1
00:00:00,000 --> 00:00:05,280
Herkese merhabalar yeni bir yayına daha hoş geldiniz.

2
00:00:05,280 --> 00:00:10,500
Bugün iyi alışkanlıklar kazanabilmenin ve kötü alışkanlıklardan kurtulabilmenin

3
00:00:10,500 --> 00:00:12,680
4 ana kuralından konuşacağız.

4
00:00:12,680 --> 00:00:15,000
İsterseniz buyurun hemen yayına geçelim.

5
00:00:15,000 --> 00:00:18,980
Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız

6
00:00:18,980 --> 00:00:23,640
dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilirsiniz.

7
00:00:23,640 --> 00:00:28,600
Bugünkü hayatınız aslında alışkanlıklarınızın toplumudur.

8
00:00:28,600 --> 00:00:33,040
Ne kadar formda olup olmadığınız spor yapma alışkanlığınızın bir sonucudur.

9
00:00:33,040 --> 00:00:39,100
Mesela kriyerinizdeki veya eğitim hayatınızdaki başarılar da yine sahip olduğunuz bir

10
00:00:39,100 --> 00:00:41,120
takım alışkanlıkların sonucudur.

11
00:00:41,120 --> 00:00:47,380
Şu an olduğunuz kişiyi meydana getiren şey aslında sahip olduğunuz iyi ve kötü

12
00:00:47,380 --> 00:00:48,960
alışkanlıkların toplamadır.

13
00:00:48,960 --> 00:00:54,380
Alışkanlıklar hayatımızda bu kadar büyük bir yere sahip olduğu için pek çok insan

14
00:00:54,380 --> 00:00:57,320
iyi alışkanlıkları hayatına kazandırmak istiyor.

15
00:00:57,320 --> 00:01:03,240
Fakat bir davranışı alışkanlığa dönüştürme evresinde çok kolay bir biçimde hevesini

16
00:01:03,240 --> 00:01:08,880
kaybedebiliyor insanlar ve alışkanlığı kazanmadan da bu yüzden pes ediyorlar.

17
00:01:08,880 --> 00:01:13,760
Büyük ihtimalle siz de daha önce size fayda sağlayacağını düşündüğünüz davranışları

18
00:01:13,760 --> 00:01:18,760
birer alışkanlık haline getirmek için bir hevesli buna girişmişsinizdir.

19
00:01:18,760 --> 00:01:22,040
Fakat alışkanlığı kazanamadan pes ettiğiniz olmuştur.

20
00:01:22,040 --> 00:01:26,920
Peki tam olarak ne oluyor orada pek çoğumuz bu süreci tamamlayamadan pes ediyoruz.

21
00:01:26,920 --> 00:01:31,480
Bunu daha iyi açıklayabilmek için ilk olarak alışkanlıkların nasıl çalıştığına bakmamız

22
00:01:31,480 --> 00:01:32,480
gerekiyor.

23
00:01:32,480 --> 00:01:35,360
Her alışkanlık dört temel aşamadan oluşuyor.

24
00:01:35,360 --> 00:01:40,760
Bunlar İngilizce'de Q, craving, response, reward olarak adlandırılıyor.

25
00:01:40,760 --> 00:01:47,760
Türkçeleştirecek olursak işaret, arzu, tepki ve ödül aşamaları diyebiliriz.

26
00:01:47,760 --> 00:01:51,240
İsterseniz bu adımlara birer birer göz gezdirelim.

27
00:01:51,240 --> 00:01:57,400
İlk olarak işaret beynimizin bir davranışı başlatabilmesi için tetiklemeyi sağlayan

28
00:01:57,400 --> 00:01:58,400
evredir.

29
00:01:58,400 --> 00:02:04,280
Bu sonunda ödül olan davranışları ulaşabilmek için sürekli olarak bu işaretleri ararız.

30
00:02:04,280 --> 00:02:10,280
Eski tarihlerde ilk insanlar yiyecek su ve barınma gibi temel ihtiyasları karşılayabilmek

31
00:02:10,280 --> 00:02:15,480
için sürekli olarak bu ipuçlarına yani işaretlere dikkat ediyorlardı.

32
00:02:15,480 --> 00:02:22,440
Dışarıda yüz yılda ise para, sevgi, güç, statü, dostluk gibi kişisel tatmin sağlayan

33
00:02:22,440 --> 00:02:26,320
duygular için sürekli olarak işaretlere önem veriyoruz.

34
00:02:26,320 --> 00:02:31,280
Arzular ise alışkanlık döngüsünün ikinci adımıdır ve her alışkanlığın arkasındaki

35
00:02:31,280 --> 00:02:32,680
motivasyon gücüdür.

36
00:02:32,680 --> 00:02:38,960
Bir miktar motivasyon veya arzu olmadan yani bir değişikliği arzulamadan harekete geçmek

37
00:02:38,960 --> 00:02:41,800
için hiçbir nedenimiz yoktur.

