1
00:00:10,640 --> 00:00:13,160
Welcome to the latest episode
of the New Magazine podcast

2
00:00:13,480 --> 00:00:14,960
Understanding the
Steel Friendship.

3
00:00:15,280 --> 00:00:18,480
Prior to announcing my today's
guest, I would like to invite you

4
00:00:18,840 --> 00:00:22,600
to follow our profiles on social
networks, you can find New Magazine

5
00:00:23,000 --> 00:00:28,800
on You Tube, NM You Tube channel,
as well as on Instagram, TikTok and

6
00:00:29,120 --> 00:00:32,960
Facebook. Today, I had the pleasure
to talk to Ana Krstinovska.

7
00:00:33,800 --> 00:00:37,720
Ana is an excellent researcher,
coming from North Macedonia,

8
00:00:38,240 --> 00:00:42,160
the President and Founder of
the organization called ESTIMA,

9
00:00:42,640 --> 00:00:47,960
focused on cooperation of China
with the countries of Western Balkan,

10
00:00:48,360 --> 00:00:52,320
but the most important aspect
of that research is directed

11
00:00:52,800 --> 00:00:58,160
towards accession of the Western
Balkan countries to the European Union.

12
00:00:58,960 --> 00:01:02,240
This is an additional conversation
in the series of interviews we want

13
00:01:02,680 --> 00:01:07,120
to launch with this podcast,
in order to help you understand

14
00:01:07,600 --> 00:01:11,480
better what seems to be going
on with respect to cooperation

15
00:01:11,920 --> 00:01:14,680
of Serbia and People's Republic
of China. So, we expanded it a bit,

16
00:01:15,040 --> 00:01:19,200
covering the region a bit more,
so follow us on You Tube,

17
00:01:19,640 --> 00:01:25,320
as well as on social networks,
such as Spotify, Deezer and

18
00:01:25,640 --> 00:01:26,960
other podcast platforms.

19
00:01:27,440 --> 00:01:30,280
Just to reiterate that this
podcast is implemented

20
00:01:30,840 --> 00:01:34,720
with the support of the
U.S. Embassy in Serbia.

21
00:32:17,720 --> 00:32:19,120
Produced by New Magazine

22
00:32:19,560 --> 00:32:22,200
Implemented with the support
of the U.S. Embassy

1
00:01:45,760 --> 00:01:48,040
Ana, dobrodošli u podkast
Novog Magazina,

2
00:01:48,800 --> 00:01:51,240
dobrodošli u podkast
Razumeti èelièno prijateljstvo,

3
00:01:51,600 --> 00:01:52,960
zaista mi je zadovoljstvo
što æu Vas ugostiti.

4
00:01:53,360 --> 00:01:58,280
Dolazite iz Severne Makedonije,
i moram da priznam da sam želeo

5
00:01:59,280 --> 00:02:03,400
da Vas pozovem kao gosta
otkako smo poèeli sa snimanjem,

6
00:02:03,880 --> 00:02:08,320
jer kada se prièa o regionu zapadnog
Balkana i o temi kineskog prisustva

7
00:02:09,160 --> 00:02:13,560
na zapadnom Balkanu, ne mogu da
zamislim kompetentnijeg sagovornika

8
00:02:14,000 --> 00:02:17,720
od Vas, stoga, hvala Vam što ste
moja gošæa danas u Beogradu.

9
00:02:18,280 --> 00:02:21,200
Hvala Vam na pozivu, zaista
je zadovoljstvo biti ovde i

10
00:02:21,640 --> 00:02:22,720
razgovarati sa Vama,
kao i obièno.

11
00:02:23,560 --> 00:02:31,960
Na pocetku, želeo bih da Vam postavim
pitanje koje postavljam svim gostima.

12
00:02:33,360 --> 00:02:38,040
Dakle, èesto se partnerstvo izmeðu
Srbije i Kine opisuje kao èelièno

13
00:02:38,480 --> 00:02:43,920
prijateljstvo. Vaše gledište po
tom pitanju bi bilo interesantno...

14
00:02:45,120 --> 00:02:49,080
Kada èujete ili proèitate kako se
partnerstvo izmeðu Kine i Srbije

15
00:02:49,560 --> 00:02:52,440
predstavlja kao èelièno prijateljstvo,
kakvo je Vaše mišljenje o tome,

16
00:02:52,800 --> 00:02:56,400
kako vi shvatate tu sintagmu?
-Buduæi da ne èujem tu sintagmu

17
00:02:56,840 --> 00:03:02,360
prvi put, teško mi je da je razdvojim
od Železare u Smederevu, tako da

18
00:03:02,800 --> 00:03:04,960
je oèigledno da je ta fraza
smišljena u tu svrhu,

19
00:03:05,320 --> 00:03:08,120
ali sada je posmatram i u
geopolitièkom smislu...

20
00:03:08,840 --> 00:03:14,760
Što podrazumeva bilateralne odnose,
koji æe izdržati sva godišnja doba,

21
00:03:15,160 --> 00:03:20,200
sve vremenske prilike, koji su
izdrzljivi, èvrsti, da mogu da traju.

22
00:03:20,960 --> 00:03:25,360
Vidimo to umnogome u nedavnim
geopolitièkim promenama,

23
00:03:25,920 --> 00:03:30,480
uz rat u Ukrajini i uz globalnu
polarizaciju izmeðu istoka i zapada,

24
00:03:31,200 --> 00:03:34,680
tako da vidimo da Kina pruža
podršku Srbiji, i obrnuto,

25
00:03:35,560 --> 00:03:39,840
kada se radi o uvoðenju sankcija
protiv Kine, u procesu

26
00:03:40,360 --> 00:03:46,400
usklaðivanja sa EU, ili u drugim
oblastima u kojima se Srbija

27
00:03:46,720 --> 00:03:51,680
približava Kini, i gde Kina, na neki
naèin, nagraðuje Srbiju za ovo

28
00:03:52,080 --> 00:03:56,680
èelièno prijateljstvo, tako što
podržava stav Srbije u Savetu

29
00:03:57,280 --> 00:04:00,840
bezbednosti po pitanju Kosova,
tako što obezbeðuje investicije,

30
00:04:01,400 --> 00:04:05,920
dakle, u osnovi, to je prijateljstvo
koje izdržava test vremena.

31
00:04:06,960 --> 00:04:13,200
Ja se slažem sa takvim gledištem,
naroèito nakon samita Pojas i put,

32
00:04:14,000 --> 00:04:21,520
u oktobru prošle godine, jer imamo
zapravo ponavljanje te sintagme,

33
00:04:22,320 --> 00:04:26,960
tako što je i sam Si Ðinping izjavio
da je ono što spaja Srbiju i Kinu

34
00:04:27,400 --> 00:04:31,440
prijateljstvo vezano èelikom,
mala varijacija na temu èeliènog

35
00:04:32,080 --> 00:04:36,200
prijateljstva, ali ipak u skladu
sa onim o èemu danas prièamo.

