1
00:00:00,000 --> 00:00:05,760
Herkese merhabalar yeni bir yayına daha hoş geldiniz.

2
00:00:05,760 --> 00:00:13,800
Bugün öldükten sonra arkamızda bırakacağımız tonlarca veriye neler olacağını konuşacağız.

3
00:00:13,800 --> 00:00:23,640
Çok iç karartıcı bir başlık olarak gözükse de kendi kulonlarımızı yaratmamızın önüne uçacak bu yaklaşımı gelin.

4
00:00:23,640 --> 00:00:28,680
İsterseniz daha detaylı bir şekilde bu yayında hep beraber inceleyelim.

5
00:00:28,680 --> 00:00:32,600
Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız,

6
00:00:32,600 --> 00:00:40,600
dinlediğiniz platformlardan abone olarak yeni yayınlara anında olayabilir veya Patreon üzerinden bana destek olabilirsiniz.

7
00:00:40,600 --> 00:00:49,440
Geçenlerde Netflix'te Feature of adında bir belgesel izledim ve belgesenin bir bölümü benim oldukça ilgimi çekti.

8
00:00:49,440 --> 00:00:54,800
Bu bölümde öldükten sonra sahip olduğumuz verilerin ne olacağından bahsediyordu.

9
00:00:54,800 --> 00:00:59,040
Çok kısa olan bu belgeselin linkini ben sizler için aşağıda bırakırım.

10
00:00:59,040 --> 00:01:07,640
Bu belgeselde sordukları aslında soruya daha iyi bir yanıt verebilmek için ben bunu çeşitli kategorilere böldüm.

11
00:01:07,640 --> 00:01:10,640
Gelin isterseniz bunlara böyle tek tek bir göz atalım.

12
00:01:10,640 --> 00:01:20,560
İlk olarak sosyal medya hesapları bildiğiniz üzere şimdi meta firması eski adıyla Facebook hayatını kaybeden milyarlarca kullanımcının hesaplarını

13
00:01:20,560 --> 00:01:26,520
ve verilerini daha doğrusu ne yapacak konusunda aslında ilk düşünen firmalardan bir tanesiymiş meta firması.

14
00:01:26,520 --> 00:01:35,400
Bununla ilgili de ilk adım atan firmalardan biri olduğu eğer şu an meta firmasının sahip olduğu neler var.

15
00:01:35,400 --> 00:01:41,400
Instagram var, Facebook var, WhatsApp var aslında bütün anı uygulamaları onlar sahip diyebiliriz.

16
00:01:41,400 --> 00:01:50,880
Eğer bunlardan birini şu an kullanıyorsanız öldükten sonra verilerinize kimin ulaşabileceğini şu günden belirleyebilirsiniz.

17
00:01:50,880 --> 00:01:57,360
Bunun hatta nasıl yapılabileceğini gösteren detaylıda bir video buldum ben onu da yine sizler için bıraktım.

18
00:01:57,360 --> 00:02:05,400
Hatta hayatını kaybetmiş bir yakınınız var ise onların hesaplarının hala da aktif kalmasını istiyorsanız

19
00:02:05,400 --> 00:02:09,680
bunun için Amerika'da kurulmuş olan bir girişim dahi var.

20
00:02:09,680 --> 00:02:14,880
Bu işletme yakınlarını kaybeden insanların verilerini bir araya getirerek,

21
00:02:14,880 --> 00:02:21,120
toplayarak bütün telefonlarındaki, mobil cihazlarındaki sosyal medya hesaplarını aktif olarak tutuyor.

22
00:02:21,120 --> 00:02:30,160
Bana bu konu aslında oldukça ilgi çekici geldi ve hayatını kaybeden kişinin yakınları bu kişiden gelen yeni bildirimleri

23
00:02:30,160 --> 00:02:33,120
bu sayede almaya devam edebiliyorlarmış.

24
00:02:33,120 --> 00:02:39,480
Bunu yapan kişinin de ve firmanın da bilgilerini yine sizler için bıraktım bilmiyorum eğer böyle bir şey yapmak isterseniz.

25
00:02:39,480 --> 00:02:47,960
Yani bizden geri kalan veriler o kadar çok yani şu anda bir saniyede bir insan 1.7 megabaklik veri bırakıyormuş

26
00:02:47,960 --> 00:02:55,000
ve teknoloji ilerledikçe tabii daha fazla platform ve cihaz hayatımıza katıldıkça

27
00:02:55,000 --> 00:03:00,200
geride bıraktığınız verilerin miktarı sürekli olarak artmaya devam edecek.

28
00:03:00,200 --> 00:03:09,440
Aslında ürettğimiz bütün verileri düşününce bir hayat boyunca inanılmaz derecede fazla dijital ayak izimizi bırakıyoruz.

