1
00:00:00,000 --> 00:00:06,000
En Bala Extra hai unha realidad, unha realidad que muchas veces aparece por aquí,

2
00:00:06,000 --> 00:00:09,000
pero quizás non tanto, non?

3
00:00:09,000 --> 00:00:13,000
A veces, cando escuche podcasts como Un Minuto en Nueva York,

4
00:00:13,000 --> 00:00:17,000
con o nostro amigo Deco, me doi cuenta,

5
00:00:17,000 --> 00:00:20,000
nos gloriosos anos de Australiando, por exemplo,

6
00:00:20,000 --> 00:00:25,000
me doi cuenta de que Euskadi tiene...

7
00:00:25,000 --> 00:00:28,000
Euskadi, se falamos da comunidade autónoma do País Vasco,

8
00:00:28,000 --> 00:00:32,000
Euskadería, se falamos da concepción política do País que va máis allá

9
00:00:32,000 --> 00:00:36,000
de dos estados e máis allá, en o caso español,

10
00:00:36,000 --> 00:00:39,000
de dos comunidades autónomas,

11
00:00:39,000 --> 00:00:42,000
en lugar de Euskadi digo Euskadería,

12
00:00:42,000 --> 00:00:49,000
tiene, digamos, unha idiosincrasia, vamos a llamarle así,

13
00:00:49,000 --> 00:00:53,000
suficientemente peculiar como para que

14
00:00:53,000 --> 00:00:58,000
a própria Euskadi se a veces objeto protagonista

15
00:00:58,000 --> 00:01:00,000
deste podcast.

16
00:01:00,000 --> 00:01:02,000
E é unha coisa que, aunque non ocorre

17
00:01:02,000 --> 00:01:04,000
con demasiada siruidad,

18
00:01:04,000 --> 00:01:07,000
me parecido interesante traerlo aquí a raíz

19
00:01:07,000 --> 00:01:10,000
de unhas cuestiones que se cruzaron el outro día

20
00:01:10,000 --> 00:01:24,000
entorno á noutra bandera que é a Icurriña.

21
00:01:24,000 --> 00:01:31,000
Buenos días, é miércoles 10 de enero de 2024

22
00:01:31,000 --> 00:01:35,000
e este é o capítulo 1128 de un podcast sobre minhas coisas

23
00:01:35,000 --> 00:01:38,000
que en o fundo son as teus.

24
00:01:38,000 --> 00:01:41,000
E hoje vamos con algo que é moi mío,

25
00:01:41,000 --> 00:01:44,000
pero también tú y yo, porque hai un montón de oyentes de Bala Extra

26
00:01:44,000 --> 00:01:48,000
en Euskadi, sin duda, tiene sentido por outra parte,

27
00:01:48,000 --> 00:01:53,000
pero tamén los hai en outras partes de España

28
00:01:53,000 --> 00:01:56,000
ou en otras partes do Estado, como cada uno se sienta mejor.

29
00:01:56,000 --> 00:01:59,000
As dos formas son constitucionales,

30
00:01:59,000 --> 00:02:04,000
porque estado español, por máis que se utilice por uns ou por outros

31
00:02:04,000 --> 00:02:08,000
de unha maneira, con un sentido político, son formas de denominar

32
00:02:08,000 --> 00:02:16,000
o país grande en que yo resido e en que igual tú tamén.

33
00:02:16,000 --> 00:02:18,000
E tú non, porque me escuchas desde Ecuador,

34
00:02:18,000 --> 00:02:21,000
ou desde México ou desde Estados Unidos.

35
00:02:21,000 --> 00:02:28,000
Todo este contexto, porque unha primeira cosa que quero explicar,

36
00:02:28,000 --> 00:02:33,000
máis fácil de entender para ques me escuchais desde comunidades autónomas de España,

37
00:02:33,000 --> 00:02:37,000
un pouco menos fácil, pero moi interesante, creo yo,

38
00:02:37,000 --> 00:02:42,000
de escuchar para ques escuchais desde fora, valga a redundancia,

39
00:02:42,000 --> 00:02:47,000
desde fora de España, quero dizer, é como se configura España

40
00:02:47,000 --> 00:02:53,000
e dentro da esa configuración de España, como se configura territorialmente

41
00:02:53,000 --> 00:02:57,000
o que chamamos comunidade autónoma de Euskadi.

42
00:02:57,000 --> 00:03:01,000
España, para os que me escuchais desde fora,

43
00:03:01,000 --> 00:03:08,000
se constitui como un estado que tenes 17 comunidades autónomas

44
00:03:08,000 --> 00:03:12,000
e 2 ciudades autónomas que están no norte de África

45
00:03:12,000 --> 00:03:17,000
e que son Ceuta e Melilla, que xa un certo punto tenen

46
00:03:17,000 --> 00:03:20,000
unha certa similitud, pero en pequeno,

47
00:03:20,000 --> 00:03:23,000
con o que serían as comunidades autónomas.

