Efendim herkese merhabalar. Yeni bir yayına da
hoş geldiniz. Bildiğiniz üzere gündem çok yoğun.
Yine çok fazla böyle istenilmeyen şeyler oluyor.
Aslında hayatımızda çoğu zamanda olduğu gibi
insanların karşılaşmak istemediği şeyler yaşanıyor.
Bu hafta başka bir yayınımız vardı, başka bir
yayın hazırlamıştım. Tam bunu böyle planlamıştım,
her şeyini kaydetmiştim. Fakat gündemde olan
bazı şeyler yeni bir yayın yapmama sebebiyet
verdi. Şimdi ben böyle olumsuz şeylerden bu yayınlarda
bahsetmiyorum. Çünkü insanların olumsuz böyle
düşüncelere kapılmasını istemiyorum ve bunların
bilinçaltı üzerinde çok büyük etkileri olduğunu
düşünüyorum. bilinçaltıyla alakalı da birkaç
adet yayın yapmıştık, ne kadar güçlü olduğunu
konuşmuştuk. Bugün de ben bir konuyu yeniden
gündemime almak istiyorum. Daha önce çok fazla...
Ben podcastlerde bahsettim. Yeni takip edenler
olabilir. Ben sürekli teknoloji ve insanın ilişkisinden
bahsediyorum. Teknolojinin bizlere getirdiği
bazı olumsuzlukları ve bu olumsuzlukları nasıl
aşılabileceği ile ilgili pek çok yayın hazırladım.
Şimdi de aslında ben bu yayınlardan şöyle bir
demeç hazırladım sizler için. Ve isterseniz gelin
hemen konumuza göz atalım. Ben daha önce oyun
oynamak bağımlılık mı? adında bir yayın yapmıştım
oyunlardan bahsetmiştik daha kırılgan çocuklar
mı yetişiyor adlı yayınımızda çocukların teknoloji
ile olan ilişkilerinden bahsetmiştik sosyal medya
olmadan yaşayabilmek internet bizi aptallaştırıyor
mu sosyal medya bir bilgi çöplüğü mü gibi gibi
ben bir sürü yayın yaptım ve insanlara bu yayınlarda
belirli bilgileri ulaştırmaya çalıştım şimdi
gündemimizde var olan işte bir olaydan dolayı
şöyle bir şey ortaya çıktı. Deler ki ya biz çocukları
böyle sosyal medya teknoloji bunları kullanıyorlar
ama yeterli denetliyor muyuz? Doğru şeyleri yapıyorlar
mı? Ve bu yaptıkları acaba onlarda psikolojik
bazı etkiler mi yaratıyor? Yoksa geldiğimiz sosyo
-ekonomik koşullar artık gençler için bir hayat
sunmuyor ve onları farklı bir yerime itiyor.
Bunlarla ilgili çok büyük tartışmalar var. Tabii
ki ben konunun bildiğim kısmını size sadece anlatabilirim.
Üzerinde sürekli araştırma yaptığım, okuduğum
kısımları söyleyebilirim. Diğer kısımları söyleyemem
çünkü bunlar hakkında böyle araştırma yapmış
veyahut da bilgi toplayıp bir araya getirmiş
bir birey değilim. O yüzden ben siz de ilk olarak
yeni yapılan bir araştırmadan bahsetmek istiyorum.
Danimarka'da bu teknolojinin insanları üzerindeki
böyle etkileri araştırılıyor ve de bazı aksiyonlar
almak istiyorlar. İşte okullarda ne yapılabilir,
ne edilebilir, nasıl önüne geçilebilir çok ilginç
bir şey yapılıyor. Ben bunu başka bir yerde görmedim,
duymadım. Duyanlar varsa tabii ki yorumlarda
ekleyebilirler. Şuna geliyor hikaye, ya biz bu
çocukları kısıtlayacağız ama biz ne kadar bunu
kullanıyoruz? Çok... farklı bir perspektif yani
sıra onlara gelmeden çevremizdeki genç insanlara
veyahut da bizi örnek model alan kişilere, bireylere
gelmeden önce biz acaba ne kadar bunu kullanıyoruz
ve biz bunu kullanarken ne kadar doğru kullanıyoruz
diye bir sorgu başlıyor ve ardından okuldaki
çalışanlar kendileri bu cihazlardan uzak duruyorlar
ve günlük bir limit koyuyorlar. Bu ideal limit
2 saat. Bunlarda araştırmanın yapıldığı okulda
günlük sadece 2 saat bu cihazları kullanım izni.
