31:10,920
Kada se radilo o projektu vezanom
za železnicu, Vuèiæ se pojavio i

292
00:31:11,360 --> 00:31:16,080
rekao da ukoliko EU ovo neæe da
finansira, mi imamo kineske prijatelje

293
00:31:16,600 --> 00:31:20,440
koji æe rado uložiti u taj projekat.
Onda je EU dala taj novac...

294
00:31:22,360 --> 00:31:28,160
Ne znam kakvi su bili efekti toga
u Srbiji, ali je EU odnosno Brisel

295
00:31:29,120 --> 00:31:33,760
otkako je poèeo da se takmièi sa
kineskom inicijativom Pojas i put

296
00:31:35,800 --> 00:31:43,240
postao mnogo zainteresovaniji da
poboljša svoju ponudu za Srbiju,

297
00:31:44,000 --> 00:31:49,040
svakako se više brinulo o brendingu
i trudu da postane vidljiviji.

298
00:31:51,560 --> 00:31:57,160
Mislim da si mi ti rekao da se sad
na Vuèiæevom instagram profilu

299
00:31:57,720 --> 00:32:01,360
nalazi i vest o EU fondovima,
a ne samo o kineskim ulaganjima.

300
00:32:02,760 --> 00:32:06,680
Tako da mislim da je iskorišæavanje
tog odnosa sa Kinom i pokazivanje

301
00:32:07,240 --> 00:32:12,000
bliskosti dovelo do toga da se Brisel
uplaši i proba da ponudi više.

302
00:32:13,160 --> 00:32:20,680
Da li je taj odnos dobar za ljude
u Srbiji zavisi od toga na koji

303
00:32:21,440 --> 00:32:27,400
naèin vlada koristi taj odnos,
i kako oni percipiraju donošenje

304
00:32:28,120 --> 00:32:32,200
takvih odluka. Odnos je dobar
kada se dobija puno novca iz Kine,

305
00:32:33,680 --> 00:32:36,040
a onda se postavlja pitanje da li
se taj novac troši na dobar nacin,

306
00:32:36,760 --> 00:32:41,120
a tu onda dolazi do izražaja da li
je vlada donela dobre odluke.

307
00:32:42,720 --> 00:32:47,080
Dakle, ovakav položaj generalno
za jednu zemlju koja se trudi da

308
00:32:47,680 --> 00:32:53,320
balansira izmeðu EU i Kine,
na kraju se može isplatiti.

309
00:32:54,400 --> 00:32:57,560
Možete da iskoristite odnos sa
jednima i drugima i da od drugih

310
00:32:58,320 --> 00:33:00,920
dobijete pogodnosti, ali to je
pomalo opasna igra, èini mi se.

311
00:33:02,080 --> 00:33:05,280
A može doæi do trenutka, kao što
sam veæ rekao za Nemaèku,

312
00:33:06,400 --> 00:33:12,120
kada æe Srbija morati odluènije
da odabere stranu, a neki æe

313
00:33:12,680 --> 00:33:15,800
možda reæi da je ona veæ odabrala
stranu kojoj æe se prikloniti.

314
00:33:16,120 --> 00:33:18,800
Neki ljudi sa kojima sam prièao su
mi rekli da je Srbija veæ odabrala

315
00:33:19,400 --> 00:33:27,080
Kinu, da je put evropskih integracija
samo deklarativno odabran, te da

316
00:33:27,480 --> 00:33:33,320
nije duboka strateska odluka,
samo žele da Evropu ne ljute,

317
00:33:34,880 --> 00:33:39,840
a strateška odluka je zapravo
da se stave na stranu Kine.

318
00:33:40,920 --> 00:33:42,640
Ne znam koliko je to održivo.