48
00:03:23,000 --> 00:03:25,000
Vamos deixar as ciudades autónomas porque tenen

49
00:03:25,000 --> 00:03:31,000
sú peculiaridade de haber sido plazas militares, de estar inmersas, digamos,

50
00:03:31,000 --> 00:03:36,000
dentro casi do territorio nacional de outro país, como é Marruecos,

51
00:03:36,000 --> 00:03:38,000
non me voia meter aí en ese conflicto,

52
00:03:38,000 --> 00:03:42,000
aunque teno unha idea moi peculiar sobre Ceuta e Melilla,

53
00:03:42,000 --> 00:03:45,000
como la tengo sobre Gibraltar, moi parecida,

54
00:03:45,000 --> 00:03:49,000
non se pode pensar unha cosa e a contraria en función de os intereses.

55
00:03:49,000 --> 00:03:51,000
Se pensamos que Gibraltar é español,

56
00:03:51,000 --> 00:03:55,000
e que tenes que pensar unha maneira máis imaginativa

57
00:03:55,000 --> 00:03:57,000
sobre ceuta e melilla,

58
00:03:57,000 --> 00:04:00,000
pero insisto, non quero que xa xa por aí o capítulo,

59
00:04:00,000 --> 00:04:03,000
porque non é o meu objetivo.

60
00:04:03,000 --> 00:04:06,000
Esas 17 comunidades autónomas

61
00:04:06,000 --> 00:04:12,000
receben do que é o estado central, o governo,

62
00:04:12,000 --> 00:04:15,000
non me refiero ao governo, a queses que gobiernan,

63
00:04:15,000 --> 00:04:21,000
seno ao estado, receben competencias.

64
00:04:21,000 --> 00:04:24,000
Hay 2 maneras de adquirir

65
00:04:24,000 --> 00:04:27,000
a categoría de comunidades autónomas na Constitución,

66
00:04:27,000 --> 00:04:31,000
unha maneira máis estándar,

67
00:04:31,000 --> 00:04:35,000
que é xa través da vía por que chegaron un artículo concreto da Constitución,

68
00:04:35,000 --> 00:04:37,000
do que número non me recordarei nha memoria,

69
00:04:37,000 --> 00:04:39,000
non me parece o máis importante,

70
00:04:39,000 --> 00:04:43,000
porque a veces hai quem considera que para xar de revolución francesa

71
00:04:43,000 --> 00:04:47,000
hai que recordar exactamente o mes, o ano e o día

72
00:04:47,000 --> 00:04:50,000
que ocorreu o levantamento.

73
00:04:50,000 --> 00:04:52,000
E nisto é igual,

74
00:04:52,000 --> 00:04:57,000
me dá un pouco o mesmo se é o artículo tal ou o artículo qual,

75
00:04:57,000 --> 00:05:01,000
pero hai un artículo por que acceden a ter unha comunidade autónoma

76
00:05:01,000 --> 00:05:05,000
e por tanto un governo próprio e un pequeno parlamento propio

77
00:05:05,000 --> 00:05:08,000
as distintas comunidades autónomas de España,

78
00:05:08,000 --> 00:05:14,000
e hai unha vía por la que acceden a ter comunidades autónomas e autonomía propia,

79
00:05:14,000 --> 00:05:18,000
comunidades autónomas que se denominan por la Constitución

80
00:05:18,000 --> 00:05:21,000
como comunidades autónomas históricas.

81
00:05:21,000 --> 00:05:23,000
Estas son,

82
00:05:23,000 --> 00:05:26,000
pero non deixarme ningún error,

83
00:05:26,000 --> 00:05:31,000
por el camino Andalucía, Galicia, Cataluña e Euskadi.

84
00:05:31,000 --> 00:05:36,000
Llegan a sú propia, a sú propio estatuto de autonomía,

85
00:05:36,000 --> 00:05:39,000
por unha vía distinta,

86
00:05:39,000 --> 00:05:43,000
pero ao fin e ao cabo por unha artículo de la Constitución.

87
00:05:43,000 --> 00:05:47,000
Cada unha ou cada unha de as comunidades autónomas

88
00:05:47,000 --> 00:05:50,000
tenes sú propio estatuto de autonomía que foi votado,

89
00:05:50,000 --> 00:05:53,000
igual que foi votado en referéndum,

90
00:05:53,000 --> 00:05:56,000
a Constitución española.

