Efendim herkese merhabalar yeni bir yayına daha
hoş geldiniz. Valla yayınları özlemiştim. Son
dönem fark ettiyseniz sadece ses dosyası atıyordum
çünkü çok yoğun bir dönemden geçiyoruz. O yüzden
videolar atamadım. Şimdi geri döndük. Bu setabı
hazırlamak, etmek baya bir emek harcıyor aslında.
Ufakta bir alanda yaşadığımız için. Bugün yine
sizler için hazırladığım çok güzel, çok sevdiğim
bir kitap var. Hatta ben yayınların pek çoğunda
bu kitaba hep böyle atıflarda bulunuyorum. Ama
hiçbir zaman bu kitap için tek başına bir yayın
çekmemişim. O yüzden bence bugün bu kitaptan
bahsetmenin zamanı diye düşünüyorum. Bugün konuşacağımız
kitap neden sorusuyla, niçin sorusuyla başlamak?
Start with why Simon Sinek 'in yazdığı bu harika
kitabı bu yayında inceleyeceğiz. İsterseniz daha
fazla beklemeden... Buyrun hemen konunun detaylarına
geçelim. Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor
ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz
platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında
ulaşabilir veya Patreon üzerinden bana destek
olabilirsiniz. Hayatımızın aslında pek çok bölümünde
biz niçin sorusunu sormuyoruz. Genellikle nasıl
sorusunu yani tabii İngilizce yazılmış bir kitap
yani How ve What yani ne sorusunu soruyoruz.
Ama niçin sorusu böyle arada kaybolan bir soru
oluyor. Şimdi kitapta Golden Circle diye bir
şey var. Hayatımızda sadece bu kariyer üzerine
ve profesyonel iş hayatı üzerine yazılmış bir
kitap olsa da bence insanların gündelik yaşamlarında
da çok fazla şeyi değiştirebilecek harika böyle
anahtar bölümler var diye düşünüyorum. Bu Golden
Circle yani Altın çember aslında şöyle oluşuyor.
Hayatınızda niçin bir şey yaptığınız sorusu onu
tamamen hep ayrı bir boyuta götürüyor. Eğer siz
o niçini bulduysanız bir işe başladığınızda niçin
o işi yapıyorsunuz? Veya da bir kariyer inşa
etmeye başladığınızda niçin? o kariyeri inşa
ediyorsunuz sorusu aslında en değerli soru. Ondan
sonra ben bunu nasıl yapabilirim ve ne şekilde
yapabilirim bunlar gelebilir. Fakat genellikle
niçin sorusunu biz hep böyle en sonlara atıyoruz.
Kitapta aslında temel olarak bu Golden Circle...
Circle denilen yani altın çemberi sürekli olarak
inceliyor. Kitapta çok güzel örnekler var. İlk
olarak bu niçin filtrenizi oluşturmanız gerekiyor.
Eğer hayatta niçin filtreniz yok ise hayatta
gelen her şeyi yapmaya çalışıyorsunuz. Temel
olarak eğer bir şey sizin niçin filtrenize uymuyorsa
bunu eleyebilmek bence en değerli önemli şeylerden
bir tanesi. bir alanda çalışıyorsunuz, size bir
şirket kurdunuz belki de bir iş geliyor, o sizin
niçin filtrenize uymuyor ama para kazanabilirsiniz.
Eğer onu da yapayım, bunu da yapayım o zaman
hemen şunu da yapayıma giriyor ve hayatınızda
yüzlerce, yüzlerce, yüzlerce hiçbir filtreleme
olmadan bir sürü şeyi yüklüyorsunuz. Bu aslında
bir anda bir sürü tavşanı kovalamaya benziyor.
Şimdi aynı anda siz... Çok fazla tavşanı kovalarsanız
ne olacak? Hiçbirini yakalayamayacaksınız. Hepsinin
peşinden koşacaksınız, hepsine enerji harcayacaksınız.