36
00:04:37,000 --> 00:04:39,160
Ali, pre nego što preðemo na
regionalna i geopolitièka pitanja,

37
00:04:39,840 --> 00:04:43,240
hajde da malo porazgovaramo
o Vama i Vašem radu...

38
00:04:44,320 --> 00:04:48,680
Vi imate istoriju veza sa Kinom,
koja seže i van domena politike,

39
00:04:49,680 --> 00:04:52,960
pa možete li da nas upoznate sa tim
kakve su Vaše veze sa Kinom,

40
00:04:53,480 --> 00:04:56,800
i kakva je Vaša veza sa temom
prisustva Kine na zapadnom Balkanu.

41
00:04:58,160 --> 00:05:02,040
Moja poèetna pozicija je oblast
sinologije, studirala sam kineski

42
00:05:02,640 --> 00:05:06,320
jezik i književnost na Univerzitetu
u Skoplju, onda sam dobila stipendiju

43
00:05:06,880 --> 00:05:10,680
od kineske vlade da odem i provedem
par godina u Pekingu, da na izvestan

44
00:05:11,320 --> 00:05:15,320
naèin usavršim znanje kineskog jezika,
a buduæi da su me meðunarodni odnosi

45
00:05:15,800 --> 00:05:20,560
i diplomatija i globalna politika
oduvek zanimali, po povratku u

46
00:05:22,000 --> 00:05:27,560
Skoplje, poèela sam da se prebacujem
na tu oblast meðunarodnih odnosa.

47
00:05:28,800 --> 00:05:33,400
Onda sam diplomirala sa temom
evropskih odnosa, a moja disertacija

48
00:05:34,240 --> 00:05:37,760
se bavila temom odnosa Kine i EU.
Tako da je u osnovi Kina bila prisutna

49
00:05:38,360 --> 00:05:41,680
kroz moju celokupnu karijeru,
èak i kada sam bila usredsreðena

50
00:05:42,520 --> 00:05:46,400
na druge stvari, kao što su
EU integracije, a potom sam

51
00:05:46,920 --> 00:05:49,520
poèela da radim za vladu,
i èetiri godine sam radila

52
00:05:50,080 --> 00:05:53,880
na meðunarodnim odnosima,
unutar vlade, pokrivajuæi i taj

53
00:05:54,560 --> 00:06:00,080
EU portfolio, a delimièno i Kinu,
njene odnose sa Makedonijom.

54
00:06:01,640 --> 00:06:05,720
Poèev od 2017, prebacila sam
se na teren graðanskog društva,

55
00:06:06,240 --> 00:06:11,320
gde radim istraživanja, napisala
sam doktorat na temu: Kineska

56
00:06:11,880 --> 00:06:16,640
razvojna pomoÆ zapadnom Balkanu,
a sada ono što radim u oblasti

57
00:06:17,120 --> 00:06:22,680
civlinog društva jeste trougao odnosa
izmeðu Kine, EU i zapadnog Balkana.

58
00:06:23,640 --> 00:06:26,840
Dakle, u osnovi, prisustvo Kine
u svim zemljama u regionu,

59
00:06:27,760 --> 00:06:31,040
i na koji naèin to utièe na šanse
tih zemalja da uðu u EU u bliskoj

60
00:06:31,480 --> 00:06:35,800
buduænosti. -Ja bih da se možda
detaljnije okrenemo onome što

61
00:06:36,600 --> 00:06:41,760
trenutno radite, predsednica ste
nevladine organizacije, tink-tenka,

62
00:06:42,760 --> 00:06:45,840
kao i osnivaè NVO ESTIMA,
u Severnoj Makedoniji, ali

63
00:06:46,200 --> 00:06:50,160
na regionalnom i evropskom nivou,
tako da ste prisutni i šire, na

64
00:06:51,440 --> 00:06:54,440
globalnom nivou, mi se poznajemo
veæ neko vreme, sreli smo se i pre

65
00:06:55,440 --> 00:06:59,520
razmatranja ove teme, i zapravo smo
i saraðivali na jednom projektu koji

66
00:06:59,960 --> 00:07:02,600
se trenutno realizuje, tako da
možete li nam reæi nešto više

67
00:07:02,960 --> 00:07:05,400
o onome na šta ste trenutno
usredsreðeni, na rad ESTIME,

68
00:07:06,560 --> 00:07:08,400
a možda i nešto o našem
zajednièkom projektu na

69
00:07:08,760 --> 00:07:11,680
kojem ste angažovani trenutno.
-Naravno, ESTIMA je tink tenk

70
00:07:12,440 --> 00:07:15,680
koji se bavi oblastima kao što
je politika, istraživanje i analiza,

71
00:07:16,520 --> 00:07:19,840
s posebnim osvrtom na spoljnu
politiku i prisustvo Kine u regionu.

72
00:07:20,880 --> 00:07:23,120
Prošle godine smo pokrenuli
inicijativu pod nazivom

73
00:07:23,520 --> 00:07:26,920
Kineski politièki tim zapadnog
Balkana, a cilj ove inicijative

74
00:07:27,880 --> 00:07:32,920
jeste da nekako doprinese boljoj
i informisanijoj politici o Kini

75
00:07:33,800 --> 00:07:38,120
u svim zemljama u regionu jer,
iz mog iskustva, do sada je

76
00:07:38,800 --> 00:07:45,320
Kina rukovodila inicijativama i
politikama u regionu, a zemlje su,

77
00:07:45,840 --> 00:07:49,880
bilo da se radi o Srbiji, Crnoj Gori,
ili Makedoniji, one su jednostavno

78
00:07:50,400 --> 00:07:56,120
samo prihvatale ono što im se nudi,
ali nisu imale proaktivan stav,

79
00:07:57,000 --> 00:08:00,680
da ih neko pita šta im treba,
ili da na neki naèin modifikuju

80
00:08:01,040 --> 00:08:04,080
ili izmene neke inicijative koje
su možda štetne po njih.

81
00:08:04,600 --> 00:08:07,800
Tako da je osnovna ideja ovog
projekta da ove zemlje kreiraju

82
00:08:08,360 --> 00:08:13,000
politike preko kojih æe ta
dobit biti veæa u njihovom odnosu

83
00:08:13,280 --> 00:08:16,440
sa Kinom, a da istovremeno smanje
štetne posledice takvih odnosa.