91
00:05:56,000 --> 00:05:58,000
Hasta aí, máis ou menos,

92
00:05:58,000 --> 00:06:00,000
unha forma de descentralizar o poder

93
00:06:00,000 --> 00:06:03,000
do que había venido sendo durante a dictadura,

94
00:06:03,000 --> 00:06:05,000
un poder moi centralizado en Madrid,

95
00:06:05,000 --> 00:06:08,000
o gobierno de Madrid chegaba a todas as partes

96
00:06:08,000 --> 00:06:12,000
e o gobierno de Madrid tenia delegados e subdelegados

97
00:06:12,000 --> 00:06:16,000
do gobierno en todas as provincias.

98
00:06:18,000 --> 00:06:20,000
Quando chega a democracia,

99
00:06:20,000 --> 00:06:23,000
España se configura tomando en buena medida

100
00:06:23,000 --> 00:06:29,000
moito da Constitución italiana e sobretodo da Constitución alemana,

101
00:06:29,000 --> 00:06:31,000
se termina por configurar,

102
00:06:31,000 --> 00:06:34,000
en este aspecto fundamentalmente da Constitución alemana,

103
00:06:34,000 --> 00:06:37,000
se termina por configurar como un estado que,

104
00:06:37,000 --> 00:06:40,000
sem chegar a ser considerado plurinacional,

105
00:06:40,000 --> 00:06:46,000
si que se reconoce que tena unha pluralidad, máis ou menos.

106
00:06:46,000 --> 00:06:48,000
E esa pluralidad, de algúnha forma,

107
00:06:48,000 --> 00:06:51,000
viena reflejada justamente en isto.

108
00:06:51,000 --> 00:06:54,000
Se deja que unha buena parte das políticas,

109
00:06:54,000 --> 00:06:56,000
hablamos de la sanidad, hablamos de la educación,

110
00:06:56,000 --> 00:06:59,000
hablamos de políticas moi importantes,

111
00:06:59,000 --> 00:07:02,000
se ejerzan, hablamos das políticas activas de empleo,

112
00:07:02,000 --> 00:07:06,000
se ejerzan desde as comunidades autónomas.

113
00:07:06,000 --> 00:07:08,000
Aí hemos visto as peleas cando o Covid.

114
00:07:08,000 --> 00:07:12,000
Que se as residencias estavan ao mando de non sei quen,

115
00:07:12,000 --> 00:07:14,000
ou estavan ao mando de non sei qual,

116
00:07:14,000 --> 00:07:19,000
que se os hospitales, que se, ahora, recentemente,

117
00:07:19,000 --> 00:07:24,000
que se as colas ou as listas de espera nos hospitales

118
00:07:24,000 --> 00:07:27,000
son responsabilidade da nou ministra,

119
00:07:27,000 --> 00:07:33,000
e, xa, non, non. O gobernado tena unha serie de atribuciones

120
00:07:33,000 --> 00:07:36,000
en muchas competencias que están distribuídas.

121
00:07:36,000 --> 00:07:39,000
En alguns ámbitos da política, prácticamente,

122
00:07:39,000 --> 00:07:41,000
o gobernado tena moito que dizer,

123
00:07:41,000 --> 00:07:43,000
pero, xa, é verdade que o gobernado,

124
00:07:43,000 --> 00:07:46,000
o estado, vamos dizer o estado, é melhor.

125
00:07:46,000 --> 00:07:49,000
O estado tena a atribución, por exemplo,

126
00:07:49,000 --> 00:07:52,000
nas leis orgánicas como as das políticas educativas,

127
00:07:52,000 --> 00:07:57,000
de estabelecer unas formas de políticas,

128
00:07:57,000 --> 00:08:00,000
quero dizer, que os gobernados das comunidades autónomas

129
00:08:00,000 --> 00:08:05,000
depois tenen que adaptar como quieran, pero non incumplir.

130
00:08:05,000 --> 00:08:07,000
E tampouco me voia meter ahora no barro

131
00:08:07,000 --> 00:08:09,000
de que hai determinadas comunidades autónomas

132
00:08:09,000 --> 00:08:13,000
que últimamente, cada vez que o estado ou o gobernado do estado

133
00:08:13,000 --> 00:08:17,000
dicen a, ellas dicen b ou blanco e dicen negro.

134
00:08:17,000 --> 00:08:19,000
Non quero entrar hoy en ese barro político

135
00:08:19,000 --> 00:08:23,000
que é tan aburrido e que é tan lamentable.

136
00:08:23,000 --> 00:08:26,000
O que ocorre así en toda España,

137
00:08:26,000 --> 00:08:29,000
quando chegamos a Euskadi,

138
00:08:29,000 --> 00:08:33,000
tenen uns matices moi grandes, grandísimos.

139
00:08:33,000 --> 00:08:36,000
Eu sempre he dicho que Euskadi non é unha comunidade autónoma.

140
00:08:36,000 --> 00:08:39,000
Euskadi son tres comunidades autónomas.

