1 00:00:00,000 --> 00:00:08,000 Herkese merhabalar yeni bir yiğene daha hoş geldiniz. 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Eskiden sadece bilim kurgu filmlerinde karşımıza çıkan beyin çipleri 3 00:00:13,000 --> 00:00:19,000 her geçen gün daha büyük gelişmelere günümüzde imza atmaya başladılar. 4 00:00:19,000 --> 00:00:23,000 Çoğu insanın elim mask ile haberdar olduğu beyin çiplerinde 5 00:00:23,000 --> 00:00:26,000 son zamanlarda ne gibi değişimler yaşandı. 6 00:00:26,000 --> 00:00:29,000 Bu yayında bu konuyu ele alalım istiyorum. 7 00:00:29,000 --> 00:00:34,000 İsterseniz daha fazla beklemeden buyurun hemen konunun detaylarına geçelim. 8 00:00:34,000 --> 00:00:38,000 Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız 9 00:00:38,000 --> 00:00:42,000 dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir 10 00:00:42,000 --> 00:00:46,000 veya patron üzerinden bana destek olabilirsiniz. 11 00:00:46,000 --> 00:00:51,000 Beyine takılan çiplerin aslında gerçekleştirdikleri en temel görev 12 00:00:51,000 --> 00:00:57,000 sinir sinyallerine okuyup bunları yazılım komutlarına döndürmelerinden geçiyor. 13 00:00:57,000 --> 00:01:03,000 Bu cihazlara verilen isim ise BCI yani Brain Computer Interface. 14 00:01:03,000 --> 00:01:08,000 Bunu da Türkçeleştirecek olursak beyin bilgisayar arayüzü diyebiliriz. 15 00:01:08,000 --> 00:01:12,000 Aslında bu cihazlar sadece son yıllarda popülerlik kazanmış olsa da 16 00:01:12,000 --> 00:01:15,000 bu işin geçmişi çok daha eskilere dayanıyor. 17 00:01:15,000 --> 00:01:22,000 Bu işle ilgili aslında yapılan ilk çalışma 1924 yılında Hans Berger tarafından gerçekleştirilmiş. 18 00:01:22,000 --> 00:01:29,000 Hans Berger yaptığı çalışmadığı da aslında asıl amaç sinyallerin bir anlam ifade etmesi üzerine inmiş 19 00:01:29,000 --> 00:01:35,000 ve beyin sinyallerini alpha ve beta olarak yapılan bu çalışma da ayırabilmişler. 20 00:01:35,000 --> 00:01:41,000 Hatta bundan önce 1875 yılında ilk defa hayvanların beyinlerindeki elektriksel sinyalleri 21 00:01:41,000 --> 00:01:47,000 kayıt eden bir çalışma Richard Caiton tarafından yayınlanmış gerçekleştirilmiş. 22 00:01:47,000 --> 00:01:52,000 Ardından beyin sinyallerinin tepkileri üzerine daha pek çok çalışma yapılmış olsa da 23 00:01:52,000 --> 00:01:57,000 eğer tüm bu çalışmaları da bu arada göz atmak isterseniz ben yine linklerini sizler için bırakacağım. 24 00:01:57,000 --> 00:02:03,000 İlk bilgisayar arayüzü 1970 yılında University of California Los Angeles tarafından yapılmış. 25 00:02:03,000 --> 00:02:09,000 1973 yılında Jackius Wiedel bu deneyden öğrendikleri bilgileri 26 00:02:09,000 --> 00:02:15,000 Toward Direct Brain Computer Communications atlı araştırmamak halisinde yayınlamış. 27 00:02:15,000 --> 00:02:22,000 1991 yılında ise Janetin Walpa ve çalışma arkadaşları ilk defa beyin sinyali ile 28 00:02:22,000 --> 00:02:27,000 bilgisayar ekranındaki farenin hareket ettirilmesini başarmışlar. 29 00:02:27,000 --> 00:02:33,000 Daha buna benzer pek çok çalışma 2000'lerde de gerçekleştirilmeye devam edilmiş 30 00:02:33,000 --> 00:02:39,000 ve 2016 yılında Elim Masken kurduğu Neuralink firması da bu sektörde boy gösterince 31 00:02:39,000 --> 00:02:44,000 bu iş giderek çok daha fazla sayıda insanın dikkatini çekmeyi başardı. 32 00:02:44,000 --> 00:02:50,000 Günümüze dönecek olursak şu an itibariyle zihin okuyabilen bu ufak cipler 33 00:02:50,000 --> 00:02:54,000 günlük yaşaman bir parçası haline gelme önünde ilerliyorlar. 