84
00:08:17,000 --> 00:08:18,720
Bez obzira da li se radi o
šteti po životnu sredinu,

85
00:08:19,280 --> 00:08:22,440
podrivanje dobrog upravljanja u nekim
projektima koje finansiraju Kinezi,

86
00:08:23,080 --> 00:08:28,200
tako da se u osnovi trudimo da
uspostavimo bolje koordinisane

87
00:08:28,600 --> 00:08:33,240
i usredsreðenije i sveobuhvatnije
kineske politike u ovim zemljama.

88
00:08:33,800 --> 00:08:37,080
Dakle, kada govorimo o politici
implementiranja projekata unutar

89
00:08:37,440 --> 00:08:40,120
regiona, možemo se složiti da je
taj proces bio izazovan, uspostaviti

90
00:08:40,440 --> 00:08:42,480
razgovore, u pojedinim zemljama
više nego u nekim drugim...

91
00:08:44,560 --> 00:08:50,080
Sve je to bilo u skladu sa neèim
što možemo nazvati diferenciran

92
00:08:50,800 --> 00:08:54,880
regionalni pristup ili nivo uspešnosti
kineskog prisustva u regionu.

93
00:08:56,640 --> 00:09:01,320
Da li vidite neke podele u pristupu
na regionalnom nivou ili u nivou

94
00:09:01,680 --> 00:09:05,640
prihvatanja kineskog prisustva
u zemljama u regionu?

95
00:09:07,600 --> 00:09:10,240
Moramo da napomenemo da Kina
u osnovi nudi zemljama u regionu

96
00:09:10,760 --> 00:09:15,920
isto, to je poèelo pre deset godina,
sa kineskom platformom za saradnju

97
00:09:16,720 --> 00:09:21,080
sa centralnom i istoènom Evropom,
to je bio period kada je Kina zapravo

98
00:09:21,440 --> 00:09:24,080
ispitivala teren, tako da
je ponuda bila istovetna.

99
00:09:24,600 --> 00:09:28,120
Finansiranje infrastrukturnih
projekata, poveæana trgovinska razmena,

100
00:09:28,840 --> 00:09:32,480
neke investicije, a onda tokom
godina, a naroèito u poslednjih

101
00:09:32,920 --> 00:09:38,680
pet ili šest godina, vidimo oèigledan
jaz u smislu kineskog prisustva u

102
00:09:39,360 --> 00:09:42,120
Srbiji i njenog prisustva
u drugim zemljama.

103
00:09:42,760 --> 00:09:46,400
To je do izvesne mere povezano sa
globalnom polarizacijom, jer su tri

104
00:09:47,400 --> 00:09:50,680
ove zemlje, konkretno Severna
Makedonija, Albanija i Crna Gora,

105
00:09:50,960 --> 00:09:55,120
postale èlanice NATO, za njih je
saradnja sa Kinom u nekim oblastima

106
00:09:55,640 --> 00:10:00,920
postala nemoguæa, kao što je visoka
politika, oblast odbrane ili vojske,

107
00:10:01,720 --> 00:10:05,920
to je van dometa, kao i u nekim
važnim oblastima koje se smatraju

108
00:10:06,360 --> 00:10:09,760
osetljivim temama, kao što su
telekomunikacije i energetski

109
00:10:10,840 --> 00:10:14,720
sektor, takoðe je malo komplikovano
saraðivati sa Kinom, a u isto vreme,

110
00:10:15,720 --> 00:10:19,960
mi vidimo da Srbija uleæe u to
punom brzinom, i implementira

111
00:10:20,440 --> 00:10:23,360
nove projekte sa Kinom, Bosna do
izvesnog stepena pokušava da

112
00:10:23,840 --> 00:10:28,360
oponaša ono što Srbija radi,
ali buduæi da je situacija

113
00:10:28,800 --> 00:10:33,120
drugaèija, Bosna je veoma
komplikovana zemlja, s aspekta

114
00:10:33,680 --> 00:10:37,920
politièkih i administrativnih podela,
kao i politièke stabilnosti i

115
00:10:39,280 --> 00:10:44,040
vladavine prava, tako da su Kinezi
na neki naèin obeshrabreni da tamo

116
00:10:44,760 --> 00:10:50,480
posluju, tako da ostaje jedino Srbija
kao njihova željena destinacija.

117
00:10:51,440 --> 00:10:55,760
I to vidimo u celosti. Kada uporedimo
Srbiju sa ostalim zemljama regiona,

118
00:10:56,560 --> 00:11:00,080
ona ima deset puta više kineskih
direktnih investicija u poreðenju

119
00:11:00,440 --> 00:11:05,360
sa svim drugim zemljama. U Srbiji,
20 odsto ukupnih stranih direktnih

120
00:11:05,800 --> 00:11:07,400
investicija predstavljaju
kineske investicije,

121
00:11:07,880 --> 00:11:10,360
u zemljama kao što su Severna
Makedonija ili Albanija, taj procenat

122
00:11:10,640 --> 00:11:13,960
iznosi 2 odsto, ili èak i niže,
uz konstantan pad.

123
00:11:14,800 --> 00:11:19,800
Na primer, u Albaniji vidimo, gde je
bilo par velikih kineskih investicija,

124
00:11:20,840 --> 00:11:23,760
kineski investitori nekako
nisu baš srdaèno doèekani.

125
00:11:24,360 --> 00:11:26,920
Bila je jedna koncesija za
meðunarodni aerodrom u Tirani,

126
00:11:27,320 --> 00:11:30,600
koju je držala jedna kompanija
iz Hong Konga, i oni su na neki

127
00:11:31,000 --> 00:11:34,040
naèin bili primorani da to ustupe
lokalnim albanskim kompanijama,

128
00:11:34,480 --> 00:11:37,280
da se povuku iz investicije
i odu iz zemlje, a to se desilo

129
00:11:37,680 --> 00:11:41,200
i sa nekim sitnijim ulaganjima,
u oblasti iskopavanja hroma,

130
00:11:41,600 --> 00:11:45,440
i tako dalje, i ne vidimo da u ove
zemlje stižu neke nove investicije

131
00:11:46,120 --> 00:11:51,320
iz Kine. Tako da kada uporedimo, u
Srbiji imamo green-field investicije,

132
00:11:51,640 --> 00:11:54,760
imamo i velike akvizicije
od strane kineskih kompanija,

133
00:11:55,640 --> 00:12:02,160
što doprinosi pravljenju velike
razlike u prisustvu i uticaju.

134
00:12:03,000 --> 00:12:07,080
Dakle, kada govorimo o uticaju Kine
na zapadni Balkan, moramo da

135
00:12:07,400 --> 00:12:11,720
razdvojimo Srbiju i druge zemlje,
jer to, u osnovi, nisu isti sluèajevi.