141
00:08:39,000 --> 00:08:42,000
Porque hai unha lei moi especial en Euskadi,

142
00:08:42,000 --> 00:08:45,000
que é a lei de territorios históricos,

143
00:08:45,000 --> 00:08:50,000
que le dá a as provincias, que aquí llamamos territorios históricos,

144
00:08:50,000 --> 00:08:54,000
en o nosso caso Vizcaya, Ipúzcoa e Álava,

145
00:08:54,000 --> 00:08:58,000
les dá unha segunda descentralización.

146
00:08:58,000 --> 00:09:02,000
Fijaos que en moitos estados, en moitas políticas

147
00:09:02,000 --> 00:09:04,000
ou en moitas teorías políticas

148
00:09:04,000 --> 00:09:08,000
se habla de que un estado tiene sú propia fiscalidad.

149
00:09:08,000 --> 00:09:10,000
Vizcaya tiene sú propia fiscalidad.

150
00:09:10,000 --> 00:09:14,000
Non pode ir en contra de lo que se establezca en o estado.

151
00:09:14,000 --> 00:09:16,000
E non deve xerrar.

152
00:09:16,000 --> 00:09:20,000
Pero a veces sú fiscalidad é moi distinta

153
00:09:20,000 --> 00:09:26,000
ao da comunidade autónoma e do gobierno central.

154
00:09:26,000 --> 00:09:29,000
Sobre todo o gobierno central, que é quem ten as atribuciones

155
00:09:29,000 --> 00:09:31,000
da política fiscal en España.

156
00:09:31,000 --> 00:09:34,000
Aunque é verdade que luego distribuye moi

157
00:09:34,000 --> 00:09:36,000
desse dinheiro que se recebe dos impuestos

158
00:09:36,000 --> 00:09:38,000
entre as comunidades autónomas.

159
00:09:38,000 --> 00:09:40,000
Pero en Euskadi non.

160
00:09:40,000 --> 00:09:44,000
Na Euskadi hai unha fiscalidad, hai un departamento de hacienda

161
00:09:44,000 --> 00:09:47,000
de la Diputación Foral en Vizcaya,

162
00:09:47,000 --> 00:09:50,000
de la Diputación Foral de Ipúzcoa

163
00:09:50,000 --> 00:09:53,000
e de la Diputación Foral de Álava.

164
00:09:53,000 --> 00:09:56,000
Por que Euskadi, xunto con Navarra,

165
00:09:56,000 --> 00:09:59,000
que serían o que formarían en o imaginario

166
00:09:59,000 --> 00:10:01,000
do que é a Euscalería,

167
00:10:01,000 --> 00:10:02,000
a Euscalería do sur,

168
00:10:02,000 --> 00:10:05,000
a que está ao sur da frontera con Francia,

169
00:10:05,000 --> 00:10:11,000
tenen a Foralidade, os foros.

170
00:10:11,000 --> 00:10:15,000
Unha especie de regulación especial

171
00:10:15,000 --> 00:10:17,000
que tenes siglos de historia

172
00:10:17,000 --> 00:10:19,000
e a la que os reis espanhols,

173
00:10:19,000 --> 00:10:21,000
sempre, para sêr reis,

174
00:10:21,000 --> 00:10:25,000
han tenido que vendir a rendir pleitesía.

175
00:10:25,000 --> 00:10:28,000
A dicer a Cato os foros,

176
00:10:28,000 --> 00:10:32,000
a Cato os foros de Vizcaya, de Ipúzcoa, de Navarra,

177
00:10:32,000 --> 00:10:36,000
a Cato os foros vascos.

178
00:10:36,000 --> 00:10:38,000
Esta Foralidade é ao final

179
00:10:38,000 --> 00:10:41,000
a que face que en Euskadi

180
00:10:41,000 --> 00:10:44,000
hai un concierto económico

181
00:10:44,000 --> 00:10:46,000
e que, por lo tanto,

182
00:10:46,000 --> 00:10:47,000
en Euskadi recaudemos

183
00:10:47,000 --> 00:10:49,000
os nossos impuestos

184
00:10:49,000 --> 00:10:52,000
e para o que o Estado face en Euskadi,

185
00:10:52,000 --> 00:10:54,000
se pongan de acordo o governo vasco,

186
00:10:54,000 --> 00:10:57,000
as diputaciones e o gobierno de España

187
00:10:57,000 --> 00:11:00,000
para repartir esos gastos,

188
00:11:00,000 --> 00:11:02,000
vamos dicer comunes

189
00:11:02,000 --> 00:11:05,000
a os que contribui o Estado.

190
00:11:05,000 --> 00:11:06,000
Porque claro,

191
00:11:06,000 --> 00:11:08,000
se os vascos pagamos impuestos

192
00:11:08,000 --> 00:11:10,000
as diputaciones forales

193
00:11:10,000 --> 00:11:12,000
de cada unha de os nossos territorios,

194
00:11:12,000 --> 00:11:13,000
lógicamente,

195
00:11:13,000 --> 00:11:15,000
quando falamos de unha política de fronteras,

196
00:11:15,000 --> 00:11:16,000
quem a paga?

