1 00:00:00,000 --> 00:00:05,760 Herkese merhabalar yeni bir yayına daha hoş geldiniz. 2 00:00:05,760 --> 00:00:13,320 Bugün çok fazla seçeneği sahip olmanın ne gibi avantajları ve dezavantajları hayatımıza getirdiğinden konuşacağız. 3 00:00:13,320 --> 00:00:17,880 İsterseniz buyurun, hiç beklemeden hemen konunun detaylarına geçelim. 4 00:00:17,880 --> 00:00:22,020 Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız 5 00:00:22,020 --> 00:00:30,020 dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya Patreon üzerinden bana destek olabilirsiniz. 6 00:00:30,020 --> 00:00:33,020 Hepimiz her gün yüzlerce seçim yapıyoruz. 7 00:00:33,020 --> 00:00:41,220 Yapılan bir araştırmaya göre bir gün içerisinde bir insan ortalama 35 bin adet seçim yapıyormuş 8 00:00:41,220 --> 00:00:48,580 ve yaptığımız bazı seçimler bizi hiç zorlamaz iken bazıları ise inanılmaz zorlayabiliyor. 9 00:00:48,580 --> 00:00:59,820 Bir seçimi zor veya kolay kılan şeylerin aslında sahip olduğumuz opisyonlara bağlı olarak arttı bulumuş yani buna bağlı olarak artıyor ya da azalıyormuş. 10 00:00:59,820 --> 00:01:09,300 Çok fazla opisyona sahip olduğumuzda aslında hangisinin bizim için en doğru olduğunu sahip olduğumuz bilgilerin miktarı belirliyor. 11 00:01:09,300 --> 00:01:13,300 Tabii ki biz her zaman kendimiz için en iyi seçimleri yapmak istiyoruz. 12 00:01:13,300 --> 00:01:20,820 Fakat çok fazla opisyona sahip olduğumuzda yani psikolojik olarak da daha stresli ve mutsuz hissediyoruz. 13 00:01:20,820 --> 00:01:29,980 Bir de yapmamız gereken seçimler arka arkaya gelirse yani çok fazla karar vermek zorunda kaldığımız için yine stres altında kalıyormuşuz 14 00:01:29,980 --> 00:01:38,620 ve bu da daha mutsuz hissetmemize yol açıyormuş ve bir seçimin kolay ya da zor olmasını sağlayan en önemli faktör 15 00:01:38,620 --> 00:01:43,780 bu seçimi yaparken o konu hakkında ne kadar bilgiye sahip olduğumuzmuş. 16 00:01:43,780 --> 00:01:52,220 Yani yeterince bilgi sahibi olmadığımız bir konuda seçim yapmaya çalışırken tabii ki daha fazla stres hissetmemiz gayet doğal. 17 00:01:52,220 --> 00:02:00,740 Örneğin ben bu podcast'a ilk başlatacağım zaman bir mikrofona ihtiyaç duydum ve fakat ben daha önce mikrofon olsun ses kartı, 18 00:02:00,740 --> 00:02:09,420 bunlar için kablo ekipman bu konularda çok fazla bir bilgim yoktu ve şu an piyasada 20 dolara da satılan bir mikrofon var. 19 00:02:09,420 --> 00:02:13,060 2000 dolara da alabileceğiniz mikrofonlar mevcut. 20 00:02:13,060 --> 00:02:21,020 Bu kararı vermek benim için çok daha zor duydu çünkü bu alanda bir bilgim yoktu ve çok fazla araştırma yapmam gerekiyordu. 21 00:02:21,020 --> 00:02:28,660 Fakat yıllardır örneğin unlu muamirler yapan bir fırıncı için un seçmek oldukça basittir. 22 00:02:28,660 --> 00:02:38,780 Yani fırıncı unu seçerken böyle çok fazla düşünmez, stres tesetmez veya sıfırdan bir araştırma yapmaya çoğunlukla ihtiyaç duymaz. 23 00:02:38,780 --> 00:02:43,620 Ben geçenlerde tam da bununla alakalı olarak harika bir Ted Tolks izledim. 24 00:02:43,620 --> 00:02:50,060 Stanford University'sindeki bir araştırmacı bu konuyu derinlemesine incelemiş ve araştırmış. 25 00:02:50,060 --> 00:02:54,260 Bu kişi takım arkadaşlarıyla beraber bir deney yapmaya karar vermiş. 