136
00:12:13,440 --> 00:12:17,880
Razumem šta ste hteli da kažete,
rekao bih da smo svedoci uvoðenja

137
00:12:19,120 --> 00:12:23,480
nekih izmena, i to nedavno,
imali smo izjavu albanskog

138
00:12:24,320 --> 00:12:29,320
premijera, kada je rekao da oni
ne teže visokom nivou partnerstva

139
00:12:30,040 --> 00:12:36,080
sa Kinom, te da Kina ništa nije
donela Albaniji, to su rekli nedavno.

140
00:12:37,720 --> 00:12:40,480
Oni pominju da kineska platforma
za saradnju nije svuda rezultirala

141
00:12:41,160 --> 00:12:44,720
konkretnim projektima u Albaniji,
ali ne možemo da zanemarimo

142
00:12:45,040 --> 00:12:49,000
èinjenicu da Albanija, pa èak i
Makedonija, u nekim sluèajevima,

143
00:12:50,760 --> 00:12:52,720
iako bi trebalo da imate koristi od
uspostavljanja stabilnije vlade

144
00:12:53,680 --> 00:12:56,920
u nedavnoj istoriji, trebalo bi,
recimo, da se više posvetite

145
00:12:57,400 --> 00:13:02,040
procesima EU integracija.
Što se Crne Gore tièe,

146
00:13:03,200 --> 00:13:07,840
uskoro æe biti doneta odluka,
jer su i oni imali ozbiljan pad

147
00:13:08,680 --> 00:13:12,680
kada se radi o kineskom prisustvu,
ali buduæi da su oni èlanica NATO,

148
00:13:14,480 --> 00:13:17,520
u te dve oblasti koje ste pomenuli,
zapravo se ne oèekuje da æe doæi

149
00:13:18,480 --> 00:13:23,920
do novog momentuma u razvoju
saradnje sa Kinom.

150
00:13:24,600 --> 00:13:30,960
Srbija je poput deteta sa plakata,
proglasila je vojnu neutralnost,

151
00:13:31,760 --> 00:13:36,160
buduæi da nikada neæe, ili bar ne
u bližoj buduænosti, postati èlanica

152
00:13:36,840 --> 00:13:39,840
NATO, ali još uvek imamo to
uèlanjenje u EU kao spoljno-

153
00:13:40,400 --> 00:13:42,840
politièki cilj, barem
proklamovani spoljnopolitièki cilj.

154
00:13:43,440 --> 00:13:47,120
Ono što sam zapravo hteo da Vas
pitam jeste da, nakon izbijanja

155
00:13:47,880 --> 00:13:52,800
ruske agresije na Ukrajinu u 2022,
videli smo novi momentum u procesu

156
00:13:53,360 --> 00:14:01,200
EU integracija. Da li posmatrate
EU integracije kao još jedan teret

157
00:14:01,800 --> 00:14:05,840
u uspostavljanju saradnje sa
Kinom, od zemalja u regionu,

158
00:14:06,320 --> 00:14:12,120
ili da preformulišem pitanje:
Da li æe zemlje dovesti sebe

159
00:14:12,760 --> 00:14:18,160
u poziciju da æe morati da biraju:
ili èlanstvo u EU i olakšavanje

160
00:14:18,960 --> 00:14:20,440
procesa EU integracija, ili
dalji razvoj saradnje sa Kinom?

161
00:14:22,120 --> 00:14:26,840
U principu, prvo i najvažnije, one
ne bi trebalo da budu dovedene u

162
00:14:27,320 --> 00:14:32,760
situaciju da biraju, jer sve EU
èlanice imaju odnose sa Kinom,

163
00:14:33,400 --> 00:14:37,360
neke od njih imaju intenzivniju
saradnju sa Kinom, kad su u

164
00:14:37,720 --> 00:14:39,440
pitanju direktne investicije
i trgovinska razmena,

165
00:14:39,960 --> 00:14:42,200
u poreðenju sa zemljama
zapadnog Balkana.

166
00:14:42,920 --> 00:14:47,960
Kina se, u principu, ne protivi
EU integraciji ovih zemalja

167
00:14:48,240 --> 00:14:49,960
iz veoma jednostavnog razloga:
u kineskom je interesu da ove

168
00:14:50,520 --> 00:14:53,760
zemlje postepeno postanu
èlanice Evropske unije.

169
00:14:54,560 --> 00:14:57,720
To bi znaèilo da bi kineske kompanije
koje su veæ pokrenute u tim zemljama

170
00:14:58,200 --> 00:15:01,880
imale lakši pristup jedinstvenom
EU tržištu, jer su ove zemlje na

171
00:15:02,480 --> 00:15:06,240
tom putu, one postepeno postaju
deo jedinstvenog EU tržišta.

172
00:15:07,400 --> 00:15:10,240
To bi, takoðe, znaèilo da bi
u nekom trenutku, kada ove

173
00:15:10,640 --> 00:15:14,120
zemlje postanu èlanice EU,
Kina mogla imati saveznike za

174
00:15:14,720 --> 00:15:19,000
tim stolom, u Evropskoj Uniji,
u Savetu ministara EU,

175
00:15:19,800 --> 00:15:21,920
kada se budu donosile
spoljnopolitièke odluke.

176
00:15:22,400 --> 00:15:25,320
I sada, zamislite Srbiju sa ovim
èeliènim prijateljstvom sa Kinom,

177
00:15:27,080 --> 00:15:31,120
biæe jos teže da se usaglasi
sa EU, na primer,

178
00:15:31,800 --> 00:15:35,280
po pitanju uvoðenja sankcija
Kini, tako da bi bilo u interesu

179
00:15:36,320 --> 00:15:38,760
Kine da ove zemlje
postanu èlanice EU.

180
00:15:39,480 --> 00:15:42,040
Iz strateških, geopolitièkih,
ekonomskih razloga...

181
00:15:44,120 --> 00:15:50,440
Pitanje je da li... neke od vlada u
ovim zemljama sada, ali i u prošlosti,

182
00:15:51,320 --> 00:15:56,440
i ne samo u Srbiji, veæ i Makedoniji
i Crnoj Gori, bile su spremne da

183
00:15:57,080 --> 00:16:01,960
nekako stave po strani principe EU
integracija, u cilju zadovoljavanja

184
00:16:02,360 --> 00:16:05,840
potreba kineskih kompanija,
kineskih investitora i kineske vlade.