197
00:11:16,000 --> 00:11:19,000
Se nós estamos pagando ao Estado,

198
00:11:19,000 --> 00:11:21,000
e é o Estado que paga,

199
00:11:21,000 --> 00:11:22,000
pono como exemplo

200
00:11:22,000 --> 00:11:24,000
o salario dos guardias civiles

201
00:11:24,000 --> 00:11:26,000
que están nas fronteras,

202
00:11:26,000 --> 00:11:28,000
as fronteras en Euskadi,

203
00:11:28,000 --> 00:11:30,000
quem as cuida?

204
00:11:30,000 --> 00:11:32,000
Se as está cuidando a guardia civil,

205
00:11:32,000 --> 00:11:34,000
quem paga as guardias civiles?

206
00:11:34,000 --> 00:11:36,000
E nós non estamos pagando as guardias civiles.

207
00:11:36,000 --> 00:11:38,000
Ahí é onde se ponen de acordo

208
00:11:38,000 --> 00:11:40,000
o Estado e a comunidade autónoma

209
00:11:40,000 --> 00:11:42,000
e as diputaciones

210
00:11:42,000 --> 00:11:44,000
no Consejo Vasco de Finanças,

211
00:11:44,000 --> 00:11:46,000
as diputaciones e o governo vasco,

212
00:11:46,000 --> 00:11:48,000
que é onde hai

213
00:11:48,000 --> 00:11:51,000
falan dos temas de dineros entre os 4

214
00:11:51,000 --> 00:11:54,000
e deciden con o governo de España

215
00:11:54,000 --> 00:11:57,000
ou con o Estado español

216
00:11:57,000 --> 00:11:59,000
que é a contribución da comunidade autónoma

217
00:11:59,000 --> 00:12:01,000
a isa gasto

218
00:12:01,000 --> 00:12:03,000
que o Estado faz en Euskadi,

219
00:12:03,000 --> 00:12:05,000
sem recaudar dinero en Euskadi,

220
00:12:05,000 --> 00:12:07,000
aunque sim que recauda alguns impuestos

221
00:12:07,000 --> 00:12:10,000
como creo recordar que eran as loterías

222
00:12:10,000 --> 00:12:13,000
e as gasolinas, os impuestos especiais.

223
00:12:13,000 --> 00:12:16,000
Todo isto parece que son números

224
00:12:16,000 --> 00:12:18,000
e que son cosas moi estranhas,

225
00:12:18,000 --> 00:12:20,000
pero en realidad forman parte

226
00:12:20,000 --> 00:12:23,000
de lo que é en si a esencia de nuestra autonomía.

227
00:12:23,000 --> 00:12:26,000
Fijaos que en qualquer outra comunidade autónoma

228
00:12:26,000 --> 00:12:28,000
española,

229
00:12:28,000 --> 00:12:30,000
a política de protección a infancia

230
00:12:30,000 --> 00:12:33,000
é potestad da comunidade autónoma.

231
00:12:33,000 --> 00:12:35,000
Os xajuntamientos facen cosas,

232
00:12:35,000 --> 00:12:37,000
igual que as facemos aquí,

233
00:12:37,000 --> 00:12:39,000
pero quando un caso é catalogado de risgo grave,

234
00:12:39,000 --> 00:12:41,000
pasa a depender da comunidade autónoma,

235
00:12:41,000 --> 00:12:43,000
que é quem lhe busca un centro de menores

236
00:12:43,000 --> 00:12:45,000
se o necesita ou gestiona

237
00:12:45,000 --> 00:12:47,000
unha política de adopción ou de acogimiento

238
00:12:47,000 --> 00:12:49,000
ou o que seja.

239
00:12:49,000 --> 00:12:51,000
Isso aquí, junto con todo o que

240
00:12:51,000 --> 00:12:53,000
que xa ver con o que se llamaba

241
00:12:53,000 --> 00:12:56,000
xa os xa historicos asistencia social,

242
00:12:56,000 --> 00:12:59,000
todo depende da diputación foral.

243
00:12:59,000 --> 00:13:01,000
Que me diréis alguno.

244
00:13:01,000 --> 00:13:03,000
Pero tamén eu que vivo en Palencia

245
00:13:03,000 --> 00:13:05,000
a diputación de Palencia é importante.

246
00:13:05,000 --> 00:13:08,000
Crezme, non o digo con ningua superioridad.

247
00:13:08,000 --> 00:13:11,000
Nada que ver. Nada que ver.

248
00:13:11,000 --> 00:13:13,000
En España as diputaciones

249
00:13:13,000 --> 00:13:15,000
suelen ser moi importantes

250
00:13:15,000 --> 00:13:17,000
para os municipios pequenos.