Tek tek her birini kovalayacaksınız, stratejiler
yapacaksınız, emek ayıracaksınız, zaman ayıracaksınız,
belki para ayıracaksınız ama bu işin sonunda...
elinizde hiç bir tavşan kalmayacak çünkü birbirini
kovalarken a bu daha iyi bir tavşanmış bir buna
geçelim bir buna geçelim derken bir bakacaksınız
siz o filtrelemeyi koyamamışsınız hangi tavşanın
sizin için en iyi olacağını belirleyememişsiniz
o yüzden diğer bütün tavşanlar da elinizden kayıp
gitmiş olacak kitapta aslında bunu şöyle açıklıyor
benim cümlelerimi açıklamıyor ben biraz yorum
katıyorum tabiki kereviz testi var yani siz sağlıklı
besin yiyen bir bireysiniz ve böyle bir filtreniz
var diyelim ki bu sağlıklı besin yiyorsunuz diyelim
ki böyle de bir filtre oluşturdunuz markete gidiyorsunuz
size biri diyor ki ya çikolatere yanında indirim
var yani %70 indirim var harika çikolata siz
gidip aslında sağlıklı beslenecekken çikolata
alıyorsunuz başka bir yere gidiyorsunuz diyorlar
ki ya Pudding var. Ondan alması. İşte fırın rayonumuz
var. Fırında bunlar çıktı. Şunlar çıktı. Smithler
çıktı. Siz onu da alıyorsunuz. Onu da, onu da,
onu da hepsini alıyorsunuz. Hepsini dolduruyorsunuz.
Şimdi ne olmuş oldu? Siz sağlıklı beslenme filtresini
yani niçin markete gittim? Niçin bunu yapıyorum?
Filtresini oluşturmadığınızda siz herkesi dinlemiş
oluyorsunuz. Aslında kitap bunu bu örnekler açıklıyordu.
Ben kitabın içindeki böyle harika firma araştırmaları
var. Ben bunları ara sıra da yayınlarda satıyorum
yani. Tivo vardı. Şimdi 2000 'li yıllarda benim
bildiğim kadarıyla Tivo Türkiye marketinde girmedi.
Amerika'da 2000 'li yıllarda böyle çok acayip
yıllarda hep böyle inanılmaz teknolojik ürün
muhatleri vardı. Hatta Tivo 'ya geçmeden şeyden
bahsedeyim belki hatırlayanlarınız vardır. bir
tanıtım vardı, reklam vardı. Baktım interneti
ama bulamadım. Baya eski yani. Ben çocuktum o
dönem neredeyse 2000 'lerin başında. İşte televizyon
üstünde böyle bir sensör var. Şimdi bu PlayStation
'ın sensör aparatı var galiba. Aynı ona benziyor.
İşte böyle el hareketleriyle. İşte sesi şöyle
yapıyorsunuz. Açıyor, arttırıyor. Kapıyı kontrol
ediyor. İşte kapıya şöyle bir şey yapıyorsunuz.
Kapı açılıyor. Bir şey oluyor. Böyle bir şey
tanıtıldı. Yani ben o dönemde çocukluktan teknoloji
dergileri alırım. onları biriktirir falan öyle
bir insandım yani ben bunu görünce büyülendim
ya dedim harika birini abi bu nasıl bir şey yani
2000 yılından bahsediyor yani teknoloji daha
bilgisayar nedir yeni anlıyordu insanlar böyle
bir şeyle el hareketiyle işte kapı zili çalıyor
kapıyı açabiliyor adam böyle sensörleri kontrol
ediyor harika bir şeydi Öyle bir şey oldu ki
insanlar bunu kullanamadı. Şimdi yani niye bu
böyle harika bir teknoloji olarak tanıtılmıştı
ama neden kullanılmadı biliyor musunuz? Çünkü
bu kadar işte şunu yapınca bu olsun, sol kolumu
kaldırınca bu olsun çok fazla hareket var. İnsanlar
bunu ezberlemek yerine şu an neye geçti? Bu sesimizle
kontrol etmiyor. Zaten sesimi her yerde kullanabiliyorum.