29
00:03:09,440 --> 00:03:17,200
Bunu sadece şey olarak düşünmeyin sosyal medya hesaplarınız işte cep telefonunuzdaki bir takım veriler olarak düşünmeyin.

30
00:03:17,200 --> 00:03:25,680
Örneğin haritalar yaptığınız Google aramaları, yolladığınız mesajlar, e-mailler, dinlediğimiz müzik listeleri,

31
00:03:25,680 --> 00:03:35,440
YouTube geçmişi, başka ne söyleyebiliriz izlediğimiz film ve diziler ziyaret ettiğimiz web siteleri telefonumuzda kullandığımız belki

32
00:03:35,440 --> 00:03:44,880
yani şu an adını dahi hatırlamadığımız binlerce uygulama var, banka hesaplarımız var, online alışveriş siteleri var.

33
00:03:44,880 --> 00:03:51,600
Hayatınızı kaybettiğiniz zaman tüm bunlar öyle böyle yani bir anda tık diye ortadan silinmiyor tabii ki.

34
00:03:51,600 --> 00:03:58,400
Hazını kaybeden insanların verileri bu firmaların verim erkezlerinde bir yerlerde kalıyor

35
00:03:58,400 --> 00:04:07,680
ve Facebook ilk kurulduğu zamanlarda hayatını kaybeden insanların verilerini direkt olarak kaldırmaya karar vermiş.

36
00:04:07,680 --> 00:04:18,560
Ancak 2007 senesinde Virginia Technic Üniversitesi'nde silahlı bir saldırı yaşanmış ve çok sayıda genç üniversite öğrencisi

37
00:04:18,560 --> 00:04:21,360
bu saldırı da hayatını ne yazık ki kaybetmiş.

38
00:04:21,360 --> 00:04:29,360
Ve bu hayatını kaybeden kişilerin yakınları Facebook'da bu kişilerin profillerinin silinmemesini talep etmişler.

39
00:04:29,360 --> 00:04:36,720
Bunun üstüne de Facebook hayatını kaybeden kişilerin direkt olarak hesaplarının silinmesini,

40
00:04:36,720 --> 00:04:42,640
direkt olarak hayatını kaybeden insanların hesaplarının silinmesi yönetmeliğini ortadan kaldırmış.

41
00:04:42,640 --> 00:04:45,520
Peki gelecekte bu iş nasıl olacak?

42
00:04:45,520 --> 00:04:53,120
Belki firmalar bu verileri sonsuza kadar tutsalar da ne olur ki diye düşünüyor olabilirsiniz.

43
00:04:53,120 --> 00:05:06,000
Fakat iki bin yüz senesinde hayatını kaybeden insanlardan geriye kalacak olan profillerin toplam sayısının beş bin milyondan daha fazla olması bekleniyor.

44
00:05:06,000 --> 00:05:11,920
Fakat bildiğiniz üzere bazı insanları neredeyse milyarlarca kişi takip ediyor.

45
00:05:11,920 --> 00:05:18,240
Öyle değil mi bu platformların sahipleri bu profillerden çok büyük reklam geliri elde ediyorlar.

46
00:05:18,240 --> 00:05:33,680
Daha önce sadece veri kalabalığı olarak görülen bu profiller aslında profilin sahibi hayatta olmasa dahi teknoloji firmalarına para kazandırmaya devam edebilecek potansiyele sahipler.

47
00:05:33,680 --> 00:05:37,120
Bu ana kadar bununla ilgili herhangi bir firmam bir adım atmamış.

48
00:05:37,120 --> 00:05:42,800
Yani bu tür olaylarda yalnız gelecekte görebileceğimiz olaylar diye ben tahmin ediyorum.

49
00:05:42,800 --> 00:05:49,200
Aslında bizlerin sonsuzluk arayışı neredeyse medeniyet var olduğundan beridir var.

50
00:05:49,200 --> 00:06:04,880
Yani bunun ruhun kopyalanması olarak değil de kişinin davranışlarının kopyalanması olarak hayata geçirmeye çalışma bazı platformlar şu an bir şeyler yapmaya başladılar bile.

51
00:06:04,880 --> 00:06:15,680
Yani klonlama mesela Apple firmasının yeni piyasaya sürdüğü iOS 17 ile ses klonlama özelliğini bu firma hayata geçirdi.

52
00:06:15,680 --> 00:06:28,160
Bu aslında çok güzel bir teknoloji çünkü sesini kaybetme riski olan kişiler hata belki de yani hepimiz olabiliriz bu riskin altını bir kaza yapıp sesimizi kullanamaz duruma gelebiliriz.

53
00:06:28,160 --> 00:06:35,120
Ve buna karşın bir ses kopyalayabilme yani kendi sesinizi klonlama özelliği var.