veriyorlar ve inanılmaz şeyler olmaya başlıyor
çünkü kendi hayatları öncelikle değişmeye, olumluya,
bundan etkilenmeye başlıyor ve ardından çevresindeki
insanlar tabii ki bunlardan olumlu etkilenebiliyor.
Peki 2026 yılında şu an içinde bulunduğumuz yılda
ekran süresine kadar herkesin bir tahmini vardır
ben sizi hiç bekletmeyeyim 6 saat 40 dakika ortalama
bakın yine söylüyorum bu ortalama rakam yani
bunun üstünde çalışma odaklı mesela işte işinize
gittiniz işte bilgisayara bakıyorsunuz belli
şeylere bakıyorsunuz bunlar da dahil edildiğinde
8 buçuk 9 saate çıkıyor çok acayip rakamlar zaten
bir gün kaç saat bunu değerlendirdiğinizde hayatımızın
çok büyük kısmı bu ekranlara bakarak geçiyor
ve bir şekilde bu ekranlardan bazı şeyleri almak
zorundayız Ama ne kadar doğru filtreleme yapıyoruz.
İş buna gelmeden önce biraz kendimizi sorgulamamız
gerekiyor sanırım. Ben şahsen hiçbir sosyal medya
hesabı kullanmıyorum. Yaklaşık 5 yıl oldu ve
tanıştığım her insana yani bırakın bu podcastı
tanıştığım her insana diyorum ki ya O kadar güzel
bir değişim oldu ki hayatımda. Çünkü diğer insanlarla
karşılaştırmayı, diğer insanlar ne yapıyormuş,
ne ediyormuş, hangi konuma gelmişler, hangi başarıları
veya başarısızlıkları elde etmişler, hiçbirine
bakmıyorum ve inanılmaz mutluyum bundan dolayı.
Zorlu bir süreç, o kadar da ilginç şeyler yaşadım
ki bildiğiniz bir madde bağımlılığı. Gerçekten
bir madde bağımlılığı ve öyle böyle kolay kolay
geçemeyeceğiniz bir madde bağımlılığı bu. Ve
bununla ilgili biraz okuma araştırmaya başladım.
Yani benim hayatımdan çok olumlu etkilendi. Herkese
de tavsiye ediyorum. Kendi işinizi tanıtmak amacıyla
bu platformları kullanmıyorsanız... kişisel amaçlı
kullanmak çok büyük etkiler oluşturuyor. Neler
oluyor? Biraz verilere bakalım. Biraz benim kendi
hayatımdan değil, yapılmış bilimsel araştırmalara
bakarak bunu değerlendirelim istiyorum. Libyan
Journal of Medicine tarafından 2021'de yayınlanan
bir araştırma var. Sosyal medya detoksunu tamamlayan
öğrencilerin ruh hallerinde, uykularında ve Endişe
seviyelerinde olumlu değişiklikler ortaya çıktı,
kanıtlanmış. Şubat 2020'de Cyber Psychology Behavior
and Social Networking diye bir dergi var. Bu
dergide başka bir araştırma yapılmış. Instagram
'ı kullanmaya bırakan kadınların sosyal medya
uygulamasını kullanmaya devam eden kadınlara
göre çok daha yüksek yaşam duymuna ve daha olumlu
davranışlara sahip olduğu keşfedilmiş. Yani...
