WEBVTT

00:00:00.869 --> 00:00:04.570
Algunas de as máis altas cotas de belleza de

00:00:04.570 --> 00:00:09.050
la creación humana e la vulgar, que Emilio me

00:00:09.050 --> 00:00:13.070
perdone, e, non menos importante, tarea de apuntar

00:00:13.070 --> 00:00:17.730
cuentas e propiedades, de la poesía a un excel.

00:00:18.550 --> 00:00:20.949
En pouco máis que isto, se resume a necesidade

00:00:20.949 --> 00:00:24.750
que tuvimos os humanos de apuntar cosas hasta

00:00:24.750 --> 00:00:28.870
que aquello evolucionou al todo, a escritura.

00:00:29.070 --> 00:00:33.320
O lo que é o mesmo? el pensamiento, la ciencia.

00:00:37.460 --> 00:00:45.439
Buenos días. Hoy es martes 1 de abril de 2025.

00:00:45.659 --> 00:00:50.500
Estrenamos Més. Este é o capítulo 1430 de Bala

00:00:50.500 --> 00:00:53.200
Extra, un podcast sobre as minhas coisas, que

00:00:53.200 --> 00:00:58.020
en el fondo son as tuyas. E hoje vamos, efectivamente,

00:00:58.200 --> 00:01:01.829
con o origen da escrita. Este tema viene de meses

00:01:01.829 --> 00:01:04.750
atrás, muchos meses atrás, que estuve por última

00:01:04.750 --> 00:01:07.769
vez en el Museo de la Evolución Humana. Pois,

00:01:08.049 --> 00:01:11.609
non me acuerdo, pero seguro que entre o verano

00:01:11.609 --> 00:01:17.209
e o otoño. Quizás había empezado o otoño. Había

00:01:17.209 --> 00:01:20.590
unha exposición. Non recuerdo se a exposición

00:01:20.590 --> 00:01:27.489
era sobre isto ou era sobre unha outra cosa adiacente.

00:01:27.920 --> 00:01:30.959
que me permitió leer en un lugar que el origen

00:01:30.959 --> 00:01:34.000
de la escritura estaba ni máis ni menos que na

00:01:34.000 --> 00:01:37.099
necesidade de los humanos de apuntar deudas,

00:01:37.439 --> 00:01:42.000
non só de apuntar deudas. O origen de la escritura

00:01:42.000 --> 00:01:47.519
se ubica en Oriente Medio, como casi todo, em

00:01:47.519 --> 00:01:51.900
Vesobotamia, hace aproximadamente uns 5000 anos,

00:01:51.939 --> 00:01:55.579
casi nada. e surgió gracias a un cambio en as

00:01:55.579 --> 00:01:59.900
formas de vida das civilizações. O ser humano

00:01:59.900 --> 00:02:03.400
había descoberto a agricultura, o ser humano

00:02:03.400 --> 00:02:05.920
había deixado de vagar de un sitio para o outro

00:02:05.920 --> 00:02:09.539
e empieza a sentarse en un territorio que necesitaba

00:02:09.539 --> 00:02:16.800
organizar. Hasta ese momento era nomadismo e

00:02:16.800 --> 00:02:18.800
explotación do terreno que se ira encontrando.

00:02:19.319 --> 00:02:24.379
Animales, a caza a recolección. es decir, lo

00:02:24.379 --> 00:02:27.460
que se iba encontrando de caza, de recolección,

00:02:28.159 --> 00:02:30.419
de hierbas silvestres, de granos silvestres que

00:02:30.419 --> 00:02:33.819
servían para a alimentación humana, pero de pronto

00:02:33.819 --> 00:02:40.919
os seres humanos se asientan e necesitan elaborar,

00:02:41.479 --> 00:02:44.539
tras o descubrimiento da agricultura, tras descubrir

00:02:44.539 --> 00:02:48.400
que non só era esperar a que se cruzara un bicho

00:02:48.400 --> 00:02:52.900
delante nostro, iba a decir un dinosaurio. Pobrecito

00:02:52.900 --> 00:02:56.560
de mi, quanto mal ha hecho el cine, por dios.