O ekranın, o sensörün tam önüne geçip şu hareketi,
bu hareketi yapmak yerine o sensör tık hani o
ses Siz nerede olursanız olun onu kontrol edebiliyorsunuz.
Benim zaten sesim var. Ben yeni bir komuta öğrenmeme
de gerek yok. Bunu aç şunu kapat dediğimde aslında
hikaye bitiyor. Şimdi konumuza gelelim. Tivo'da
o dönemler 2000 'li yıllarda insanların yarısının
o dönem daha kılçık anten kullandığı işte dijital
yayına yeni yeni geçildiği yani daha önceden
biraz daha önceden Geçmişi olsa da pek çok insanın
hayatında hemen uygulamaya başlamadı kullanmadı
bir ürün. Dijital yayınlar işte bu uydur alıcıları
yeni yeni çıkıyor düşünün. Tivo diye bir şey
çıktı. Tivo ne yapıyordu biliyor musunuz? Bakın
2000 'li yıllar canlı yayına durdurabiliyor.
Yani insanların kılçık antenler yayın izlediği
bir dönemde canlı yayına durdurma inanılmaz bir
teknoloji. Hatta... sizin istediğiniz ne içerik
varsa kayıt yapıyor kendi hafızası var yani bir
kendi cihaza tek bir cihaza kayıt alıyorsunuz
bu yetmezmiş gibi diyelim ki diziniz var işte
saat 6 ile 8 buçuk arasında bir diziniz var perşembe
günleri Tivo 'ya programlıyorsunuz işte şu saatte
şu kanalı git kaydet fişi takılı bırakıyorsunuz
siz evde yokken dahil onu kaydediyor fakat Tivo
sürekli bu özellikleri anlatıyor abi 2000 yılı
insanlara şuraya giriyorsun programlama yapıyorsun
bunu yapıyorsun oradan bu ayara giriyorsun insanlar
bunu anlayamamış yani kimse ya bir dakika ben
şuan bir yayın izliyorum bu cihaz nasıl çalıştığını
o insanların pek çoğu anlayamadığı için TVO başarısız
oluyor. Yani inanılmaz iyi özelliklere sahip
o dönem için harika şeyler vadeden bir cihaz
bir firma batıyor işte Simon Sinek diyor ki ya
o dönem insanlara bunun nasıl çalıştığını ve
ne olduğunu anlatmak yerine neden insanlar bunu
almalı bunu söyleseler de orada hatta şöyle bir
kelime geçiyorum notlar aldım ben de Önümde onlara
bakıyorum arada. Hayatın kontrolünü elinde tutmak
isteyen biriysen, bu ürün tam olarak senin için.
Aslında bu insanların direk neden buna ihtiyaç
duyduğunu filtreliyor ve diyor ki bir dakika
ben kendi zamanımı kontrol edebilir, kendi filmimi
istediğim zaman da bana uyan şekilde. yapabilir
izleyebilirim şeyini hiç bir zaman satmıyorlar
sadece nasıl çalıştığını inanılmaz anlatıyorlar
deli gibi reklam bütçelere ayrılıyor inanılmaz
bir teknoloji inanılmaz bir mühendislik yapılıyor
o dönem için ama başarısız oluyor çünkü neden
sorusunun cevabını insanlar öğretmiyorlar hatta
ben starbucks 'a ilgili ufak bir kısa video yapmıştım
starbucks da işte bu start with why kitabında
çok iyi incelenmişti orada da insanların x starbucks
'a gitme sebebi aslında orayı ev ve ofis arasında
bir yer olarak görmeleri daha önceki kahve firmalarına
baktığınızda insanlar gidip bir kahvecide oturup
muhabbet etmiyorlar çok böyle alışkanlıkları
yok aslında Amerika'da baktığınızda çünkü çoğu
yerde 99 cent 'e kahve alıp hemen ayrılabiliyorsun
kahveye böyle yüksek paralar verilmiyor fakat
ev konforunu bir anda öyle bir yere taşıyınca
işte evinizdeki koltuk hatta o koltuktan daha
güzel deri koltuk harika döşeme çok iyi aydınlatma
böyle bir ortamda arkadaşınızla buluşmak ev konforunuzla
arkadaşınızla buluşmak gibi geliyor ofiste de
aynı şekilde bir anda çok güzel geniş masalar
hızlı internet böyle bir yerde arkada da kahve
kokusu çalışmak insanların Starbucks 'ı ev ile
ofis arasında kullanmalarını sağlıyor. Ancak
bir CEO geliyor. CEO 'nun ismini hatırlamıyorum
hatta bulursam ekleyeyim. Bu gelen yönetici,
işte porselen kap, tabak bilmem ne biraz daha
ev formatıdır ya bunlar çatal, bıçak da öyledir.