Tabii ki bir anda bu platformda böyle bütün ilişkilerinizi
kesmek ve teknolojik araçları tamamen bırakmak
belki söz konusu olmayabilir. Yani hayattan kopmadan
yapabileceğiniz aslında çok fazla şey var diyorum
ya biz önce çevremizdeki insanlar belki gençleri
yardılamadan önce biraz bu işin ucunu kendimize
çevirmemiz gerekiyor. En nihayetinde biz çevremizdeki
kişilere örnek bir rol model oluyoruz neler yapılabilir
diyorum yani ben böyle olumsuz şeylerden ya bir
dakika şu öyle kötü bu böyle kötü demekten asla
yana değilim çözme odaklı gidelim neler yapılabilir
ki biraz bununla ilgili birkaç aksiyon alalım
belki birkaç insana bu ulaşabilir belki birkaç
gence bu ulaşabilir hayatlarındaki olumlu şeylere
bakabilirler hayatlarındaki gereksiz şeylere
eleyebilirler sosyal medya gibi aslında hiç bir
ihtiyacı karşılamayan platformları kullanarak
kendi hayatlarını daha kötü bir hale getirmekten
başka hiçbir şey yapmayacaklarını farkına varabilirler.
Ben Elon Musk 'ın kitabını yazan yazarın bir
söyleşçisini dinliyordum. Çok etkili şeyler söyledi
ya. Gerçekten benim çok dikkatimi çekti. Ben
Elon Musk 'un biyografisinde bir kısmında da
bundan bahsediyordu. Dedi ki bizde de teknoloji
hep böyle 90 'lı yıllarda, 80 'li yıllarda...
hayatımızı inanılmaz kolaylaştıracak teknolojik
araçların gelişmesi olarak dedi hayal ettik işte
uçan arabalar hayal ettik ondan sonra daha farklı
toplu taşıma araçları hayal ettik işte teknolojinin
insan işte sağlık sektöründe artık böyle çok
büyük gelişmeler yaşanacağını hayal ettik gibi
gibi tam tersi bir şey oldu artık teknoloji insan
hayatını kolaylaştırmak değil bir insana en fazla
parayı kazandıran sistemi kurmak üzerine gelişmeye
başladı dedi gerçekten de öyle şimdi ben bu sosyal
medya için sadece söylemiyorum internette kullandığımız
pek çok şey yani şu youtube ile belki bu dinlediğiniz
bot yes platformu dahil sürekli sizin alışkanlıklarınızı
deliler gibi analiz edip sizin en fazla süre
bu platformlarda Vakit geçirebilmeniz için dizayn
edilmiş durumda. Yani bunun önüne geçebilmek
gerçekten çok zor. Bununla ilgili harika bir
tane belgesel var. Vaktiniz varsa oturun izleyin.
Social, The Social Dilemma Netflix'te. Sanırım
YouTube'da da hatta belirli bir bölümü var. Yanlış
olmasın. Yani... bizlere neler yaptığını gösteriyor
aslında. İnsanların hayatlarında neler değişti.
Biz hep bu teknolojiyi hayatımızı kolaylaştıracak
derken hayatımızı böyle çok çok çok daha psikolojik
açıdan dayanılması zor bir hale getirdi. Çünkü
bir tarafta binlerce, onbinlerce insan ve sürekli
daha iyi hale gelen yapay zeka destekli algoritmalarla
bir de biz baş başa kalıyoruz ve onları yenmemiz
gerçekten çok zor diyorum ya bunlardan tamamen
kurtulmadıkça önce bizler bırakın gençleri bırakın
çocukları bizler kurtulmadıkça onların kurtulabilmesi
onların bu yoldan çıkabilmesi çok zor peki nasıl
bunu yapabiliriz neler var gelin bunları hemen
göz atalım İlk olarak ekranlardan uzak durmamız
gereken zamanı belirlememiz gerekiyor. Ne yazık
ki sürekli ekran limiti olmadan bu cihazları
kullanmak gerçekten çok kötü. Yani örneğin öğle
arasında böyle telefonunuzdan bir şeyler açıp
yemek yemek yerine telefonunuzu uçak moduna alabilirsiniz.