38
00:02:41,800 --> 00:02:47,800
Arzuladığınız şey aslında alışkanlığın kendisi değildir, çoğunlukla sağladığı durum değişikliğidir.

39
00:02:47,800 --> 00:02:53,880
Örneğin canını sigara içmeyi değil, verdiği rahatlama hissini arzular, dişlerinizi fırçalayarak

40
00:02:53,880 --> 00:02:57,800
değil temiz bir ağız hissi ile motive olursunuz.

41
00:02:57,800 --> 00:03:02,640
Aynı zamanda televizyona açmak değil, eğlenmek buradaki arzudur.

42
00:03:02,640 --> 00:03:06,480
Bu istek ve arzular kişiden kişiye de farklı gösterir.

43
00:03:06,480 --> 00:03:12,920
Örneğin bir kumar bas için slot makinesinin sesi, kumar oynamam motivasyonu sağlar iken

44
00:03:12,920 --> 00:03:18,920
bir alkollik için rakı kokusu duymak, alkolli isteğini tetiktebilir.

45
00:03:18,920 --> 00:03:20,840
Üçüncü adım ise tepkidir.

46
00:03:20,840 --> 00:03:27,080
İlk olarak bir işareti yakaladıysanız, ardından onun için arzu duymaya başladıysanız,

47
00:03:27,080 --> 00:03:30,680
sonrasında gerçekleşecek olan adım tepki vermektir.

48
00:03:30,680 --> 00:03:36,800
Bir kumar bazın kumara neden gelen sesleri duyduktan sonra kumar masasına oturması veya

49
00:03:36,800 --> 00:03:43,680
bir alkolliğin alkoll kokusunu duyduktan sonra ilk kadeyinden bir yudum alması tepki sürecidir.

50
00:03:43,680 --> 00:03:48,200
Son adım ise ödül evresidir.

51
00:03:48,200 --> 00:03:54,600
Tepki gösterdikten sonra pek çoğumuzun alışkanlığı tekrarlamasının sebep olan şey ödül mekanizması

52
00:03:54,600 --> 00:04:01,360
başladığı için ekranı ve konusu bir reservesi olur, diğer olarak bir adım tepkidir.

53
00:04:01,360 --> 00:04:06,960
Akşam eve gelince kitap okumak yerine Netflix izlemek veya sosyal medyaya bakmak,

54
00:04:06,960 --> 00:04:12,440
eğlenme isteğimizi karşılığı için bunu bir ödül olarak algılıriz ve daha sık aynı

55
00:04:12,440 --> 00:04:14,360
davranışı yapmaya devam ederiz.

56
00:04:14,360 --> 00:04:21,240
Özet de bu dört mekanizma bir oraya gelmeden iyi veya kötü bir alışkanlık kazanmamız mümkün

57
00:04:21,240 --> 00:04:22,240
değildir.

58
00:04:22,240 --> 00:04:24,520
Bu dört adet mekanizmanın nasıl işlediğini isterseniz gelin.

59
00:04:24,520 --> 00:04:27,520
açıklamalar bölümdeki linkten ulaşabilirsiniz.

60
00:04:27,520 --> 00:04:31,520
Örneğin telefonuza gelen yeni bir bildirim işaret evresidir.

61
00:04:31,520 --> 00:04:35,520
Arzu evresinde ise gelen bildirme bakmayı istedir.

62
00:04:35,520 --> 00:04:38,520
Tepki evresinde bildirimi okumaya başlarsınız.

63
00:04:38,520 --> 00:04:43,520
Ödül olarak da bildirimi okumanı yarattığı tatmin duygusunu yaşarsınız.

64
00:04:43,520 --> 00:04:46,520
Veya da sabah uyanmak bir işaret iken,

65
00:04:46,520 --> 00:04:52,520
güne enerjik başlama hissi veya da uyanık hissetme duygusunu tadabilmek için

66
00:04:52,520 --> 00:04:54,520
bunu arzularsınız.

67
00:04:54,520 --> 00:04:57,520
Kahve içmek buna karşı yarattığınız bir tepki olur.

68
00:04:57,520 --> 00:05:01,520
Ödül evresi ise kahvenin yarattığı uyanıklık etkisidir.

69
00:05:01,520 --> 00:05:08,520
Veya bir fırının önünden geçerken gelen o harika hamur iş ürünlerinin kokusu size bir işaret verir.

70
00:05:08,520 --> 00:05:14,520
Açma veya simit alma arzusu da sizin arzu evresinde yaşadığınız şeydir.

71
00:05:14,520 --> 00:05:17,520
Tepki olarak da bu ürünleri satın alırsınız.

72
00:05:17,520 --> 00:05:22,520
Ödül olarak da bunları tüketirken gelen haz duygusunu yaşarsınız.

73
00:05:22,520 --> 00:05:28,520
İyi bir alışkanlık yaratmak için bu dört mekanizmeyi bir araya getirmeye çalışmalıyız.