Evinizde kullandığınız işte o artık tabak, çanak
neyse onlarla servis yapılırken bunlar tabi kırılan
ve yüksek maliyette olan şeyler plastik olanlarına
kıyasla baktığınızda diyor ki bu çok büyük bir
masraf ve bunu kaldıralım. İnsanların Starbucks
'a ana gelme sebebi aslında bunlar. Bunu kaldırıyorlar.
Şirket o kadar büyük bir değer kaybediyor ki
bu yönetici hatta bu yönetici işten ayrılıyor.
Bundan kısa bir süre sonra diye biliyorum yine
onu da teyit ederim sizler için. Düşünün insanlar
Starbucks 'ın niçinini biliyorlar. Yani bu ikisi
arasında yer aldığını biliyorlar. Hatta şu an
gelen diğer bir yönetici de sırf bir şeyleri
kısma ve bu algıyı yıkma üzerine bence adımlar
atıyor. Hatta ben daha önce bir tane yayın yapmıştım.
Bunu güncelleyebiliriz çünkü baya bir zaman geçti.
Üç yıldan fazla oldu sanırım o yayın. Peki başka
hangi firmalar var? Apple firması var. Apple
firması şunu çok iyi biliyor. Bir insanın niçin
sorusuna çok iyi yanıt veriyor. Ve kitapta bahseden
şöyle şeyler. Bir de İşte neden sorusunu belirlememiş
olan firmalar, insanlar manipülasyon teknikleriyle
bir şey elde etmeye çalışıyor. İşte çok büyük
kampanyalar. İşte bir alana iki bedava falan
böyle şeylerle insanları çekmeye çalışırken...
Apple 'a baktığımızda aslında Apple böyle manipülasyonlar
yapmıyor çünkü Apple insanların neden Apple 'ı
aldığını çok iyi biliyorlar. Apple kendi nedenini,
niçin filtresini o kadar iyi yaratmış durumda
ki piyasadaki en iyi bilgisayarı veyahut en hızlı
işte en donunumu yüksek bilgisayarı belki şu
anlerde yapıyor ama yapmıyordu çoğu dönem yani
Microsoft, Dell, diğer bilgisayarlar ona göre
performans olarak çok daha yüksek ve fiyat olarak
çok daha düşük olmasına rağmen Apple hala harika
şekilde büyümeye devam etti. Ürün satmaya devam
etti. Kendi alanını geliştirmeye devam etti ve
insanlar deli gibi satın aldı. İşte Fir bu kitapta
aslında Apple 'ı çok iyi baştan sona incelediğinde
hep bunu söylüyor. Apple kendi nedenini o kadar
iyi belirlemiş durumda ki insanların neden Apple
'ı aldığını çok iyi biliyor. Çünkü insanlar hiçbir
zaman bir ürünü değil bir duyguyu satın alıyor.