34 00:02:54,000 --> 00:03:00,000 BCI Cera hı adında yeni bir iş dalı dahi oluşmaya başlandı denilebilir. 35 00:03:00,000 --> 00:03:05,000 Neuralink şu an bu cipleri yerleştirmek için bir robot geliştirmiş durumda 36 00:03:05,000 --> 00:03:09,000 kafanızı bu robotun içerisinde bir noktada sabitledikten sonra 37 00:03:09,000 --> 00:03:14,000 robotun ucundaki iğne tarama işlemi tabii ki bittikten sonra 38 00:03:14,000 --> 00:03:20,000 beyninizin içine girecek olan bölümü çok ince bir iğne yardımı ile yerleştirebiliyor. 39 00:03:20,000 --> 00:03:25,000 Tabi bu alanda faaliyet gösteren her firma Neuralink gibi bir robot geliştirmiş değil 40 00:03:25,000 --> 00:03:30,000 ve robot yerine beyin cerahlarını kullanmayı tercih ediyorlar. 41 00:03:30,000 --> 00:03:35,000 Bu alanda şu an için cerahî operasyon yapan ise oldukça az sayıda doktor yer alıyor. 42 00:03:35,000 --> 00:03:42,000 Bu doktorlardan da bir tanesi olan Şahram Majidi New York'ta yer alan Sinai hastanesinde 43 00:03:42,000 --> 00:03:47,000 BCI Cera olarak 2022 yılında Synchron adı verilen bir girişimin 44 00:03:47,000 --> 00:03:53,000 beyin çiplerini sadece engelli olan ve bu işe gönüllü olarak dahil olan kişiler üzerinde 45 00:03:53,000 --> 00:03:56,000 operasyonlara başlamış durumdalar. 46 00:03:56,000 --> 00:04:01,000 Bu girişimde ellerini kullanmakta zorluk çeken, konuşamayan ve mobil cihazları 47 00:04:01,000 --> 00:04:06,000 kullanmakta zorluk yaşayan insanlar bu cihazları kullanabilmeleri için 48 00:04:06,000 --> 00:04:12,000 bir beyin çipi aslında bu firma geliştiriyor ve bu firma Neuralink'in aksine 49 00:04:12,000 --> 00:04:17,000 beinin içerisine direkt olarak bir cihaz yerleştirmek yerine 50 00:04:17,000 --> 00:04:22,000 beinin çevresinde yaralan damarların yakınına bu cihazı yerleştirerek 51 00:04:22,000 --> 00:04:27,000 kan damarlarındaki değişimi analizi etmeleri sayesinde 52 00:04:27,000 --> 00:04:31,000 beyin sinyallerini okuyabiliyorlar. Buradan elde edilen veriler kablosuz bir şekilde 53 00:04:31,000 --> 00:04:35,000 üzerinizde taşımanız gereken başka bir cihaza aktarılıyor 54 00:04:35,000 --> 00:04:39,000 ve bu cihazla tüm mobil cihazlar ile iletişim kurmanıza olanak tanıyor. 55 00:04:39,000 --> 00:04:42,000 Bu girişin beyin çiplerini yerleştirmek için 56 00:04:42,000 --> 00:04:46,000 direkt olarak beyninizin içine girmeye gerek duymuyor. 57 00:04:46,000 --> 00:04:51,000 Fakat Neuralink'e kıyasla daha fazla aparatı barındırıyor. 58 00:04:51,000 --> 00:04:57,000 Bir de isterseniz gelelim bu alanda en çok konuşulan girişim olan Elim Mask'ın kurduğu Neuralink'e 59 00:04:57,000 --> 00:05:04,000 28 Ocak 2024'te Neuralink ilk defa ürettikleri çipi başarılı bir şekilde 60 00:05:04,000 --> 00:05:10,000 bir insan üzerinde kullanmaya başladıklarına Twitter hesapları üzerinden paylaştılar. 61 00:05:10,000 --> 00:05:16,000 Amerika'da FDA yani Food and Drug Administration adlı kuruluş Neuralink'i aslında 62 00:05:16,000 --> 00:05:19,000 ilk piyasaya çıktıklarında unaylamamıştı. 63 00:05:19,000 --> 00:05:25,000 Elim Mask'la bunun üzerine bu çipi ilk olarak 3. Dünya ülkelerinde yaralan gönüllüler üzerinde 64 00:05:25,000 --> 00:05:28,000 çeşitli deneyler yaparak gerçekleştirmişti. 65 00:05:28,000 --> 00:05:34,000 2023 yılının Mayıs ayında ise FDA uzunca süren tartışmalarını 66 00:05:34,000 --> 00:05:39,000 ardından Neuralink'in insan üzerinde denemesini onayladı. 