251
00:13:17,000 --> 00:13:19,000
Facilitan que os municipios pequenos

252
00:13:19,000 --> 00:13:21,000
tengan determinados servicios.

253
00:13:21,000 --> 00:13:23,000
As diputaciones forales son outra cosa.

254
00:13:23,000 --> 00:13:25,000
Son un ente político fundamental.

255
00:13:25,000 --> 00:13:27,000
Están detrás realmente

256
00:13:27,000 --> 00:13:29,000
da idiosincrasia política

257
00:13:29,000 --> 00:13:31,000
do que é a comunidade autónoma

258
00:13:31,000 --> 00:13:33,000
do País Vasco.

259
00:13:33,000 --> 00:13:35,000
E non é unha casualidade

260
00:13:35,000 --> 00:13:37,000
que tamén isto chegue a Navarra.

261
00:13:37,000 --> 00:13:40,000
Esos foros que tanto en Navarra

262
00:13:40,000 --> 00:13:42,000
como nos tres territorios históricos

263
00:13:42,000 --> 00:13:44,000
da comunidade autónoma de Euskadiacen

264
00:13:44,000 --> 00:13:46,000
que tengamos como

265
00:13:46,000 --> 00:13:48,000
4 comunidades autónomas

266
00:13:48,000 --> 00:13:50,000
que formarían parte

267
00:13:50,000 --> 00:13:52,000
de iso que denominamos

268
00:13:52,000 --> 00:13:54,000
a Euscalería del Sur.

269
00:13:54,000 --> 00:13:56,000
O funcionamiento é moi complexo.

270
00:13:56,000 --> 00:13:58,000
O funcionamiento institucional

271
00:13:58,000 --> 00:14:00,000
en Euskadiacen é un funcionamiento

272
00:14:00,000 --> 00:14:02,000
complexísimo.

273
00:14:02,000 --> 00:14:04,000
E a bandera que nos representa,

274
00:14:04,000 --> 00:14:06,000
que é a Icurriña,

275
00:14:06,000 --> 00:14:08,000
ideada por os dos irmãos Arana,

276
00:14:08,000 --> 00:14:10,000
Sabino e Luís,

277
00:14:10,000 --> 00:14:12,000
Arana Goiri,

278
00:14:12,000 --> 00:14:14,000
é unha bandera que inicialmente

279
00:14:14,000 --> 00:14:16,000
se pensa para o vizcaitarismo,

280
00:14:16,000 --> 00:14:18,000
que foi un feito

281
00:14:18,000 --> 00:14:20,000
previo ao nacionalismo.

282
00:14:20,000 --> 00:14:22,000
Vizcaia sempre é a

283
00:14:22,000 --> 00:14:24,000
provincia

284
00:14:24,000 --> 00:14:26,000
ou territorio histórico

285
00:14:26,000 --> 00:14:28,000
máis poblado,

286
00:14:28,000 --> 00:14:30,000
a que tenia máis importancia

287
00:14:30,000 --> 00:14:32,000
desde o punto de vista

288
00:14:32,000 --> 00:14:34,000
económico, industrial...

289
00:14:34,000 --> 00:14:36,000
E, cando amatizamos isto,

290
00:14:36,000 --> 00:14:38,000
que é que...

291
00:14:38,000 --> 00:14:40,000
Cando non me dá tempo a amatizar,

292
00:14:40,000 --> 00:14:42,000
que a Icurriñá

293
00:14:42,000 --> 00:14:44,000
tenia un potencial de innovación e

294
00:14:44,000 --> 00:14:46,000
industrial tecnológico enorme.

295
00:14:46,000 --> 00:14:48,000
Pero naquela época, con as sacerías,

296
00:14:48,000 --> 00:14:50,000
con as minas,

297
00:14:50,000 --> 00:14:52,000
isto estaba moi ubicado en Vizcaia

298
00:14:52,000 --> 00:14:54,000
e, se me apuráis moi,

299
00:14:54,000 --> 00:14:56,000
moi concretamente en su margen izquierda

300
00:14:56,000 --> 00:14:58,000
e en su zona minera.

301
00:14:58,000 --> 00:15:00,000
Esa primeira Icurriña,

302
00:15:00,000 --> 00:15:02,000
esa bandera que está fundamentalmente

303
00:15:02,000 --> 00:15:04,000
con a cruz roja

304
00:15:04,000 --> 00:15:06,000
sobre o fondo blanco inicialmente,

305
00:15:06,000 --> 00:15:08,000
como símbolo

306
00:15:08,000 --> 00:15:10,000
da cristiandad,

307
00:15:10,000 --> 00:15:12,000
que somos un país cristiano,

308
00:15:12,000 --> 00:15:14,000
e, depois,

309
00:15:14,000 --> 00:15:16,000
con o aspa de San Andrés,

310
00:15:16,000 --> 00:15:18,000
que tene outros significados e que

311
00:15:18,000 --> 00:15:20,000
toma

312
00:15:20,000 --> 00:15:22,000
unha enorme

313
00:15:22,000 --> 00:15:24,000
esencia de lo que é

314
00:15:24,000 --> 00:15:26,000
a Union Jack,

315
00:15:26,000 --> 00:15:28,000
a bandera do Reino Unido.