Hatta ben şuna benzetiyorum geçenlerde okumuştum
bu kırmızı halıda yürüyen işte insanlar oluyor
ya özel etkinlikler bilmem neler orada ünlü insanların
giydiği ayakkabılar işte veya kıyafetler, aksesuarlar
neyse o insanlar giyinmeden önce değerlerine
bakıldığında 27'de 1 fiyatıymış biliyor musunuz
yani işte o tasarımcının belki öyle bir ayakkabısı
var ama insanlar tarafından çok duyulmamış bilinmemiş
ama biri bir ünlü giydiğinde işte bir Tom Hanks
onu giydiğinde çıktığında bir yere İnsanlar o
algıyı hissetmek için, o ayakkabıya normal değerini
20 katını veriyorlarmış. Çünkü biz her zaman
bir hissi satın almak istiyoruz. Bazen konfor
hissini, bazen huzur hissini, bazen o mutluluk,
rahatlık hissini bir şeyle satın almak istiyoruz.
Direk olarak bir ürünü değil, bir servisi değil,
o his bizim için birinci olarak satın alma mekanizmamızı
etkiliyor. Hatta bununla ilgili diğer bir örnekte
Wright kardeşlerdi. Şimdi biliyorsunuz Wright
kardeşleri ilk defa uçağı yapan, uçuran insanlar
o dönem 1900 'lü yıllarda yani o dönemlerde çok
daha iyi fonlanan ve mühendisi inanılmaz bol
olan bir ekip varmış biliyor musunuz? Ben mesela
bunları bilmiyordum böyle bir yarış oluyormuş.
Bu ekibin ismi de Langley diye bir ekip mühendislik
firması. Düşünün altında çalışan onlarca mühendis
var, tasarımlar var, ofisler var yani ellerinde
çok iyi bir bütçe var bir de Wright kardeşleri
düşünün ellerinde bir bütçe yok bir mühendis
takımı yok işte her şeye ulaşamıyorlar fakat
önce bu işi Wright kardeşler başarıyor çünkü
ilk bu işi işte Langley firmasının ana amacı
bu işi paraya çevirebilmek işte ticari başarı
elde edebilmek ama Wright kardeşler uçmanın nasıl
bir his olduğunu her insanın tadabilmesi peşinde
koşan kendilerinin bu uçma hayalinin nedenini
o kadar iyi belirlemiş kişiler ki bakın bu firmalar
o dönem kimse bunu başaramadan Wright kardeşler
gidip uçağı tasarlıyor çünkü onların harika bir
nedeni var harika bir neden filtresi var ve benim
ilgimi çeken bu örneklere devam edeceğim bir
tane daha var ya bu firma sanırım yani Bunu inanılmaz
başarmış. Belki de şu an yayına basacağım. En
etkili bu nichin filtresini yapabilmiş firma
bence Harley Davidson. Harley Davidson biliyorsunuz
bir motor markası. Harley Davidson gibi motor
yapan o kadar çok firma var ki dünyada. Şu an
internete girin motor üreticisi olarak aratın.
Emin olun Google'da sayfanın sonuna gelemezsiniz.
Adını sanım bilmediğimizlerle beraber çok çok
çok çok uzun bir liste var. Ama Harley Davidson
çok farklı. Harley Davis dünyada hiçbir insan,
hiçbir firmanın logosunu, ismini koluna, vücuduna
dövme yaptırmıyor. Düşünsenize yani arşelik çok
memnunuzsunuz, kolunuza yazdırıyor musunuz? Yazdırmıyorsunuz.
Ama Amerika'da insanlar Harley Davidson yazıyor.
Bu bir marka, bu bir şirket. Bir şirketin logosunu
vücuduna dövme yaptırmak. Peki neden insanlar
böyle bir şey yapıyor? Bu insanlar deli mi? Niye
böyle bir şey takip ediyorlar? Çok basit bir
sebebi var. Çünkü Harley Davidson ben Amerikalıyım.