26 00:02:54,260 --> 00:02:59,340 16 dakikalık bu konuşmanın linkini de yine eğer merak ederseniz açıklamalar bölümünde bıraktım. 27 00:02:59,340 --> 00:03:01,020 Oradan izleyebilirsiniz. 28 00:03:01,020 --> 00:03:04,620 Bu konuşmada benim en çok ilgimi çeken kısım. 29 00:03:04,620 --> 00:03:09,620 Süper marketlerdeki ürünlerin sayısı ile ilgili olan kısımdı. 30 00:03:09,620 --> 00:03:18,740 Şu an bir süper markete giderseniz bir ürün almak istediğinizde neredeyse aynı ürünün yüzlerce farklı versiyonunu görüyorsunuz. 31 00:03:18,740 --> 00:03:32,060 Ve bir adet alacağımız şampuan, belki de bir macaronsosluğu veya bir çikolata için yüzlerce ürün arasındaki bazı marketlerde artık binlerce ürün arasından seçim yapmamız gerekiyor. 32 00:03:32,060 --> 00:03:38,740 Yani her alışverişte farklı bir ürünü alıp kıyaslamaya kalksak bu da büyük ihtimal yıllarımıza alacaktır. 33 00:03:38,740 --> 00:03:41,500 Ve bize çok maliyetli olacaktır böyle bir şey. 34 00:03:41,500 --> 00:03:49,580 Halbuki daha az seçenek sunan firmaların satışlarının daha fazla olduğu yapılan araştırmalarda keşfedilmiş. 35 00:03:49,580 --> 00:03:55,260 Ben geçen sene evini taşıyan bir arkadaşıma yardıma gitmiştim ve evini beraber taşımıştık. 36 00:03:55,260 --> 00:04:00,260 Ardından da arkadaşım bize bir yemek ısmarlamak istedi ve yakınlarda tabi saatte geç oldu. 37 00:04:00,260 --> 00:04:04,580 O saatlerde açık sadece tek bir restoran bulabildik ve oraya gitmeye karar verdik. 38 00:04:04,580 --> 00:04:06,820 Bu restoran açık büfe hamburger satıyordu. 39 00:04:06,820 --> 00:04:14,900 Ben hayatımda ilk defa böyle bir şeyden geldim yani belki bu tarz işletmeler vardır da benim için yeni bir deneyim oldu. 40 00:04:14,900 --> 00:04:17,140 Bu restoranda sistem şu şekilde işliyordu. 41 00:04:17,140 --> 00:04:21,140 İlk olarak size hangi tip ekmek seçmek istediğini soruluyor. 42 00:04:21,140 --> 00:04:25,540 Eti seçiyorsunuz etin ne kadar pişeceğini seçmeniz gerekiyor. 43 00:04:25,540 --> 00:04:27,780 Ardından da böyle açık bir büfe var. 44 00:04:27,780 --> 00:04:31,220 Oradan yaklaşık 20'in üzerinde çeşit var. 45 00:04:31,220 --> 00:04:35,100 İstediğinizi hamburgerinizin arasına koydurabiliyorsunuz. 46 00:04:35,100 --> 00:04:42,100 Yani aç olduğumuzdan dolayı mıdır bilemiyorum ama biz neredeyse her şeyi seçmek istedik, her şeyi denemek istedik. 47 00:04:42,100 --> 00:04:48,100 Ve hamburgerlerimiz geldiğinde yani benim hamburgerimin içinde böyle çok saçma sapan şeyler vardı. 48 00:04:48,100 --> 00:04:53,100 Mesela siyah seyitin dilimleri vardı, avokado parçaları vardı, salatalık turşusu vardı. 49 00:04:53,100 --> 00:05:01,980 Yani açıkçası ne yediğimi ben tam olarak anlayamadım çünkü inanılmaz sayıda seçeneğimiz vardı ve hiçbirini kaçırmak istemedik. 50 00:05:01,980 --> 00:05:05,220 Aslında bu durum eskiden çoğu restoran için böyleydi. 51 00:05:05,220 --> 00:05:08,140 Yani açık büfe satışı yapmıyorlardı. 52 00:05:08,140 --> 00:05:17,420 Fakat menülerde böyle çok fazla seçeneğin olması zengin bir görünüme sahip olacakları düşüncesini bu restoranlarda yaratmıştı. 53 00:05:17,420 --> 00:05:28,460 Fakat bir işletmede 50'den fazla seçenek olduğunda bütün bu ürünlerin nasıl hazırlanacağını çalışanlara anlatmak dahi çok zor bir şey. 54 00:05:28,460 --> 00:05:34,020 Yani bırakın bunu sadece pişirmeyi etmeyi bu sistemi nasıl çalıştığını anlatmak çok zor bir şey. 55 00:05:34,020 --> 00:05:41,460 Ve diyelim ki bu kişi ayrıldığında yeni gelen kişi bu 50 farklı yiyeceğin yeniden nasıl hazırlanacağını anlatmanız gerekiyordu. 