00:02:58.740 --> 00:03:00.699
Em lugar de ter que esperar a que se cruzara

00:03:00.699 --> 00:03:03.919
un bicho que pudieras cazar, ou encontrar esos

00:03:03.919 --> 00:03:07.020
frutos ou esas semillas que a lo mejor estaban

00:03:07.020 --> 00:03:11.740
ou a lo mejor non, os seres humanos descubrimos,

00:03:11.740 --> 00:03:14.599
ou os protoseres humanos, llamadlo como querais,

00:03:15.419 --> 00:03:19.020
descubrimos que podíamos ejercer a agricultura.

00:03:19.469 --> 00:03:22.349
e junto con a agricultura vamos a dizer algo

00:03:22.349 --> 00:03:26.330
así como el pastoreo vamos a llamarle así vale

00:03:26.330 --> 00:03:31.710
bom a ganadería llamemos a melhor ganadería e

00:03:31.710 --> 00:03:35.430
deixamos de vagar de un sitio a outro e nos asentamos

00:03:35.430 --> 00:03:38.889
e nos asentamos como digo e ese asentamiento

00:03:38.889 --> 00:03:43.090
significaba que estávamos en un lugar e mi lugar

00:03:43.090 --> 00:03:46.669
non era tu lugar ya se rompió un pouco o sentimiento

00:03:46.669 --> 00:03:52.060
de comunidade entónces isto era mío. Aqui o territorio

00:03:52.060 --> 00:03:54.039
é grande, nos o repartimos, pero por favor, é

00:03:54.039 --> 00:03:57.479
lo mío ou non entres? Se necessitaron contratos

00:03:57.479 --> 00:04:01.599
de propiedad que plasmaban con unha graufía sencilla

00:04:01.599 --> 00:04:05.560
e que comenzaron a ordenar os terrenos de unha

00:04:05.560 --> 00:04:09.919
forma duradera. Aquella loma de allí é mía e

00:04:09.919 --> 00:04:14.680
o díce esta piedra. Esta piedra con a escritura

00:04:14.939 --> 00:04:20.560
Con as tablillas, planas, rectangulares, las

00:04:20.560 --> 00:04:24.560
tablías, sumerías, lo que sea. A sociedade estaba

00:04:24.560 --> 00:04:28.639
creciendo, a escritura evolucionou con ela, os

00:04:28.639 --> 00:04:31.639
acontecimientos importantes e as contas, sobretodo

00:04:31.639 --> 00:04:35.600
as contas, os dineros en general, dineros en

00:04:35.600 --> 00:04:38.920
sentido moi amplio, debían escribirse de alguma

00:04:38.920 --> 00:04:42.329
maneira para poder legarlo a os demás. Estamos

00:04:42.329 --> 00:04:44.870
hablando do protocapitalismo, sem ningunha duda.

00:04:45.829 --> 00:04:49.910
Os sumerios, en aquella época, hace 5000 anos,

00:04:50.509 --> 00:04:52.889
construían sus hogares con ladrillos de arcilla

00:04:52.889 --> 00:04:56.910
cocida al sol. A escritura ya precisaba de un

00:04:56.910 --> 00:05:00.050
soporte que fuera fácilmente grabable, portátil,

00:05:00.269 --> 00:05:03.529
e que se pudiera archivar cómodamente. Así que

00:05:03.529 --> 00:05:05.589
resultou que o material que utilizaban para as

00:05:05.589 --> 00:05:09.069
paredes de sus casas era perfecto para escribir

00:05:09.069 --> 00:05:12.199
quando todavia estaba húmedo. Algunas criaturas

00:05:12.199 --> 00:05:15.639
hoy en día, aunque a casa ya esté fraguada, siguen

00:05:15.639 --> 00:05:18.860
encontrando as paredes das casas como os lugares

00:05:18.860 --> 00:05:22.740
perfeitos para escribir. Se elaboraron así esas

00:05:22.740 --> 00:05:24.720
tablillas que non eran tanto de piedra como de

00:05:24.720 --> 00:05:28.620
barro, planas, rectangulares, como digo, con

00:05:28.620 --> 00:05:32.660
un tamaño adecuado, e esas tablillas sumérias

00:05:32.660 --> 00:05:35.420
fueron as progenitoras de nuestro actual papel,

00:05:36.060 --> 00:05:38.720
o primeiro papel de la historia utilizado para

00:05:38.720 --> 00:05:42.759
escribir. Os sumerios emplearon este sistema

00:05:42.759 --> 00:05:46.899
ní máis ní menos que durante 2 .500 anos, 25

00:05:46.899 --> 00:05:50.459
siglos. A eles ya le sigieron os babilonios,

00:05:50.540 --> 00:05:55.740
os asirios, os heblaítas e, poco a poco, a tradición