Ben bir aileyle tanışmıştım. Sanırım 2017 yılıydı
yanlış olmasın. küçük çocukları vardı iki tane
çocukla ben çocuklarla konuşmayı da çok severim
böyle yurt dışında tabi olan bir hikaye bu ben
de çocuklarla muhabbet etmeye başladım ya sürekli
resim çiziyorlar bahçede bir şeylerle uğraşıyorlar
annesine sordum ya dedim çok ilginç ya bu çocuklar
ne bir televizyon izledi işte ne bir tabletle
oynadılar ne bir şey yaptılar nasıl yaptınız
bunu dedim yani nasıl oldu da bu çocuklar bu
şeye geldi çünkü o yaşta gördüğüm diğer çocukların
hiçbiri öyle değildi yani bu tür şeyleri de ben
böyle merak ederim dedi ki ya biz bir şey de
geliştirdik dedi evimizde eve geldiğimiz an ikimiz
de dedi eşimiz eşimle telefonlarımızı dedi bir
yere bataryasını doldurmak için koyuyoruz böyle
buzdolabının üstü oluyor başka bir yer oluyor
belirli yerler şey yaptık dedi sessize de alıyoruz
akıl saatlerimizi takıyoruz dedi eve gelince
Asla ve asla telefonumuzda bir iletişim kurmuyoruz.
Elimizi almıyoruz. Zaten acil bir arama mesaj
olursa, akıllı saatte de zaten geliyor. İnsanlar
bize ulaşabiliyor. Oradan cevaplayabiliyoruz,
konuşabiliyoruz. Bir mesaj olursa, acil bir şey
olursa dönebiliyoruz. Ve evin içerisindedir.
Biz bunları asla kullanmıyoruz. Ben buna bayıldım.
Gerçekten çok güzel bir şey değil mi? Hala teknolojiyi
kullanıyorsunuz. Uzak değilsiniz. Ama elinizde
o cihazlar kalmıyor. ve acil bir durum oluştuğunda
da hemen herkes size ulaşabiliyor ve ben o kadar
mutlu çocuk çok uzun süredir görmedim şimdi çok
daha zor çünkü bunlardan diyorum yani bu bağımlılıktan
kurtulabilmek gerçek anlamda zor harika bir çözüm
olabilir evin içinde akıllı saatinizle olmayabilir
evin içerisinde ulaşılmayacak bir yere koyun
emin olun acil olan bir şey varsa biri size Öyle
ya da böyle ulaşır, arama yapar. Aramanın sadece
sesini dahil açabiliyorsunuz. Geri kalan bütün
notifikasyonları kapatabiliyorsunuz. Benim şahsen
uyguladığım bir yöntem var. Belki diyeceksiniz
sen de çok çağ dışı yaşıyorsun ama biz evimizde
televizyon hiçbir şeye bağlı değil. Yani bildiğinizi
açtığınız öyle televizyon kanalı hiçbir şey yok.
Ve bu yaklaşık herhalde benim son 10 yılımda
böyle... bu kadar da yaşanır mı yani her şeyden
uzak kalınır mı diyeceksiniz kesinlikle kalınıyor
sadece film izlemek için kullanıyoruz onun dışında
televizyonu açtığınızda içerisinde hiçbir şey
yok hiçbir içerik yok ve böyle olunca zaten açmıyorsunuz
tamamen diyorum yani tamamen hayattan kopmak
değil ama böyle ufacık değişimler o kadar büyük
etkiler yaratıyor ki ben mesela bu podcast eğer
bunları yapmasam asla başlatmazdım çünkü çok
büyük bir boşluk oluşmaya başladı ve ben hayatımda
diyorum ya daha öncesinde hiç bu kadar büyük
bir boşluk oluşmamıştı. Durum böyle olunca...
başka şeyleri araştırmaya, okumaya başladım.