Ben özgürüm. demeyi temsil ediyor. Yani Harley
Davidson 'ı üzerine yazdıran insanların aslında
birinci şeyi bu bir Amerika firması ve ben bir
Amerikalıyım. İşte bu özgürlüğü sembolize eden
bir şey ve ben de bu özgürlüğün devamında yer
alan bir bireyim hissini size yaşatıyor. Aynısı
Jeep firması için de geçerli. Jeep firmasının
örneği burada yok ama başka bir kitapta okumuştum.
Jeep firmasında da yine bir Amerikan firması
biliyorsunuz. Jeep 'in eski modellerinde böyle
o farlar yuvarlaktır ve insanlar Jeep 'i o dönemden
bugüne ya ben Amerikalıyım işte özgürüm şöyleyim
böyleyim mi kafalarında çizdikleri için ve Jeep
firması da bunu çok iyi analiz edip bakın Jeep
firmasının belirli modellerine bakın ben Amerika'da
özellikle görüyorum hep böyle bir yerinde Amerikan
bayrağı işte bir yerinde kaptan Amerika 'nın
işte o kalkanını lastiğin o arkasına koyuyorlar
işte içeri giriyorsunuz bir detay var Amerika,
Made in US bilmem ne sürekli sürekli bu firma
bunu o kadar iyi anlamış ki insanlara aa sen
artık Amerikalı olduysan bak bunda almalısınız.
İşte Amerika 'nın bir parçası olmanın bir yolu
olarak satıyor. Fakat bir gün bir yönetici yeni
bir kasası yapılırken bu yuvarlak olan farlar
ve o klasik şeyi değiştiriyor. Böyle dikdörtgenimsi
bir şey yapıyorlar. İnanılmaz satış değerleri
düşüyor. Çünkü insanların hiçbiri onu jipin ilk
o yapıldığı ve insanda yarattığı hissi yaratmadığını
düşünüyorlar. Çünkü insanlar onun nedenini öyle
belirlemişler. İşte o nedeni belirleyemediğiniz
zaman ses Ne yazık ki bu diğer yani bir nedeni
belirlemiş firmalar var ve diğerleri böyle büyük
bir havuz o havuzun içinde kaybolan bir... şirket
ya da bir birey oluyorsunuz ve konumuzu toparlayacak
olursak tabi ki ben size bu kitabın bütün detaylarını
da bırakacağım kesinlikle okumanızı da tavsiye
ederim ve ben şu an Simon Sinek 'in Why Leader
Eat Last kitabı yani neden liderler son olarak
yemeyi yani en son onlar yemek yer onu okuyorum
bitirmek üzereyim onu da çok beğendiğim yerleri
var altını çizdiğim çok güzel yerler var onu
da yayınlara kısa bir süre içinde taşımayı planlıyorum
aslında burada en önemli şey biz kendi hayatımızda.
Belki büyük bir şirket yönetmiyor olabilirsiniz.
En büyük şirketin en büyük yöneticisi siz olmayabilirsiniz.
Ama hayatımızda kendi nedeninizi yaptığınız işlerin
nedenini bulamadığınız sürece ne yazık ki her
şeyi yapmaya çalışan, her şeyi takip etmeye çalışan
bir insan oluyorsunuz. Ben hayatımda bunu çok
uzun süre yaptım. Onu da biraz yapayım, şunu
da biraz yapayım. İşte o kendi neden filtremi
çok çok çok uzun süreler hayatımda bulamadığımı
fark ettim. Bir anda yüzerce şeyi kovalayan,
niçin benim belli şeyler yapmam gerektiğini belirleyemeyen
bir insandım. O yüzden siz de kendi nedenlerinizi
bulmak istiyorsanız, bence buna bugünden başlayıp
bu kitabı okuyarak bir adım atabilirsiniz. Bugünlük
de bu kadar diyelim. En kısa sürede yeni yayınlarda
görüşmek üzere. Kendinize iyi bakın. Hoşçakalın.