67 00:05:39,000 --> 00:05:44,000 FDA'yi neden Neuralink'in insan çalışmalarını reddettiğine ben baktığımda 68 00:05:44,000 --> 00:05:50,000 belirli güvenlik endişelerini en başta elislenen başında geldiğini fark ettim. 69 00:05:50,000 --> 00:05:56,000 İlk olarak cihazın içerisine yaralan Lytlum Pilin beyine zarar verip vermeyeceği endişesi 70 00:05:56,000 --> 00:06:01,000 ardından bu cihazdan kafatasının dışına uzanan ince kablunun yine beyin için 71 00:06:01,000 --> 00:06:07,000 bir zarar oluşturup oluşturmayacağı ve bu cihazın beyinden çıkarılması gerektiğinde 72 00:06:07,000 --> 00:06:14,000 bu işlemin kişiye hiçbir zarar verilmeden nasıl yapılacağı endişelere Neuralink'in 73 00:06:14,000 --> 00:06:18,000 Amerika'da insan üzerinde deneyler yapmasının önüne geçmiş. 74 00:06:18,000 --> 00:06:22,000 Neuralink yayının başına da bahsettiğim üzere bu çipi bir cerrah yardımı ile 75 00:06:22,000 --> 00:06:28,000 kafanıza yerleştirmek yerine Robo Surgery olarak atlandırılan yani bir 76 00:06:28,000 --> 00:06:34,000 robotun cerrahi bir operasyonu yapması yoluyla çipi beyin üzerine yerleştiriyorlar. 77 00:06:34,000 --> 00:06:39,000 Bu robota da bakınca aslında tam Matrix filminde beyin arkasında taktıkları 78 00:06:39,000 --> 00:06:43,000 aparat direkt benim aklıma geldi ve benim kafama takılan diğer bir şey ise 79 00:06:43,000 --> 00:06:48,000 bu çipe sahip olan kişiler bu çipi çıkartmak isterlerse 80 00:06:48,000 --> 00:06:52,000 bu robot çıkarma işleminin de aynı şekilde yapabilecek mi? 81 00:06:52,000 --> 00:06:57,000 Ben bunu araştırınca açıkçası bu konuyla alakalı çok bir bilye ulaşamadım. 82 00:06:57,000 --> 00:07:03,000 Ancak görünen o ki bu robot sadece çipi yerleştirme işlemini yapıyor ve 83 00:07:03,000 --> 00:07:08,000 çipi çıkartmak isterseniz cerrahi bir operasyonu ihtiyaç duyuyorsunuz. 84 00:07:08,000 --> 00:07:14,000 Peki bu cerrahi operasyona neuralink'te çalışan ve bu deneye dahil olan biri mi? 85 00:07:14,000 --> 00:07:19,000 Yoksa dışarıdan normal bir cerrah yapıyor orası hala metrol. 86 00:07:19,000 --> 00:07:23,000 Bu alanda faaliyet gösteren ve en çok konuşulan bir diğer girişim ise 87 00:07:23,000 --> 00:07:30,000 Precision firması. Bu firmanın kullandığı cihaz ise diğer firmaların kullandığı cihaza göre 88 00:07:30,000 --> 00:07:35,000 çok daha büyük. Ancak Precision firması beynin direkt olarak içerisine 89 00:07:35,000 --> 00:07:39,000 bu çipi yerleştirmek yerine dış yüzeyine bu çipi takıyor. 90 00:07:39,000 --> 00:07:45,000 Bir hasta üzerinde bu işlemi gerçekleştirirken hasta uyanık haldeyken 91 00:07:45,000 --> 00:07:51,000 taş kağıt makas oynuyor ve bu cihaz hasta henüz taş kağıt veya makası 92 00:07:51,000 --> 00:07:57,000 eliyle göstermeden hangisini seçtiğini ekranda yakaladığı sinyaller aracılığı ile 93 00:07:57,000 --> 00:08:02,000 doktora bildiriyordu. Aslında beyin vücudun diğer bölgelerine bir sinyal 94 00:08:02,000 --> 00:08:07,000 göndermeden bu sinyaller bu cihaz tarafından okuna biliyor. 95 00:08:07,000 --> 00:08:12,000 Bir de hastanın hala uyanık durumundayken tüm bu işlemin gerçekleştirilmesi de 96 00:08:12,000 --> 00:08:17,000 bence ayrı bir detaydı. Peki tüm bu cihazların arasındaki fark tam olarak ne? 97 00:08:17,000 --> 00:08:23,000 Aslında tüm bu girişimlerin üretmiş oldukları çipler benzer işlevleri yerine getirseler de 98 00:08:23,000 --> 00:08:29,000 bunları birbirinden ayıran en temel özellik beyni yerleştirdikleri çiplerin ne kadar 99 00:08:29,000 --> 00:08:32,000 derine yerleştirildiği ile alakalı diyebiliriz. 