00:05:55.740 --> 00:06:00.339
de escribir se foi extendiendo. Os primeiros

00:06:00.339 --> 00:06:03.779
restos de texto escrito, vamos a llamarle texto,

00:06:04.519 --> 00:06:07.180
que conocemos, se corresponden as tablías de

00:06:07.180 --> 00:06:10.709
Uruk. halladas en un templo sumerio que contiene

00:06:10.709 --> 00:06:15.329
inscripciones que hicieron os sacerdotes. Para

00:06:15.329 --> 00:06:19.930
rezar? Non. Ya entóns, os sacerdotes llevaban

00:06:19.930 --> 00:06:22.589
a contabilidade dos sacos de cereales e das cabezas

00:06:22.589 --> 00:06:26.769
de ganado. Ya, iso nos tenia que haber hecho

00:06:26.769 --> 00:06:30.689
sospechar do tema do sacerdocio e da religión.

00:06:31.430 --> 00:06:34.329
Lo digo contra o respeto, pero con toda a certeza.

00:06:35.429 --> 00:06:38.550
Estos textos, al ser gravados en tablillas de

00:06:38.550 --> 00:06:41.990
arcilla, non permitían unha grafía moi elaborada,

00:06:42.149 --> 00:06:45.709
sino signos en forma de cuña. É lo que chamamos

00:06:45.709 --> 00:06:50.310
a escritura cuneiforme. Se realizaba con cálamo,

00:06:50.430 --> 00:06:53.009
o predecesor de las plumas de tintero, e poseía

00:06:53.009 --> 00:06:57.269
ya cierto garado de abstracción. Os sumerios

00:06:57.269 --> 00:07:00.230
empleaban uns 2000 símbolos que representaban

00:07:00.230 --> 00:07:03.709
objetos e acciones. Por xerto que o outro día

00:07:03.709 --> 00:07:08.689
tuve unha entrevista con unha persona sorda e

00:07:08.689 --> 00:07:12.470
vino unha intérprete que ao mesmo tempo que le

00:07:12.470 --> 00:07:18.949
hablaba a ella con os signos, con as manos, también

00:07:18.949 --> 00:07:23.029
elaboraba o texto con a voz. E me di cuenta que

00:07:23.029 --> 00:07:26.889
non é tan simple como fazer que a persona sorda

00:07:26.889 --> 00:07:30.019
te lea os labios e hables despacio. Nono. é que

00:07:30.019 --> 00:07:33.920
se produce unha simplificación do lenguaje moi

00:07:33.920 --> 00:07:37.040
curiosa. Mui moi curiosa. Se quitan muitos elementos

00:07:37.040 --> 00:07:40.199
do lenguaje e o que se transmite é o básico.

00:07:40.379 --> 00:07:44.980
Algo parecido ocurria nesta época de os sumerios

00:07:44.980 --> 00:07:53.439
onde íbamos ao esquemático. Porque non chegaría

00:07:53.439 --> 00:07:58.389
a creación de un sistema monográfico hasta comienzos