185
00:16:06,680 --> 00:16:09,440
Na primer, kada smo uzimali
kredite, nismo razmišljali o

186
00:16:10,320 --> 00:16:16,440
EU pragu koji iznosi 60% u toj
razmeri, tako da smo uzimali

187
00:16:16,880 --> 00:16:18,880
ogromne zajmove, da bismo mogli
da gradimo autoputeve, ne samo

188
00:16:19,240 --> 00:16:23,760
u Makedoniji, veæ i u Crnoj Gori.
A te odluke su donete u potpunoj

189
00:16:24,360 --> 00:16:28,120
nesaglasnosti sa EU pravilima,
ali i u suprotnosti sa nacionalnim

190
00:16:28,680 --> 00:16:32,560
pravilima, bez javne nabavke,
ima nekih optužbi za korupciju,

191
00:16:33,040 --> 00:16:37,080
kao i optužbi za ekološku štetu,
naroèito u Crnoj Gori.

192
00:16:38,040 --> 00:16:44,240
Tako da ne smatram da jedino Kina
podriva proces uèlanjenja u EU

193
00:16:44,600 --> 00:16:49,840
ovih zemalja, veæ Kina saraðuje
sa korumpiranom politièkom elitom,

194
00:16:50,520 --> 00:16:52,800
da bi izvukla maksimum svog
interesa u ovom regionu.

195
00:16:53,320 --> 00:16:54,360
To je glavni problem.

196
00:16:55,640 --> 00:16:58,120
Mislim da smo veæ o ovome
razgovarali. Da postoji jasna

197
00:16:58,960 --> 00:17:02,800
razlika izmeðu, na primer, Rusije i
Kine u njihovom prisustvu u regionu.

198
00:17:03,240 --> 00:17:07,200
Rusija je definitivno igraè koji
igra na kvarno, jer je u interesu

199
00:17:07,640 --> 00:17:12,200
Rusije da pokvari procese,
bukvalno direktno ili indirektno

200
00:17:12,680 --> 00:17:18,360
posredstvom svojih partnera,
svojim potezima u ovom regionu,

201
00:17:19,440 --> 00:17:22,920
ona šteti procesima EU integracija,
èak i proces pridruživanja NATO kad

202
00:17:23,400 --> 00:17:27,360
su neke druge zemlje u pitanju.
Kina je, sa druge strane,

203
00:17:27,920 --> 00:17:31,600
više pomagaè u ovim procesima.
Dakle, ako imamo vladu u nekoj

204
00:17:32,240 --> 00:17:35,920
od ovih zemalja koja je voljna
da progleda kroz prste kada se

205
00:17:36,320 --> 00:17:39,240
radi o nekim propustima vezanim
za životnu sredinu, ili da zanemari

206
00:17:39,680 --> 00:17:44,640
pravila konkurencije i orijentaciju
tržišta, Kina se neæe buniti...

207
00:17:45,320 --> 00:17:49,000
Kina, to jest kineske kompanije
æe uskoèiti, kao i kineska vlada,

208
00:17:49,360 --> 00:17:52,880
koja æe postiæi sve dogovore,
i oni vas neæe naterati da to

209
00:17:53,360 --> 00:17:56,600
uradite, ali æe biti više nego sreæni
da vam olakšaju ceo taj proces...

210
00:17:57,760 --> 00:18:01,520
koji ste veæ zapoèeli.
To me dovodi do zakljuèka,

211
00:18:02,000 --> 00:18:05,240
a verujem da æete se složiti,
ipak bih voleo da èujem Vaše

212
00:18:05,640 --> 00:18:09,960
mišljenje o tome, da li su neke
zemlje, odnosno da li Srbija

213
00:18:10,360 --> 00:18:16,320
šteti svojim EU procesima, ne
zbog toga što saraðuje sa Kinom,

214
00:18:16,720 --> 00:18:21,640
veæ zbog toga što dozvoljava sebi
da zanemari sve te aspekte da bi

215
00:18:22,080 --> 00:18:25,240
uspostavila kontekst u kojem je
saradnja sa Kinom i kineskim

216
00:18:25,600 --> 00:18:30,200
kompanijama uopšte moguæa.
-Da, smatram da to jeste štetno,

217
00:18:30,920 --> 00:18:37,240
da kažem to veoma otvoreno,
ali s druge strane, èini se da

218
00:18:37,520 --> 00:18:41,400
Srbija, kada se radi o pitanju Kosova,
ne raèuna na to da æe postati èlanica

219
00:18:41,760 --> 00:18:45,400
EU u bližoj buduænosti. Zbog toga
je potpisala FDI sa Kinom,

220
00:18:46,320 --> 00:18:51,040
i zbog toga se oslanja na kratkoroène
ciljeve u saradnji sa Kinom.

221
00:18:52,280 --> 00:18:57,480
Mislim na investicije koje æe doneti
profit u unarednih 3 do 5 godina,

222
00:18:58,200 --> 00:19:02,240
koje æe doprineti izvoznim
aktivnostima, zapošljavanju,

223
00:19:03,480 --> 00:19:07,160
otvaranju novih radnih mesta,
a s druge strane, vidimo da

224
00:19:08,080 --> 00:19:13,440
se Kina ponaša oportunistièki,
tako da ona saraðuje na svim

225
00:19:14,400 --> 00:19:18,040
ovim aspektima sa Srbijom.

226
00:19:18,960 --> 00:19:24,480
Tako da se slažem da Srbija podriva
svoje evrointegracijske procese, ali

227
00:19:25,080 --> 00:19:30,920
ovo je na neki naèin nepovratan proces,
jer može u nekom trenutku da se uskladi

228
00:19:31,520 --> 00:19:34,240
sa EU pravosuðem, može da
implementira svoje sopstveno

229
00:19:34,960 --> 00:19:40,280
nacionalno pravosuðe, jaèe
i doslednije, tako da ne vidim

230
00:19:41,600 --> 00:19:46,120
veliki problem ako ima jasno
pokazane spremnosti od strane

231
00:19:46,520 --> 00:19:50,400
vlade da se kreæe ka
evrointegracijskim procesima.

232
00:19:51,800 --> 00:19:56,400
Imam slièno mišljenje o tome,
ponavljam se, ali to je zato što

233
00:19:57,080 --> 00:20:02,480
smo o ovome veæ ranije prièali, ne
radi se o tome da mi ne oèekujemo

234
00:20:03,200 --> 00:20:06,600
dobre stvari iz saradnje sa Kinom,
ili da ih ne primeæujemo...

235
00:20:08,400 --> 00:20:11,600
Veæ se radi o tome šta tome
stavljamo kao protivtežu.

236
00:20:12,440 --> 00:20:14,560
Ako želimo nove autoputeve,
i dobijemo nove autoputeve,

237
00:20:15,160 --> 00:20:17,600
to je veoma dobra stvar
što smo to ostvarili.