Peki bu işte dijital detox olarak aslında atlandırılan
zamanlar var. Biraz bu cihazlardan kopmak ve
kendi başınıza kalabilmek. Bu esnada dikkat edilmesi
en önemli şeylerden bir tanesi aslında yine yetişkinlere
çok fazla şey düşüyor. Çevremizdeki insanları
hislerini sorabilmek konuşmak ayrı bir şey yani
günün nasıl geçti bugün ne yaptın evet bu denilebilir
bu çok güzel bir şey çoğumuz bu şekilde yaklaşıyoruz
okul nasıldı şu nasıldı bu nasıldı bugün nasıl
hissettin şunu yaşadığında ne hissettin peki
bu sende hangi duyguyu uyandırdı bu soruları
sormuyoruz nereden geliyor bu sorular harika
bir kitap okuyorum bizim belki türkiyenin en
değerli psikologlarından bir tanesi doğan cüceloğlu
'nun var mısın kitabını okuyorum kendisini zaten
apayrı bir yayın hazırlayacağım kitabın sonlarına
geldim orada bundan bahsediyordu biz aslında
çocuklarımıza günlerini evvel bir şeyleri nasıl
yaptığını soruyoruz ama hiç baş başa her şeyden
kendimizi arındırıp oturup bu durumda ne hissettin
şu durumda nasıl bir duygu yaşadın bunu nasıl
çözmeye çalıştığını sormuyoruz inanılmaz değerli
bir şey verilen yanıtları Bakın çocuklara sorun
bir iki defa deneyin inanamayacaksınız. Onlarda
var olan gelişmelere inanamayacaksınız. Hatta
kitapta Doğan Cüceloğlu 'na biri soruyor diyor
ki ya ben işte kızımla, ufak bir kızım var ve
çok fazla çalışmak zorundayım. Evde de değilim.
Bana çok kızgın. İşte eve geldiğimde, vakit ayıramadığım
için ne yapabilirim? Ve istemeden de onu kıracak
şeyler söylüyorum. İşe gitmek zorundayım, para
kazanmak zorundayız, evi idare etmek zorundayım.
Kira var, o var veya bu var. Eğitim ücretleri
var. Ne yapabilirim diye Doğan Cüceloğlu 'na
soruyor. Harika bir şey öneriyor. Diyor ki sadece
ona şunu söyleyin. Ya işlerim var ama şu 20 dakikayı
sadece sana ayıracağım. Ve o 20 dakikada senin
istediğin şeyleri yapacağız. Ama o 20 dakikayı
beklemelisin diyor. Ve çocuk sürekli her gün
o 20 dakikayı bekliyor biliyor musunuz? Ve her
gün öyle şeyler anlatıyor ki inanılmaz bir yıllar
geçiyor aradan. Doğan Cüceloğlu ile bu kişi yeniden
bir araya geliyor. Ve anne diyor ki inanılmaz
bir bağ kurmaya başladık. Her gün çünkü işte
kızım o 20 dakika öyle iyi bekledi ki sorular
hazırladı bir şeyler yaptı oturduk kitap okuduk
bir şey yaptık ve 20 dakika daha bitmesine yaklaşmadan
kendisi evet anne şimdi çalışmalısın şimdi işe
dönmelisin dedi diyor. İşte biraz yapılacak şeyler
çok basit aslında hani burada ben hiç böyle mucizevi
ve yapılması çok suç bir şeyden bahsetmiyorum
ama bunların uygulanması hayata geçirilmesi kısmı.
genellikle çok zor oluyor insanlar çünkü olumsuz
böyle insanlar bunu bu kadar değerli görmüyor
veya ta hayatlarında bu kadar büyük etkiler yaratacağını
düşünmüyorlar ama emin olun o kadar büyük etkileri
var ki ben yaklaşık 5 yıldır bu teknoloji ve
insan ilişkesinden bahsediyorum yayınlarımda
işte internet bizi aptallaştırıyom diye bir yayında
da tartışmıştık aslında internetin nasıl kullanıldı
insanın gelişimine nasıl fayda sağlayacağı arasında
çok güçlü bir bir ilişki var fakat bir yandan
da işte her tek amacı insanlardan böyle sinek
gibi onları görüp suyunu çıkarıncaya kadar onlardan
fayda sağlayacak firmalardan kendimizi uzak tutabilmemiz
inanılmaz zor bir şey çalıştırdıkları algoritmalar
ve çalıştıkları psikologlar var yani gerçekten
çok korkutucu bir şey binlerce psikoloji uzmanı
bu platformlara danışmanlık veriyor ki sizin
psikolojik olarak bunlara nasıl daha fazla bağımlı
hale gelebileceğinizi yaratıyorlar. Böyle bir
dizayn edildi ki yapay zeka da bunu tabii ki
harika destekledi. O yüzden biz bir başımıza
bir direnç gösterebilmemiz çok zor oluyor. Ve
daha fazla da konuyu da uzatmak istemiyorum.