319
00:33:44,240 --> 00:33:49,280
Ja æu biti pomalo kontroverzan,
pa æu reæi da su ljudi sa kojima

320
00:33:49,880 --> 00:33:54,360
si razgovarao o odabiru strana,
i koji su ti rekli da smo odabrali

321
00:33:54,840 --> 00:33:59,840
Kinu, verovatno nisu u pravu,
ali to ne negira kompleksnost

322
00:34:00,520 --> 00:34:10,000
naših odnosa sa Kinom, jer jeste
plan EU da proba da bude malo

323
00:34:10,520 --> 00:34:16,800
konkurentnija u regionu zapadnog
Balkana, i oèigledno je da politika

324
00:34:17,560 --> 00:34:25,080
proširenja nije u fokusu EU,
naroèito nakon ruske agresije

325
00:34:25,920 --> 00:34:32,320
na Ukrajinu, onda je ponovo pitanje
proširenja EU postalo goruæe.

326
00:34:34,720 --> 00:34:39,840
Imali smo ekonomski i investicioni
plan koji je trebalo da bude

327
00:34:40,440 --> 00:34:46,280
integralni deo GATE inicijative,
na dan kada snimamo ovaj podkast,

328
00:34:47,840 --> 00:34:53,120
odobren je plan rasta za zapadni
Balkan od strane EU, tako da

329
00:34:54,400 --> 00:35:00,320
postoje razni pokušaji da se stvori
malo podsticajnije okruženje za

330
00:35:00,680 --> 00:35:03,600
zapadni Balkan, samim tim i za
Srbiju kao jednu od zemalja u

331
00:35:04,200 --> 00:35:09,600
regionu zapadnog Balkana,
ali generalno, Kina se jeste

332
00:35:10,440 --> 00:35:15,760
pozicionirala kao relevantan igraè,
i sada govorimo o ublažavanju

333
00:35:16,640 --> 00:35:20,880
tih korozivnih aspekata kineskog
prisustva, koje si i ti pomenuo.

334
00:35:21,680 --> 00:35:26,280
Mislim da je za spreèavanje, 
naroèito u Srbiji, sada kasno,

335
00:35:27,280 --> 00:35:31,280
ali takoðe mora da se prepozna
da su neki aspekti kineskog

336
00:35:31,880 --> 00:35:34,520
prisustva u Srbiji bili
pozitivni za Srbiju.

337
00:35:35,240 --> 00:35:41,480
Èesto evropski donosioci odluka
ne razumeju to, ili to ne priznaju,

338
00:35:42,200 --> 00:35:46,320
i pokušavaju da se bave samo
aspektima o kojima i mi sada

339
00:35:46,920 --> 00:35:50,560
želimo da podignemo svest jer mi
moramo da ublažimo te negativne

340
00:35:51,320 --> 00:35:56,760
aspekte kineskog prisustva kako bismo
stvorili pozitivnije okruženje prvo i

341
00:35:57,120 --> 00:36:00,280
najvažnije za graðane Srbije,
a potom i za Srbiju kao zemlju.

342
00:36:02,120 --> 00:36:07,000
Samo sam se nadovezao na tvoj
komentar i znam da se bližimo

343
00:36:07,640 --> 00:36:10,440
kraju intervjua, ali pre nego što
završimo, imam jedno dodatno

344
00:36:10,920 --> 00:36:14,920
pitanje koje sam želeo da postavim.
Pomenuli smo nekoliko puta da si

345
00:36:15,360 --> 00:36:18,480
proveo izvesno vreme u Srbiji.
Ako se ne varam, posetio si

346
00:36:19,040 --> 00:36:24,800
Smederevo, možda u ranijim
dolascima u Srbiju, posetio si

347
00:36:25,400 --> 00:36:30,680
Zrenjanin i Bor, dakle, osvræuæi se
na prisustvo Kine, ali ne samo u

348
00:36:31,360 --> 00:36:36,800
tom kontekstu, kakvo je tvoje iskustvo
u Srbiji i na koji naèin percepiraš

349
00:36:38,160 --> 00:36:41,880
zemlju i ljude sa kojima si se
susreo, kao struènjak za srpsko

350
00:36:42,640 --> 00:36:49,240
kineske odnose, ali i uopšte,
kako si doživeo atmosferu u Srbiji.