238
00:20:18,120 --> 00:20:21,840
Na primer, znaèi mi što danas mogu
od Beograda do Zlatibora da stignem

239
00:20:22,360 --> 00:20:25,560
za tri sata, umesto za pet sati.
To je zaista dobra stvar.

240
00:20:26,400 --> 00:20:30,200
Radi se samo o tome da imamo pravo
da pitamo zašto je odreðeni partner

241
00:20:30,640 --> 00:20:35,680
odabran, ili koja je cena te odluke,
da li je projekat mogao da bude

242
00:20:36,160 --> 00:20:40,440
jeftiniji, i da li je to zaista
bila najbolja ponuda...

243
00:20:41,320 --> 00:20:45,240
To su te sitnice, ili ne baš sitne
stvari koje optereæuju saradnju,

244
00:20:46,000 --> 00:20:49,880
koja one koji motre na Kinu tera
da postavljaju takva pitanja...

245
00:20:50,840 --> 00:20:53,240
A samo želimo da nam se na
ta pitanja ponude odgovori.

246
00:20:54,440 --> 00:20:57,440
To je savršeno opravdano,
mi živimo u demokratskom društvu,

247
00:20:58,320 --> 00:21:01,840
ili bar naši politièki lideri tvrde
da su naša društva demokratska.

248
00:21:02,560 --> 00:21:07,040
Tako da oni to treba da dokažu.
Samo da kratko pomenem sluèaj

249
00:21:07,480 --> 00:21:10,720
makedonskog autoputa koji je
izgraðen kineskim sredstvima.

250
00:21:12,000 --> 00:21:14,360
I ja se u potpunosti slažem da
je dobro imati autoputeve,

251
00:21:15,880 --> 00:21:18,840
ali radi se o tome da je ugovor
o finansiranju autoputa potpisan

252
00:21:19,280 --> 00:21:22,280
pre deset godina, dakle 2013. godine.
Mi smo sada u 2024. godini,

253
00:21:22,680 --> 00:21:26,160
a autoput, deonica duga 50 km,
još uvek nije završena.

254
00:21:28,320 --> 00:21:32,920
A cene rastu, mi potpisujemo
anekse ugovora koji utièu na

255
00:21:33,320 --> 00:21:36,200
poveæanje cene, poslednji aneks je
potpisan na dvesta miliona evra...

256
00:21:36,920 --> 00:21:39,960
Tako da raste cena autoputa,
a autoput se ne gradi,

257
00:21:41,040 --> 00:21:44,320
a onda, pre par nedelja,
naš premijer daje izjavu

258
00:21:45,000 --> 00:21:49,840
u kojoj kaže da je bilo jedanaest
klizišta na izgraðenoj deonici puta,

259
00:21:50,600 --> 00:21:55,080
koja sada moraju da se raskrèe,
i da obezbede sigurnost da se

260
00:21:55,360 --> 00:21:58,840
ubuduæe klizišta ne bi dešavala.
To æe dodatno da podigne cenu.

261
00:21:59,640 --> 00:22:05,720
I onda se mi pitamo zašto 
kineska strana ili makedonska

262
00:22:06,240 --> 00:22:11,160
vlada nije obratila pažnju na to
tokom planiranja izgradnje autoputa.

263
00:22:11,720 --> 00:22:16,200
Zašto nisu uradili geološko
istraživanje, da naprave detaljnu

264
00:22:16,720 --> 00:22:20,760
dokumentaciju o projektu, a potom
su tu i pitanja koja ste vi pokrenuli

265
00:22:21,120 --> 00:22:24,560
a tièu se tendera, zašto smo odabrali
odreðenu kompaniju, a nismo našli

266
00:22:25,000 --> 00:22:30,360
najbolji odnos troškova i benefita.
Sva ova pitanja su legitimna,

267
00:22:31,520 --> 00:22:38,680
i ona su suprotna od mita da
su kineski projekti jefiniji u

268
00:22:39,240 --> 00:22:43,640
implementaciji i brže se realizuju,
jer poèeli ste izgradnju brzo,

269
00:22:44,440 --> 00:22:49,160
i da, brzo ste i završili, ali onda
potrošite još novca ispravljajuæi

270
00:22:49,800 --> 00:22:53,520
greške o kojima je trebalo brinuti
u pripremnoj fazi projekta,

271
00:22:53,800 --> 00:22:57,560
pre poèetka same gradnje.
I tu je dobro poreðenje sa

272
00:22:58,000 --> 00:23:02,320
EU fondovima. Mi kažemo da su
EU fondovi isuviše birokratski,

273
00:23:02,960 --> 00:23:06,440
da su veoma spori, da faza
planiranja predugo traje,

274
00:23:07,080 --> 00:23:10,840
ali ako posmatramo fazu priprema
i fazu realizacije, kada se radi o

275
00:23:11,200 --> 00:23:15,720
projektima koje finansira EU,
oni su kraæi u fazi priprema i

276
00:23:16,160 --> 00:23:18,440
realizacije od kineskih
projekata u istim fazama.

277
00:23:18,960 --> 00:23:21,000
Takav je sluèaj u Makedoniji,
takav je i u Crnoj Gori,

278
00:23:21,640 --> 00:23:26,600
a sigurna sam da i u Srbiji ima
primera sa ovim manjkavostima.

279
00:23:28,000 --> 00:23:33,520
Srbija je zapravo veoma dobra prilika
da istraži kako se stvari rade u zemlji

280
00:23:33,880 --> 00:23:37,640
koja još nije deo Evropske Unije,
i u zemljama koje su, da kažemo,

281
00:23:37,920 --> 00:23:41,640
odanije tom procesu EU integracija,
ili su veæ deo Evropske unije...

282
00:23:42,400 --> 00:23:44,560
Mi imamo tu železnicu
Beograd-Budimpešta,

283
00:23:45,960 --> 00:23:52,720
i buduæi da je sve moralo da bude
jasno i taèno u maðarskom sluèaju,

284
00:23:54,000 --> 00:23:57,040
zbog toga što njih posmatraju
evropski izaslanici, dok u Srbiji

285
00:23:57,800 --> 00:24:01,640
smo tek poèeli da to radimo,
stiæiæemo do maðarske granice

286
00:24:02,040 --> 00:24:08,400
za koju godinu, a tek nam ostaje da
vidimo da li æe ovi novi vozovi,

287
00:24:09,080 --> 00:24:12,640
to jest cela pruga, biti kompatibilna
sa evropskim sistemom železnica,

288
00:24:13,920 --> 00:24:17,960
ili da li æe neki od stanovnika
koji su se nalazili na mapi

289
00:24:19,040 --> 00:24:22,120
izgradnje železnice biti u opasnosti.
Sada imamo lokalne aktiviste koji

290
00:24:22,880 --> 00:24:25,640
pominju dugoroène posledice
na neka prirodna staništa,

291
00:24:26,400 --> 00:24:31,000
na deonici te železnice.
A sad prelazim na drugo

292
00:24:31,560 --> 00:24:36,320
pitanje koje sam danas veæ postavio.
Ono što Srbija radi od nedavno,

293
00:24:37,440 --> 00:24:42,800
a možda i celu deceniju unazad,
mi mirno dozvoljavamo poveæano

294
00:24:43,560 --> 00:24:48,280
prisustvo Kine u strateški
važnim oblastima.