74
00:05:28,520 --> 00:05:36,520
Fakat kötü bir alışkanlığı da yıkmak istiyorsanız bu dört mekanizmeyi gerçekleşmesi çok daha zor bir hale getirmemiz gerekiyor.

75
00:05:36,520 --> 00:05:40,520
Bunlara çözüm olarak yapabileceğiniz şeyleri ise şu şekilde

76
00:05:40,520 --> 00:05:49,520
İyi bir alışkanlık yaratmak istiyorsanız ilk evre olan işarette daha görünür hale getirmeniz gerekiyor o alışkanlığı.

77
00:05:49,520 --> 00:05:57,520
İkinci evredeki arzu evresi için çekici hale getirmek, tepki evresinde daha kolay bir hale getirmek

78
00:05:57,520 --> 00:06:01,520
ve son evre olan ödülde ise tatmin edici hale getirmemiz gerekiyor.

79
00:06:01,520 --> 00:06:06,520
Bunu bir örnek daha açıklayacak olursak bir müzik aleti çalmaya karar verdiğiniz varsayalım.

80
00:06:06,520 --> 00:06:14,520
İlk olarak çaldığınız enstrümanı evde en çok vakit harcadığınız yerde gözle görünür bir yerde bırakmak

81
00:06:14,520 --> 00:06:17,520
bunu bu enstrümanı daha görünür hale getirecektir.

82
00:06:17,520 --> 00:06:26,520
Her gün 5-10 dakikalık kolay bir pratikle buna başlamak bunu daha çekici ve aynı zamanda daha kolay yapacaktır.

83
00:06:26,520 --> 00:06:32,520
Ve çok basit seviyede bir şarkıyı çalabilmekte tatmin olma evresine ulaşmanızı sağlar.

84
00:06:32,520 --> 00:06:41,520
Tam tersi için yani kötü alışkanlıklardan kurtulmak için veya da bunları kırabilmek için yapmanız gerekenler ise tam olarak şu şekilde

85
00:06:41,520 --> 00:06:51,520
işaret evresinde almanız gereken aksiyon bunları görünmesi daha zor hale getirmek, arzu evresini kırabilmek için daha ihtici hale getirebilmek,

86
00:06:51,520 --> 00:07:01,520
tepki evresinde ise ulaşılması zor bir hale getirmek ve son olarak ödül evresinde ise bunları tatmin edici olmasına izin vermemek geliyor.

87
00:07:01,520 --> 00:07:10,520
Bunu da bir örnekle açıklayacak olursak sağlıklı beslenmeye karar verdiğinizi varsayalım ve kötü beslenme alışkanlıklarınızdan kurtulmak istiyorsunuz.

88
00:07:10,520 --> 00:07:15,520
Evinizde zararlı yiyecekleri bulundurmamak işaret evresini kıracaktır.

89
00:07:15,520 --> 00:07:24,520
Telefonunuzda en kilolu olduğunuz fotoğrafı bulundurmak ve sağlıksız yiyecekleri yemeden önce bu fotoğrafa bakmakta

90
00:07:24,520 --> 00:07:27,520
bu yiyecekleri daha ihtici hale getirecektir.

91
00:07:27,520 --> 00:07:31,520
Böylelikle arzu evresini kırabilirsiniz.

92
00:07:31,520 --> 00:07:37,520
Evinizde, ofisinizde ve arabanızda bu tarz yiyecek bulundurmaz iseniz her sağlıksız beslenme isteğinizde

93
00:07:37,520 --> 00:07:43,520
bu yiyecekleri ulaşmak çok daha zor bir hale gelecektir ve bu sayede tepki evresini kırabilirsiniz.

94
00:07:43,520 --> 00:07:49,520
Ve bu tarz yiyecekleri yemeden önce sesli olarak şu an bu kurabi yiyorum.

95
00:07:49,520 --> 00:07:57,520
Fakat bu kurabiye benim için oldukça zararlı ve kendime olan inancımı kıracak bir yiyecek şeklinde

96
00:07:57,520 --> 00:08:05,520
sesli bir hale bunu söylerseniz bu yiyeceği tükettikten sonra tatmin buykusunu kırabilirsiniz.

97
00:08:05,520 --> 00:08:11,520
Öze de bu yaklaşımları her türlü alışkanlığınız için oluşturabilirsiniz.

98
00:08:11,520 --> 00:08:20,520
Sadece çok ufak birkaç değişiklik harika alışkanlıklar kazanmanıza ve kötü alışkanlıklarınızdan kurtulmanıza olanak tanıyacaktır.

99
00:08:20,520 --> 00:08:23,520
Ve bugün de böylece bu yayının sonuna geldik.

100
00:08:23,520 --> 00:08:26,520
Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir.

101
00:08:26,520 --> 00:08:33,520
Bu arada tüm yayının yazılım etine ve kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümündekilin üzerinden ulaşabilirsiniz.

102
00:08:33,520 --> 00:08:36,520
En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere.

103
00:08:36,520 --> 00:08:41,520
Ben size çok iyi bakın hoşça kalın.