316
00:15:28,000 --> 00:15:30,000
Sabéis como é a Icurriña?

317
00:15:30,000 --> 00:15:32,000
A Icurriña, a ver se o digo yo ahora,

318
00:15:32,000 --> 00:15:34,000
té unha cruz blanca,

319
00:15:34,000 --> 00:15:36,000
as aspas rojas

320
00:15:36,000 --> 00:15:38,000
e o fondo verde,

321
00:15:38,000 --> 00:15:40,000
que son os colores

322
00:15:40,000 --> 00:15:42,000
que identifican ahora

323
00:15:42,000 --> 00:15:44,000
a nosa autonomía política.

324
00:15:44,000 --> 00:15:46,000
É verdade que son

325
00:15:46,000 --> 00:15:48,000
isos dois hermanos que están en o origen

326
00:15:48,000 --> 00:15:50,000
do que logo sería o Partido Nacionalista Vasco,

327
00:15:50,000 --> 00:15:52,000
os que dibujan

328
00:15:52,000 --> 00:15:54,000
ou esbozan esa primeira

329
00:15:54,000 --> 00:15:56,000
bandera, esa primeira Icurriña,

330
00:15:56,000 --> 00:15:58,000
que ondea en

331
00:15:58,000 --> 00:16:00,000
o Bachoqui de Begoña,

332
00:16:00,000 --> 00:16:02,000
outro símbolo,

333
00:16:02,000 --> 00:16:04,000
a Basílica de Begoña, un símbolo fundamental,

334
00:16:04,000 --> 00:16:06,000
a Basílica da Virgen de Begoña,

335
00:16:06,000 --> 00:16:08,000
e a piensan para Vizcaia,

336
00:16:08,000 --> 00:16:10,000
pero é verdade que

337
00:16:10,000 --> 00:16:12,000
logo en o 31 se convierte en a bandera

338
00:16:12,000 --> 00:16:14,000
de todos os Vascos, porque

339
00:16:14,000 --> 00:16:16,000
aquel proyecto de estatuto e

340
00:16:16,000 --> 00:16:18,000
aquella

341
00:16:18,000 --> 00:16:20,000
realidad política que nace en

342
00:16:20,000 --> 00:16:22,000
a República para

343
00:16:22,000 --> 00:16:24,000
a autonomía de Euskadi

344
00:16:24,000 --> 00:16:26,000
toma como referencia esa bandera como a bandera

345
00:16:26,000 --> 00:16:28,000
de todos os Vascos. Dicen alguns que en contra

346
00:16:28,000 --> 00:16:30,000
de a opinión dos hermanos Arana Goiri.

347
00:16:30,000 --> 00:16:32,000
A realidade é que foi

348
00:16:32,000 --> 00:16:34,000
así, a realidade é que logo foi reprimida

349
00:16:34,000 --> 00:16:36,000
por os ganadores de la guerra

350
00:16:36,000 --> 00:16:38,000
posterior ao golpe de estado do general

351
00:16:38,000 --> 00:16:40,000
Franco e durante a dictadura

352
00:16:40,000 --> 00:16:42,000
deste, e

353
00:16:42,000 --> 00:16:44,000
no ano 77,

354
00:16:44,000 --> 00:16:46,000
se non recordo mal, se volve a

355
00:16:46,000 --> 00:16:48,000
provar Icurriña como a bandera

356
00:16:48,000 --> 00:16:50,000
que representa todos os Vascos.

357
00:16:50,000 --> 00:16:52,000
Con algún que outro problemilla porque

358
00:16:52,000 --> 00:16:54,000
hai unha parte dos Navarros,

359
00:16:54,000 --> 00:16:56,000
os Navarros nacionalistas que consideran que

360
00:16:56,000 --> 00:16:58,000
Navarra e Euskadi son unha misma cosa e que

361
00:16:58,000 --> 00:17:00,000
son a Euscalería do Sur,

362
00:17:00,000 --> 00:17:02,000
consideran que

363
00:17:02,000 --> 00:17:04,000
Icurriña tamén le representa.