100 00:08:32,000 --> 00:08:39,000 Neuralink, Blackrock ve Parador Mix şirketleri beynin içerisine bu çipleri 101 00:08:39,000 --> 00:08:44,000 yerleştirirken Precision firması beynin dış tabakasına bu çipi yerleştiriyor. 102 00:08:44,000 --> 00:08:51,000 Sanchron firması ise beyin ile kafatası arasındaki bölgeye üretmiş olduğu çipi 103 00:08:51,000 --> 00:08:56,000 yerleştiriyor. Bu da bizlere aslında bu işin belirli bir standarda henüz oturmadığını 104 00:08:56,000 --> 00:09:03,000 gösteriyor. Bu çipleri üreten firmaların büyük bir bölümü, özel şirketler ve her biri 105 00:09:03,000 --> 00:09:09,000 kendi standartlarını tek tek belirliyorlar. Bu işin geleceğini nereye gideceğine bakarsak 106 00:09:09,000 --> 00:09:14,000 tüm bu girişimler sürekli olarak bu alanda daha yüksek teknolojileri ve gelişmeleri 107 00:09:14,000 --> 00:09:20,000 kat ediyorlar. Ve eminim ki gelecekte bizi bu cihazların çok daha kompleks ve 108 00:09:20,000 --> 00:09:27,000 çok ama çok daha ufak versiyonları karşılayacak. Daha aslında bu listeye eklemediğim 109 00:09:27,000 --> 00:09:33,000 ama bu alanda faaliyet gösteren oldukça fazla sayıda firma var. Ama tüm bu firmalar 110 00:09:33,000 --> 00:09:40,000 Amerika'da veya Avrupa'da yer alan sağlık örgütlerinin onayından geçmiş durumda 111 00:09:40,000 --> 00:09:46,000 değiller. Bu işe dahil olanlar çoğunlukla kendileri gönüllü oluyorlar ve doğabilecek 112 00:09:46,000 --> 00:09:51,000 tüm riskleri önceden kabul etmeleri şart koşuluyor. Benim bu yayına hazırlamış 113 00:09:51,000 --> 00:09:57,000 oldum 15 Nisan 2024 tarihiyle herhangi bir sağlık sorunu olmayan kişilerin ise 114 00:09:57,000 --> 00:10:03,000 bu cihazlara henüz ulaşımı yok. İlerleyen süreçte tıpkı kolumuza taktığımız akıllı 115 00:10:03,000 --> 00:10:08,000 saatler gibi bu tür cihazları da satın edip tahmin edemeyeceğimiz işlemleri 116 00:10:08,000 --> 00:10:15,000 yapabilecek miyiz? Yoksa sağlık endişelerinden ötürü bu cihazlar hiçbir zaman halka 117 00:10:15,000 --> 00:10:21,000 sunulmayacak mı? Bunu da tabiki bizlere ancak zaman gösterecek. Tüm bunlara ekstrol olarak 118 00:10:21,000 --> 00:10:26,000 şu an itibariyle bütün bu firmalar çok kısıklı sayıda insana böyle bir olana 119 00:10:26,000 --> 00:10:33,000 sunuyorlar. Eğer ileride bu cihazlar engelli kişilere sunulursa sigorta firmalarının 120 00:10:33,000 --> 00:10:38,000 bu cihazları ilişkin bir düzenleme getirip getiremeyeceği ise apayrı bir tartışma 121 00:10:38,000 --> 00:10:44,000 konusu çünkü bu cihazların büyük çoğunluğu sadece özel şirketler tarafından geliştiriliyor 122 00:10:44,000 --> 00:10:52,000 ve devlet desteği olmadan ya da sigorta kapsamında olmadan satışa sunulurlarsa sadece 123 00:10:52,000 --> 00:10:57,000 bu cihazları maddi olarak karşılayabilecek insanların bu teknolojiye ulaşması da 124 00:10:57,000 --> 00:11:02,000 gelecekte çok daha büyük tartışmaları ortaya çıkaracaktır diye düşünüyorum. Bu bölümde 125 00:11:02,000 --> 00:11:08,000 giderek rekabetin daha fazla kızıştı ve çok kısa zamanda çok büyük gelişmeler 126 00:11:08,000 --> 00:11:13,000 kat eden beyinçi bir sektörünü ve bu sektörün geleceğini inceledik. Umarım sizlere 127 00:11:13,000 --> 00:11:18,000 faydalı bilgiler sunabilmişimdir. Bu arada tüm yayının yazılım etmine ve yayında 128 00:11:18,000 --> 00:11:23,000 kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümünde yer alan neyin küserinden ulaşabilirsiniz. 129 00:11:23,000 --> 00:11:43,000 En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşça kalın.