351
00:36:51,400 --> 00:36:54,080
Samo još jedna opaska
o onome što si pomenuo.

352
00:36:55,880 --> 00:37:02,280
Ja sam jedan od onih koji misle
da Evropska unija nije kompletna

353
00:37:02,840 --> 00:37:08,720
bez Srbije i bez zapadnog Balkana.
Jednostavno je tako.

354
00:37:11,080 --> 00:37:17,240
Kada se radi o saradnji Srbije sa
Kinom, mislim da stvari moraju da

355
00:37:17,880 --> 00:37:22,360
se promene i unutar EU.
Takoðe verujem u nešto

356
00:37:23,520 --> 00:37:28,000
manje centralizovanu EU,
što se tièe spoljne politike.

357
00:37:29,000 --> 00:37:32,760
Mislim da je ideja da Maðarska
može da stavi veto na neke važne

358
00:37:33,600 --> 00:37:38,560
spoljno-politièke odluke poprilièno
problematièna, i smatram da bismo

359
00:37:39,280 --> 00:37:42,600
uskladili poziciju Srbije, stvari
moraju da se promene unutar EU.

360
00:37:44,480 --> 00:37:52,920
I aktuelna vlada Srbije neæe ostati
veèno, promeniæe se stvari,

361
00:37:55,200 --> 00:38:00,280
možda æe se onda promeniti
i spoljna politika, ne znam...

362
00:38:01,840 --> 00:38:04,240
Ali kao što si rekao, kao što sam
video kada sam prošli put bio u

363
00:38:04,720 --> 00:38:09,440
Srbiji, kineske investicije su duboko
ukorenjene, neæe nigde otiæi.

364
00:38:11,280 --> 00:38:19,880
Da rezimiram, bio sam u Boru,
da posetim Zidjin majning tamo,

365
00:38:21,320 --> 00:38:26,280
Išao sam i u Zrenjanin, da posetim
Linglong fabriku guma,

366
00:38:28,600 --> 00:38:33,320
ta dva mesta sam baš
želeo da posetim...

367
00:38:34,920 --> 00:38:39,680
Postalo mi je jasno, kad se radi
o Zidjin majningu da su oni tamo

368
00:38:40,400 --> 00:38:44,120
resili da ostanu dugo, bilo je
zabrinutosti da su dosli da iskopaju

369
00:38:44,560 --> 00:38:47,240
sav bakar i da æe brzo da zbrišu,
to je još uvek moguæa opcija, ali

370
00:38:47,720 --> 00:38:52,240
ja sam stekao utisak da su oni
došli da ostanu dugoroèno,

371
00:38:53,920 --> 00:38:58,600
kineski radnici tamo kupuju kuæe,
bilo mi je èudno kada sam video

372
00:39:00,440 --> 00:39:09,120
da kineski radnici iz rudarske
kompanije dolaze u bar,

373
00:39:10,520 --> 00:39:13,040
i baš se ne mešaju sa lokalnim
stanovništvom ali oni znaju da

374
00:39:13,520 --> 00:39:17,760
su oni tu i svi projekti koje sam
video, èak i investicioni projekti,

375
00:39:19,800 --> 00:39:23,760
doveli su do još èvršæe segregacije,
naroèito graðevinski projekti.

376
00:39:24,840 --> 00:39:28,280
To su radni kampovi u kojima žive
kineski radnici, i ostaju godinu ili

377
00:39:28,880 --> 00:39:33,080
dve, a potom se vraæaju kuæi.
Ostaje oseæaj kao da nema

378
00:39:34,840 --> 00:39:40,600
integracije, poprilièno im je dosadno,
ali ovo su sve moje liène impresije...

379
00:39:41,920 --> 00:39:46,480
Nisu u pitanju statisticki podaci,
ali se èini da su kineske investicije

380
00:39:47,000 --> 00:39:56,360
i kinesko prisustvo veoma duboki.
U Zrenjaninu sam išao na festival

381
00:39:56,840 --> 00:40:02,600
piva i sreo sam grupu kineskih
inženjera iz Linglonga...