364
00:17:04,000 --> 00:17:06,000
Fijaos, unha bandera pensada para

365
00:17:06,000 --> 00:17:08,000
Iuskaiya, pero é así, é

366
00:17:08,000 --> 00:17:10,000
unha realidade. Logo están as cadenas

367
00:17:10,000 --> 00:17:12,000
de Navarra, pero que ya é outra historia que van

368
00:17:12,000 --> 00:17:14,000
en o escudo que inicialmente

369
00:17:14,000 --> 00:17:16,000
tenia a Comunidad Autónoma Vasca e que

370
00:17:16,000 --> 00:17:18,000
despois de unha sentencia, creo recordar que

371
00:17:18,000 --> 00:17:20,000
del Supremo se sacaron do escudo

372
00:17:20,000 --> 00:17:22,000
da Comunidad Autónoma Vasca. Por iso podréis

373
00:17:22,000 --> 00:17:24,000
ver que en ese escudo que

374
00:17:24,000 --> 00:17:26,000
tenen 4 zonas,

375
00:17:26,000 --> 00:17:28,000
hai 3 ocupadas,

376
00:17:28,000 --> 00:17:30,000
a dedicada a Iuskaiya, a dedicada

377
00:17:30,000 --> 00:17:32,000
a Gipuzkoa e a dedicada a Alaba

378
00:17:32,000 --> 00:17:34,000
ou Araba,

379
00:17:34,000 --> 00:17:36,000
e está en rojo, pero vacío

380
00:17:36,000 --> 00:17:38,000
un lugar para

381
00:17:38,000 --> 00:17:40,000
cumplir esa sentencia,

382
00:17:40,000 --> 00:17:42,000
pero en donde en o imaginario nacionalista vasco

383
00:17:42,000 --> 00:17:44,000
están as cadenas Navarras.

384
00:17:44,000 --> 00:17:46,000
Todo isos cuento,

385
00:17:46,000 --> 00:17:48,000
non sei se...

386
00:17:48,000 --> 00:17:50,000
Bueno, eu creo que de vez en quando

387
00:17:50,000 --> 00:17:52,000
isto tamén pode interesar.

388
00:17:52,000 --> 00:17:54,000
Hai Icurriña e

389
00:17:54,000 --> 00:17:56,000
a verdadeira autonomía

390
00:17:56,000 --> 00:17:58,000
de os vascos e das vascas que está fundamentalmente

391
00:17:58,000 --> 00:18:00,000
en sus diputaciones forales e

392
00:18:00,000 --> 00:18:02,000
non tanto en o seu gobierno vasco.

393
00:18:02,000 --> 00:18:04,000
Para o que vai haber

394
00:18:04,000 --> 00:18:06,000
elecciones, para o seu

395
00:18:06,000 --> 00:18:08,000
parlamento, para o que vai haber elecciones

396
00:18:08,000 --> 00:18:10,000
neste próximos meses,

397
00:18:10,000 --> 00:18:12,000
parlamento do que luego surgirá

398
00:18:12,000 --> 00:18:14,000
o governo vasco. Un parlamento que por certo,

399
00:18:14,000 --> 00:18:16,000
aunque hai distinta distribución poblacional

400
00:18:16,000 --> 00:18:18,000
entre Vizkaiya, Alaba e Gipuzkoa,

401
00:18:18,000 --> 00:18:20,000
moito máis densa,

402
00:18:20,000 --> 00:18:22,000
densamente poblada Vizkaiya,

403
00:18:22,000 --> 00:18:24,000
moito máis densamente

404
00:18:24,000 --> 00:18:26,000
poblada Gipuzkoa e co moito poquita

405
00:18:26,000 --> 00:18:28,000
población Alaba, sen embargo,

406
00:18:28,000 --> 00:18:30,000
cada unho dos territorios históricos manda

407
00:18:30,000 --> 00:18:32,000
o parlamento vasco

408
00:18:32,000 --> 00:18:34,000
25 escaños.

409
00:18:34,000 --> 00:18:36,000
Bueno, pues hasta aquí

410
00:18:36,000 --> 00:18:38,000
esta curiosidad que espero que os

411
00:18:38,000 --> 00:18:40,000
hai interesado sobre mi tierra

412
00:18:40,000 --> 00:18:42,000
e sobre como nos organizamos politicamente.

413
00:18:42,000 --> 00:18:44,000
Acaba el Bala Extra de hoy. Puedes

414
00:18:44,000 --> 00:18:46,000
dirigirte a mi en más todo en

415
00:18:46,000 --> 00:18:48,000
www.emilcar.social

416
00:18:48,000 --> 00:18:50,000
www.emilcar.social

417
00:18:50,000 --> 00:18:52,000
www.emilcar.social

418
00:18:52,000 --> 00:18:54,000
www.emilcar.social

419
00:18:54,000 --> 00:18:56,000
Pídeme ingresar en a Comunidad de Telegram.

420
00:18:56,000 --> 00:18:58,000
Gracias por tu tiempo

421
00:18:58,000 --> 00:19:00,000
e hasta mañana.