56 00:05:41,460 --> 00:05:43,460 Bu da ayrıca bir vakit kaybı. 57 00:05:43,460 --> 00:05:48,460 Bir de 50 farklı yiyecek için yüzlerce farklı malzeme almanız gerekiyor. 58 00:05:48,460 --> 00:05:53,620 Bunları bir de belirli sürelerde de tüketmek lazım yoksa çöpe gidecektir. 59 00:05:53,620 --> 00:06:02,580 Bu yüzden şu an dünyada en çok bilinen tanınan dünyanın her küresine yayılmış restoran zincirleri, 60 00:06:02,580 --> 00:06:09,460 kahve dükkanları, tatlı dükkanları çoğu 7 veya 8 adetten fazla seçeneği size sunmuyor. 61 00:06:09,460 --> 00:06:10,980 Bunun aslında bir sebebi var. 62 00:06:10,980 --> 00:06:15,060 Çünkü seçenek sayısı azalınca insanlar çabuk karar veriyorlar. 63 00:06:15,060 --> 00:06:19,020 Satışlar bu sayede de daha fazla yükseliyor daha fazla ürün satabiliyorsunuz. 64 00:06:19,020 --> 00:06:27,820 Tabii ki öte yandan da bu ürünlerin hazırlanması, bu ürünleri hazırlayan kişileri bunların nasıl yapılacağının anlatılması çok daha kolaylaşmış oluyor. 65 00:06:27,820 --> 00:06:31,580 Bir de karar vermenin fiziksel etkileri de var bizler için. 66 00:06:31,580 --> 00:06:36,460 Yani biz karar verdiğimizde fiziksel olarak da enerji kaybediyormuşuz. 67 00:06:36,460 --> 00:06:47,540 Nasıl ki egzersiz yaptığımızda ya da fiziksel olarak efor harcamamız gerektiğinde bu tarz işlerde çalıştığımızda vücudumuzdaki kaslar devreye giriyor 68 00:06:47,540 --> 00:06:53,100 ve zamanla yorulmaya başlıyorlarsa aynısı karar verdiğimizde de oluyormuş. 69 00:06:53,100 --> 00:07:00,700 Çünkü her karar için beynimize ekstra bir yük bindiriyormuşuz ve irade gücümüz giderek azalmaya başlıyormuş. 70 00:07:00,700 --> 00:07:08,460 Spor yapmaya ilk başladığınızda enerjiniz genellikle çok yüksek olur ve çoğu hareketi kolaylıkla yaparsınız. 71 00:07:08,460 --> 00:07:15,180 Ancak biraz süre geçtiğinde tabii ki kaslarınız ağırmaya başlar ve enerjiniz bir miktar azalır. 72 00:07:15,180 --> 00:07:21,060 Ve sonlara doğru vücudunuz sizi ara vermek için kesinlikle zorlamaya başlayacaktır. 73 00:07:21,060 --> 00:07:31,580 Çünkü kaslarınızdaki ağrıları miktarı artar belirli bir süre sonra ve eğer durmayıp devam ederseniz de acı miktarınız buna endeksli olarak artacaktır. 74 00:07:31,580 --> 00:07:35,860 Karar verme sürecinde de aslında birebir bunun aynısını yapıyoruz. 75 00:07:35,860 --> 00:07:44,780 Verdiğimiz ilk birkaç karar bizlere aşır yormuyor tabi ki ve genellikle en doğru kararları vermek bu esnada çok daha kolaydır. 76 00:07:44,780 --> 00:07:50,100 Fakat üst üste verilen kararlar bizlerde yorgunluk belirtilerine yol açıyor. 77 00:07:50,100 --> 00:07:53,780 Doğru analiz yapma yetimizi zamanla kaybediyoruz. 78 00:07:53,780 --> 00:07:56,220 Eğer çok fazla karar verirsek üst üste. 79 00:07:56,220 --> 00:08:00,340 Hatta geçenlerde okuduğum kitapta bir bölümde çok ilginç bir şey vardı. 80 00:08:00,340 --> 00:08:06,900 Amerika'da yargıçların öğleden sonra gördükleri davalarda itiraz miktarı çok daha fazlaymış. 81 00:08:06,900 --> 00:08:14,900 Ve bu davalar çoğunlukla yeniden görülen davaların çoğu yargıçların öğleden sonra ele aldıkları davalar oluyormuş. 