382
00:40:03,640 --> 00:40:10,120
Kako piju pivo i jedu æevape,
bio je to veoma èudan prizor.

383
00:40:11,200 --> 00:40:14,240
U jednom malo mestu u Srbiji,
možda i ne baš toliko malom,

384
00:40:15,240 --> 00:40:19,680
odvija se festival piva po kojem
se šetkaju kineski radnici...

385
00:40:21,200 --> 00:40:26,080
Moj generalni utisak je da je
Kina došla u Srbiju da tu ostane.

386
00:40:27,640 --> 00:40:32,160
Da, hvala ti na tom odgovoru,
i mislim da se slažem sa tobom.

387
00:40:33,480 --> 00:40:37,920
Ono što æe se desiti, ako mi
ostanemo na putu evropskih

388
00:40:38,880 --> 00:40:44,680
integracija, moraæemo da ih pozovemo
na odgovornost za sve negativne

389
00:40:45,400 --> 00:40:50,200
aspekte koje smo ovlaš pomenuli,
ali smo o tome detaljno govorili

390
00:40:50,720 --> 00:40:54,320
u našim prethodnim epizodama
ovog podkasta, tako da taj

391
00:40:55,120 --> 00:40:58,400
negativni ekološki uticaj ne može da
ostane neprimeæen, tretman prema

392
00:40:59,040 --> 00:41:01,560
radnicima u nekim sluèajevima
ne može da ostane neprimeæen.

393
00:41:02,320 --> 00:41:04,440
Moraæemo da poboljšamo
transparentnost finansijskih

394
00:41:05,080 --> 00:41:08,360
aranžmana, da bismo zaštitili
sopstvene interese jer bez toga

395
00:41:08,920 --> 00:41:12,880
neæemo biti u stanju da ispunimo
sve zahteve kada se radi o vladavini

396
00:41:13,440 --> 00:41:17,120
potrebnih za pristupanje 
Evropskoj uniji,

397
00:41:18,600 --> 00:41:24,560
što æe, na kraju, ostati na dnevnom
redu za donošenje odluka u Srbiji.

398
00:41:25,480 --> 00:41:30,840
To neæe nestati preko noæi, tako da
æemo morati da nauèimo kao zemlja

399
00:41:31,240 --> 00:41:37,600
i kao društvo da živimo sa Kinom,
kao integralnim delom naše zajednice,

400
00:41:39,000 --> 00:41:42,040
naroèito u gradovima sa važnim
investicijama, kao što su oni

401
00:41:42,720 --> 00:41:44,920
gradovi koje si ti posetio.

402
00:41:45,960 --> 00:41:53,080
Na kraju bih želeo da naglasim da
je pristup koji si primenio na

403
00:41:53,760 --> 00:42:00,280
istraživanja u Srbiji, ali i na
zapadnom Balkanu, sto je

404
00:42:01,440 --> 00:42:06,480
bilo veoma osvežavajuæe, jer od
2019. godine, razgovori koje smo

405
00:42:07,960 --> 00:42:12,520
vodili skrenuli su pažnju
na obe strane novèiæa.

406
00:42:14,040 --> 00:42:20,280
Iz mog liènog iskustva, to je naèin
na koji istraživanje i prezentacija

407
00:42:20,920 --> 00:42:26,440
na ovu temu treba da bude uraðena,
tako da samo želim da ti se zahvalim

408
00:42:27,720 --> 00:42:32,960
na kraju razgovora na dosadašnjoj
saradnji, a naroèito što si posvetio

409
00:42:33,480 --> 00:42:39,720
vreme da budeš naš današnji gost u
podkastu Razumeti èelièno prijateljstvo.

410
00:42:42,120 --> 00:42:45,800
Hvala na lepim reèima, kao i
na pozivu da budem vaš gost,

411
00:42:46,160 --> 00:42:48,440
bilo je zanimljivo.
-Hvala, Džejkobe.