295
00:24:49,000 --> 00:24:52,280
Jedna od najvažnijih oblasti,
nadam se da se slažeš, jesu

296
00:24:52,600 --> 00:24:55,000
prirodna bogatstva kojima
jedna zemlja raspolaže.

297
00:24:55,400 --> 00:24:57,640
Na koji nacèin ih eksploatišemo,
kome ih prodajemo, kakve su

298
00:24:58,040 --> 00:25:01,040
naše strateške orijentacije...
Vi ste, zajedno sa još jednim

299
00:25:01,720 --> 00:25:07,000
Autorom, napisali èlanak o prisustvu
Kine u industrijama zasnovanim na

300
00:25:07,320 --> 00:25:11,520
sirovinama na zapadnom Balkanu.
Za mene je to jedan od najboljih

301
00:25:11,880 --> 00:25:15,480
pregleda na koji naèin se
Kina predstavlja strateški

302
00:25:16,040 --> 00:25:20,840
u èitavom regionu.
Da li vidite prisustvo Kine

303
00:25:21,400 --> 00:25:27,600
u ovim strateški važnim oblastima
samo u Srbiji ili je to sluèaj i sa

304
00:25:28,120 --> 00:25:29,800
drugim zemljama širom regiona?

305
00:25:31,880 --> 00:25:35,120
Veæ sam pomenula da su prvobitno
ponude Kine i njen pristup bili isti

306
00:25:35,680 --> 00:25:40,360
za sve zemlje, i vidimo ono
što ste upravo pomenuli.

307
00:25:40,680 --> 00:25:43,480
Zainteresovanost Kine za
sirovine i ekstraktivne proizvode,

308
00:25:44,440 --> 00:25:47,160
širom zemlje, to jest regiona.
Izvinjavam se.

309
00:25:47,880 --> 00:25:52,040
U Srbiji je to uglavom bakar,
koji Kina eksploatiše i šalje

310
00:25:52,760 --> 00:25:58,760
u Kinu, tako da je, da tako kažem,
malo utolila glad za sirovinama,

311
00:25:59,200 --> 00:26:02,600
ali ih ona izvozi i u druge zemlje.
U sluèaju Albanije, kineski

312
00:26:02,840 --> 00:26:07,200
investitori imaju monopol na
eksploataciju nafte, ali su tu

313
00:26:07,800 --> 00:26:10,520
i rudnici bakra i hroma,
što se tièe Severne Makedonije,

314
00:26:11,120 --> 00:26:14,640
naš najizvoženiji proizvod su
legure gvožða, a u sluèaju

315
00:26:14,960 --> 00:26:18,720
Crne Gore, u pitanju su
rude boksita i aluminijuma.

316
00:26:20,240 --> 00:26:23,080
Ako pogledamo, vidimo da postoji
šema, veæina ovih zemalja, uz

317
00:26:23,480 --> 00:26:30,480
izuzetak Bosne, izvoz èetiri zemlje
u Kinu se sastoji od izvaðene rude,

318
00:26:31,040 --> 00:26:35,320
i sirovina. Ovo su proizvodi koji
nemaju dodatnu vrednost,

319
00:26:36,240 --> 00:26:39,600
ali dosta doprinose narušavanju
životne sredine, naroèito ukoliko

320
00:26:40,040 --> 00:26:43,440
su preterano eksploatisani,
takav je sluèaj u Srbiji sa

321
00:26:43,760 --> 00:26:46,920
Zijin rudnikom, sa prevelikom
eksploatacijom bakra.

322
00:26:47,560 --> 00:26:52,400
I mi èesto èitamo da stopa razmene
izmeðu zapadnog Balkana i Kine

323
00:26:52,760 --> 00:26:57,160
raste u poslednjih deset godina,
onda moramo da se zapitamo

324
00:26:58,200 --> 00:27:04,240
da li je u našem interesu i da li
nam to donosi negativne posledice.

325
00:27:04,760 --> 00:27:09,800
Jer mi zapravo izvozimo proizvode
koje ne donose puno vrednosti

326
00:27:10,160 --> 00:27:13,240
u našu ekonomiju, niti u našu
lokalnu zajednicu, a s druge

327
00:27:13,960 --> 00:27:19,800
strane, uvozimo proizvode koji su
veoma na ceni, što naš trgovinski

328
00:27:20,320 --> 00:27:25,440
deficit podiže do neba, ali i
stavlja naše ekonomije u

329
00:27:25,720 --> 00:27:29,400
takav položaj da ne mogu dalje
da se razvijaju i ne mogu da

330
00:27:29,760 --> 00:27:31,560
maksimiziraju svoju
saradnju sa Kinom.

331
00:27:33,640 --> 00:27:36,120
Slušao sam poslednjih par reèenica
koje ste sada izgovorili i pala mi je

332
00:27:36,680 --> 00:27:41,320
na um još jedna tema vezana za
Srbiju, jer ima i drugih strateški

333
00:27:41,680 --> 00:27:44,880
važnih oblasti u Srbiji gde bi trebalo
tek doneti neke ozbiljne odluke,

334
00:27:45,600 --> 00:27:49,600
ali hajde da to ostavimo za neku
drugu priliku i drugi razgovor,

335
00:27:50,080 --> 00:27:54,800
ali bih rekao da poenta koju ste
napravili može lako da se primeni

336
00:27:55,240 --> 00:28:02,560
na neki slièan scenario.
Ana, polako privodimo razgovor kraju,

337
00:28:03,000 --> 00:28:08,400
želeo bih još nešto da Vas pitam,
da Vas zamolim da malo predvidite

338
00:28:09,040 --> 00:28:16,400
buduænost, naime, kako vidite
prisustvo Kine u razvoju regiona,

339
00:28:18,200 --> 00:28:22,040
u nastavku saradnje? Da li mislite
da æe zemlje biti bliže Evropskoj

340
00:28:22,480 --> 00:28:27,920
uniji, te da æe se malo distancirati
od saradnje sa Kinom, ili da æe

341
00:28:28,480 --> 00:28:32,000
saraðivati kao i obièno, a da æe
dosta toga zavisiti od drugih

342
00:28:32,440 --> 00:28:35,640
aspekata geo-politièkih dešavanja,
u smislu politika širom regiona,

343
00:28:37,000 --> 00:28:43,600
u pojedinaènim zemljama koje æe ili,
pak, neæe nastaviti saradnju sa Kinom?