00:07:58.389 --> 00:08:02.310
do milenio III a .C. Con os acádios que ocuparon

00:08:02.310 --> 00:08:06.310
Mesopotamia, onde antes vivían os sumerios. Se

00:08:06.310 --> 00:08:09.129
é que esa zona do Medio Oriente nunca foi unha

00:08:09.129 --> 00:08:12.550
zona tranquila. Durante un milenio dominaron

00:08:12.550 --> 00:08:14.990
estes territorios e a súa lengua passou a ser

00:08:14.990 --> 00:08:18.589
a máis importante da región. Ojo que, quando

00:08:18.589 --> 00:08:22.250
he dicho que con a escrita chegou o pensamiento,

00:08:22.810 --> 00:08:25.560
non he sido moi exacto. o pensamento chega con

00:08:25.560 --> 00:08:28.819
o lenguaje, e o lenguaje chega antes, muito antes

00:08:28.819 --> 00:08:32.700
que a escritura. A escritura non deja de ser

00:08:32.700 --> 00:08:36.379
a necesidade de plasmar en un lugar o que ya

00:08:36.379 --> 00:08:40.519
somos capaces de comunicar hablándonos. Foron

00:08:40.519 --> 00:08:43.059
os acádios, como digo, os que dieron un importante

00:08:43.059 --> 00:08:46.100
paso para a historia da escritura, que foi a

00:08:46.100 --> 00:08:49.320
creación de un sistema monográfico de escritura.

00:08:50.000 --> 00:08:53.019
Cada signo representaria un sonido de súa lenguaje.

00:08:53.870 --> 00:08:57.129
Fuera os símbolos. Monografía. Lo que hoje seria

00:08:57.129 --> 00:09:00.909
unha letra? Pois iso. Llegaron desde as regiões

00:09:00.909 --> 00:09:04.409
desérticas da península árabiga e do terreno

00:09:04.409 --> 00:09:08.370
que ocupa a actual Siria. Os sumerios e os acadios,

00:09:08.509 --> 00:09:11.789
que non estaban moi lejos geográficamente, havían

00:09:11.789 --> 00:09:14.789
desarrollado culturas totalmente diferentes.

00:09:15.730 --> 00:09:19.250
Así, os acadios pudieron criar un modo de escrita

00:09:19.250 --> 00:09:21.970
para entender e comunicarse con os sumerios.

00:09:22.250 --> 00:09:27.789
convirtiendo cada sonido en unha grafía. Os sumerios,

00:09:27.789 --> 00:09:34.230
que todo o hacían con un sentido máis... Pois

00:09:34.230 --> 00:09:39.490
é un símbolo. Estos tíos e tías crearon ya o

00:09:39.490 --> 00:09:45.389
primeiro Google Translator, que traducía de monografismos,

00:09:45.389 --> 00:09:49.070
ou seja, de palabras escritas con varias grafías,

00:09:50.009 --> 00:09:52.629
a un solo grafo. que era o que utilizaban os

00:09:52.629 --> 00:09:57.590
sumerios, un solo dibujo, un solo símbolo. Pois

00:09:57.590 --> 00:09:59.750
que lo sepáis, que hasta que non chegou a propiedad

00:09:59.750 --> 00:10:01.509
privada, que hasta que non nos asentamos con

00:10:01.509 --> 00:10:03.470
a agricultura, que hasta que non tuvimos a necesidade

00:10:03.470 --> 00:10:07.090
de decir me debes tanto, este territorio é o

00:10:07.090 --> 00:10:10.149
meu, se queres este territorio me pagas isto

00:10:10.149 --> 00:10:13.629
e então te doi o título de propiedad, hasta que

00:10:13.629 --> 00:10:17.639
non chegou isto, non chegou a escrita. Que querís

00:10:17.639 --> 00:10:20.519
que os diga? Se tuvo que chegar o protocapitalismo

00:10:20.519 --> 00:10:23.620
para isto, pois, bienvenido fuera, porque, ¿qué

00:10:23.620 --> 00:10:27.460
sería de nosotros e de nosotras se agora non

00:10:27.460 --> 00:10:32.240
pudiéramos escribir e non pudiéramos leer? Esto

00:10:32.240 --> 00:10:34.659
ha sido todo por hoy en Bala Extra, unha producción

00:10:34.659 --> 00:10:37.019
de Milkar FM. Puedes encontrar mis medios de

00:10:37.019 --> 00:10:39.220
contacto en as notas do programa ou unete a nuestra

00:10:39.220 --> 00:10:42.279
comunidade en Telegram ou busca o nosso canal

00:10:42.279 --> 00:10:47.460
no Discord de Milkar FM. Gracias por tu tiempo

00:10:47.460 --> 00:10:48.940
e hasta mañana.