Aslında ben bu bahsettiğim bütün yayınlalıklarını
sizler için bırakacağım. Ulaşabilirsiniz. Daha
fazla detaylı bu konu hakkında bilgi alabilirsiniz.
Ben sadece sizler biraz daha bu konuda bilgilendirmek
neler olduğunu tekrardan hatırlatmak istiyorum.
İnternetin aslında çok güzel etkileri var ama
bir yandan da mesela bu sahte bilgi haberler
öyle şeyler yaratmış ki Bir kuruluş var. International
Center of Journalist kuruluşu var. Bir rapor
yayınlıyor bu kuruluş. 1450'den bugüne kadar,
bakın 1450 diyorum, sahte haberlerin nelere sebep
olduğunu açıklıyor. Öyle şeyler var ki inanamazsınız,
gerçekten inanamazsınız. 3 -2011 Irak savaşı,
2011 Suriye iç savaşı, 2016 Donald Trump 'ın
seçildiği başkanlık seçimleri, 2018 Cambridge
analitika skandalı. En önde çıkanları hani sadece
size sayabildiklerim ki... yayın hani 2020'de
yayınlandı yanılmıyorsa inanılmaz inanılmaz şeyler
var. O yüzden burada aslında gerçekten doğru
bilgiye ulaşabilmek ve doğru şeyleri alabilmek
çok önemli. Ben de sizlere o yüzden veri tabağını
şeylere aktarmaya çalışıyorum. Ben biliyorum
ki biz aslında Hepimiz hayatlarımızı daha ileri
taşımak istiyoruz. Sadece bireysel olarak diyorum
ya bu şeylere direnç gösterebilmek çok zor. Hayatımızı
daha iyi hale getirmeyelerine ne yazık ki bunlar
sağlayamıyor. Bize böyle bir çapa gibi yani çapayı
atıyorsunuz ve sürekli daha da derine gidiyor.
Hayatımız, psikolojimiz daha kötü etkileniyor.
Hele bugünlerde böyle televizyonu haberleri açarsanız
psikolojiniz çok daha fazla etkilenecektir diyorum
ya. Ben olumsuz şeyleri bahsetmem... ...ele almaktan,
bunlarda... ...bunlar sürekli insanı hatırlatmaktan
kaçınan biriyim. Çünkü bu hiç bir zaman çözümü
oluşturmuyor. Tam tersine büyük sıtlıklar yaratıyor.
Gelin bugün biz bu cihazları kullanırken, teknolojiyi
kullanırken... ...nasıl kullandığımıza bir daha
bir göz atalım. Gerçekten ihtiyacımız var mı?
Gerçek olmayan yaşamları izlemeye... ...hiçbir
fayda sağlamadığımız videoları, içerikleri tüketmeye...
ihtiyacımız gerçekten var mı bir kez daha soralım
istiyorum bunu ben size bugün bir kez daha hatırlatmak
istedim umarım böyle şeyler hiçbir zaman bir
daha tekrarlamaz biz kendi çevremizi kendi gençlerimizi
hep daha ileri taşıyacak güzel şeyler yaparız,
güzel aksiyonlar alırız diyorum ya. Hayatımıza
giren her teknoloji hem güzel şeyleri getirdiği
gibi çok da kötü şeyleri de getiriyor. İşte bunu
nasıl yönlendirileceğini seçebilmek sadece bizlerin
elinde. Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ediyorum.
En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere.
Kendinize çok iyi bakın. Hoşçakalın.