344
00:28:45,560 --> 00:28:49,400
Ako Srbiju ostavimo po strani,
preostale tri zemlje koje su èlanice

345
00:28:49,800 --> 00:28:54,440
NATO u regionu, veæ su u skladu
sa EU pravilima, kada se radi o

346
00:28:54,720 --> 00:28:57,880
njihovoj saradnji sa Kinom.
Tako da one ne saraðuju

347
00:28:58,400 --> 00:29:00,880
u strateškim oblastima sa Kinom,
rekla bih da je ta saradnja više

348
00:29:01,440 --> 00:29:04,800
simbolièna, jedino kada je u pitanju
Srbija, radi se o rasplamsanoj

349
00:29:05,720 --> 00:29:10,680
saradnji, i do izvesne mere,
takoðe u Bosni i Hercegovini.

350
00:29:11,960 --> 00:29:16,800
Svakako, moramo da shvatimo da
je Kina u regionu i spremna je za

351
00:29:17,480 --> 00:29:21,040
dugaèku utakmicu. Kina ne planira
da bude prisutna u narednih pet do

352
00:29:21,440 --> 00:29:28,320
deset godina, veæ planira da ostane
ovde. Mislim da Kina nema ništa

353
00:29:28,800 --> 00:29:35,480
protiv èekanja na dobru priliku
ili da investira u region, da

354
00:29:35,840 --> 00:29:39,400
implementira neki novi projekat,
a ono što u ovoj zemlji takoðe

355
00:29:39,880 --> 00:29:43,120
vidimo jeste da je došlo do
promene u pristupu Kine,

356
00:29:43,680 --> 00:29:49,800
jer su oèigledno vlade uglavnom
prozapadne, i nisu samo za EU,

357
00:29:50,320 --> 00:29:54,200
veæ takoðe i proamerièke, i ne žele
da ostvare veliku saradnju sa Kinom,

358
00:29:54,960 --> 00:29:57,920
a sada Kina pomera svoj prilaz
da bi radila više sa društvom,

359
00:29:58,760 --> 00:30:02,320
sa onim delom stanovništva koji
nije mnogo zavisan od vlade.

360
00:30:03,200 --> 00:30:07,840
Tako da vidimo napore kineske vlade
da prodre u akademsku zajednicu,

361
00:30:08,400 --> 00:30:11,280
u institucije visokog obrazovanja,
takoðe i u medijsku zajednicu,

362
00:30:12,120 --> 00:30:14,280
takoðe dosta saraðuje sa
poslovnim komorama, jer

363
00:30:14,600 --> 00:30:18,000
æe poslovna zajednica uvek biti
za dobru saradnju sa Kinom,

364
00:30:18,400 --> 00:30:21,120
to vidimo širom sveta.
Tako da, zapravo, Kina

365
00:30:21,720 --> 00:30:27,440
ne gubi vreme, ona ne stoji sa strane
veæ se prilagoðava, i sve æemo

366
00:30:28,080 --> 00:30:34,000
više viðati to prilagoðavanje
kao pristup, na primer, ukoliko

367
00:30:34,520 --> 00:30:37,680
na nekom prostoru kineski
investitori nisu baš dobrodošli,

368
00:30:38,280 --> 00:30:40,840
oni æe gledati da udruže snage
sa zapadnim investitorima.

369
00:30:42,360 --> 00:30:44,760
Takav je sluèaj sa Crnom Gorom,
sa Možura vetroparkom,

370
00:30:45,240 --> 00:30:48,280
vidimo to i u Severnoj Makedoniji,
gde se kineski investitor dogovorio

371
00:30:48,840 --> 00:30:50,920
da uðe u zajednièki
projekat sa Amerikancima...

372
00:30:51,440 --> 00:30:53,960
Isto se dogodilo i Srbiji, sa
farmama vetrenjaèa.

373
00:30:54,960 --> 00:30:59,680
Dakle, mi vidimo da Kina pronalazi
naèin da bude dobrodošla u regionu,

374
00:31:01,000 --> 00:31:05,320
i ne smemo da zanemarimo kinesku
krivulju uèenja, Kina ima veliki

375
00:31:05,960 --> 00:31:10,000
potencijal da uèi, ima velike resurse,
to je ogromna zemlja sa resursima

376
00:31:10,600 --> 00:31:16,200
koji su posveæeni spoljnoj politici,
tako da smatram da æemo videti

377
00:31:16,640 --> 00:31:21,440
drugaèiji pristup Kine na zapadnom
Balkanu, ali neæe doæi do manjeg

378
00:31:21,960 --> 00:31:27,480
prisustva Kine. -Mislim da bi bilo
dobro da završimo ovom porukom.

379
00:31:27,960 --> 00:31:30,240
Ali pre nego što se rastanemo,
želim da Vam se još jednom

380
00:31:30,520 --> 00:31:34,320
zahvalim što ste nam posvetili
vreme, što ste nas našli ovde

381
00:31:34,920 --> 00:31:40,200
u Beogradu, i ako je neko
zainteresovan da nastavi

382
00:31:40,680 --> 00:31:45,200
da prati Vaš rad, mogu da odu
na medijski profil ESTIME,

383
00:31:46,600 --> 00:31:49,120
videæe tamo neke video materijale,
koje je pravio kineski politièki tim

384
00:31:49,560 --> 00:31:53,200
za zapadni Balkan,
Vi ste sigurno deo tog tima.

385
00:31:54,760 --> 00:31:57,680
Mislim da æe stvari na koje se
fokusirate u daljem radu doneti

386
00:31:58,280 --> 00:32:03,400
veæu jasnoæu u razvoju saradnje
izmeðu Kine i zapadnog Balkana,

387
00:32:04,200 --> 00:32:08,160
naroèito u kontekstu EU integracija.
Dakle, hvala što ste tako odani

388
00:32:08,600 --> 00:32:11,680
poslu i što radite predano,
i hvala Vam što ste bili ovde.

389
00:32:12,680 --> 00:32:14,800
Hvala Vama na ljubaznim
reèima, kao i na pozivu.

390
00:32:15,040 --> 00:32:16,320
Bilo mi je zadovoljstvo.