82 00:08:14,900 --> 00:08:18,340 Bununla ilgili hatta çok ünlü bir reçel deneyi var. 83 00:08:18,340 --> 00:08:28,900 Kolombiya Üniversitesi'ndeki iki araştırmacı seçimin motivasyonu kırıp kırmadığını anlayabilmek için bir süper markette reçel deneyi yapmaya karar vermişler. 84 00:08:28,900 --> 00:08:37,220 Bu ikili Kaliforniya'daki bir süper markette gitmiş ve burada çok fazla sayıda reçel markasının sunulduğunu görmüşler. 85 00:08:37,220 --> 00:08:50,740 Bunun üzerine bu markette bir tatma standı açmışlar ve çok fazla seçeneğin satışa yardımcı olup olmadığını anlayabilmek için reçelleri test eden insanlara bir indirim kuponu vermişler. 86 00:08:50,740 --> 00:08:55,780 Bu sayede de satış yapıldığında bu verileri analiz edebilmişler. 87 00:08:55,780 --> 00:09:07,780 İlk gün tezgahta 24 adet farklı reçel limunisi müşterilere sunulmuş, ikram edilmiş ve ertesi gün ise sadece 6 adet reçel müşterilere sunulmuş. 88 00:09:07,780 --> 00:09:16,500 Ve deney sonuçlandığında 6 çeşitten birini deneyen insanların yaklaşık %30'u daha sonrasında bu reçeli satın almış. 89 00:09:16,500 --> 00:09:28,900 Ama 24 adet seçenek söz konusu olduğunda bu oran 10 kat azalmış ve sadece %3'ü müşterilerin sadece %3'ü reçellerden birini satın almayı tercih etmiş. 90 00:09:28,900 --> 00:09:37,380 Öte yandan geniş ürün yerpazesi o marketin önünden geçen kişilerin %60'ının durup reçelleri denemesini sağlamış. 91 00:09:37,380 --> 00:09:41,860 Ancak 6 adet opsiyon olduğunda bu rakam %40'lara gerilemiş. 92 00:09:41,860 --> 00:09:51,140 Bu deneyin sonucunda da yapılan analiz şunu göstermiş, daha az opsiyonun satış miktarının artırdığını ve yani satışa çok büyük yardım olduğunu. 93 00:09:51,140 --> 00:09:56,820 Ancak çok fazla opsiyon olduğunda da müşterilerin dikkatinin daha fazla bu alana kaydığı görülmüş. 94 00:09:56,820 --> 00:10:03,060 Eğer bu araştırmayı da detaylıca okumak isterseniz yine dinkini ben açıklamalar bölümünde sizler için bıraktım. 95 00:10:03,060 --> 00:10:14,420 Konuyu toparlayacak olursak çok fazla opsiyona sahip olmak genellikle çok daha iyi olarak değerlendirilir fakat yapılan araştırmalara göre bu pek de doğru değil. 96 00:10:14,420 --> 00:10:22,900 Daha fazla seçim hem daha çok vakit kaybetmemize hem daha iyi seçimler yapmamızın önüne geçiyor ne yazık ki. 97 00:10:22,900 --> 00:10:30,340 Ve fiziksel olarak sadece bu da değil fiziksel ve mental olarak da daha fazla yorulmamıza sebep oluyor. 98 00:10:30,340 --> 00:10:37,860 Her gün yaptığımız seçimlerin miktarını azaltabilmek bizlerin daha iyi kararlar vermesine olanaktanıyor. 99 00:10:37,860 --> 00:10:45,380 Bu yüzden daha basit daha minimal hayatlar yaşamak daha iyi kararlar vermemizin önünü açacaktır. 100 00:10:45,380 --> 00:10:54,980 Bu bölümde neden çok fazla seçeneğin bizlerin doğru kararlar vermesinin önüne geçtiğini ve ne gibi sonuçlar doğurduğunu inceledik. 101 00:10:54,980 --> 00:10:57,860 Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. 102 00:10:57,860 --> 00:11:05,540 Bu arada tüm yayının yazılım etine ve yayında kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümündeki link üzerinden ulaşabilirsiniz. 103 00:11:05,540 --> 00:11:31,940 En kısa süre de yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşça kalın.