54
00:06:35,120 --> 00:06:43,120
Eğer iPhone yani Apple platformlarını kullanıyorsanız şu an 15 dakikalık bir metin okuyarak kendi sesinizi klonlayabiliyorsunuz.

55
00:06:43,120 --> 00:06:51,600
Apple ekosistemini kullanmıyorsanız da herkese açık olan ve ücretsiz yani belli bir limiti var ama play.ht diye bir web sites var.

56
00:06:51,600 --> 00:07:03,200
Bunun da linkini sizler için bırakırım ben bunu denedim. Play.ht'den kendi sesimi kopyaladım klonladım ve bu web sitesi inanılmaz şekilde bunu başardı.

57
00:07:03,200 --> 00:07:10,960
Ve bu firi yani ücretsiz versiyonu bir de bunun bir premium versiyonu var orada daha da bu işi bir ileri kademeye taşıyorlar.

58
00:07:10,960 --> 00:07:20,000
Yani ben oldukça etkiledi ben de bir göz atmanızı tavsiye ederim ama bu iş klonlamayla bitmiyor artık hologramlar yapılmaya başladı.

59
00:07:20,000 --> 00:07:32,000
Biliyorsunuz film endüstrisi bu teknolojiyi zaten yıllardır kullanıyordu fakat bu teknolojiye yakın gelecekte herkes tarafından ulaşılabilir bir hale gelecek.

60
00:07:32,000 --> 00:07:42,240
Hatta şu an çok gerçekçi hologramlar yaratan bir firma var yaptıkları hologramları ben oldukça böyle gerçekçi buldum. Gerçi çok yakın buldum.

61
00:07:42,240 --> 00:07:45,600
Onların da web sitesini yine ben sizler için bıraktım.

62
00:07:45,600 --> 00:07:59,040
Ölümden sonraki dijital kopyamız aslında bütün veri veris etlerinden en fazla fayda sağlayacak ve en gerçekçi kopyalarımızı üretebilecek olan teknoloji.

63
00:07:59,040 --> 00:08:01,840
Tabii ki yapay zekanın tam kendisi.

64
00:08:01,840 --> 00:08:12,320
Bildiğiniz üzere chat gpt yakın zamanda hayatımıza girdi ve hiç göz atmamış olan için chat gpt bir chat robot konuşma robotu diyebiliriz.

65
00:08:12,320 --> 00:08:20,480
Chat gpt internet üzerindeki veri tabanlarını çok iyi analiz edip sorularınıza en mantıklı cevapları üretiyor.

66
00:08:20,480 --> 00:08:23,280
Örneğin chat gpt'ye ben şöyle bir şey sordurttum.

67
00:08:23,280 --> 00:08:34,320
Yani Orhan Veli uzaya gitseydi, Mars'a gitseydi nasıl bir şiir yazardı diye sordum ve Orhan Veli'nin kaleminden çıkmış gibi bir şiir yazdı bana.

68
00:08:34,320 --> 00:08:42,720
Ve bunu nasıl yapıyor chat gpt, Orhan Veli'nin internette yer alan şiirlerine ulaşıp bu verileri tek tek analiz ederek yapabiliyor.

69
00:08:42,720 --> 00:08:57,520
Eğer bizler de sahip olduğumuz yani bugüne kadar üretmiş olduğumuz bütün bu verileri yapay zekaya sunarsak bizim karakterimizin hangi olaya nasıl tepki vereceğini çok iyi anlayabilecek.

70
00:08:57,520 --> 00:09:08,080
Hele ki gelecekte kendimiz hakkında daha da fazla dijital izler bırakacağımızdan dolayı bu verilere ulaşır, eğer yapay zeka bu verilere ulaşır,

71
00:09:08,080 --> 00:09:19,040
ses ve üç boyutlu kulonumuzu da oluşturursa bu dünyadan silinip gitsek dahi dijital bir kopyamız bu dünyada kalmaya devam edebilecek.

72
00:09:19,040 --> 00:09:37,440
İnanması zor ama Kanadı'da yaşayan Joshua adındaki bir kişi kız arkadaşını 2012 senesinde kaybetmiş ve chat gpt ortaya çıkınca da gpt 3 versiyonunu satın alıp kız arkadaşından geride kalan bütün verileri chat gpt'ye aktarmış.

73
00:09:37,440 --> 00:09:54,000
Ardından da kız arkadaşı ile bu platform üzerinden sohbet etmeye devam etmiş. Ben bu haberin linkini de yine sizler için bıraktım. Detaylıca okumak isterseniz kendisi 2013 yılında çıkan Hur filmini izledikten sonra bunun gerçek olup olamayacağını araştırmış.

74
00:09:54,000 --> 00:10:07,600
Tabi 2013 senesinde yapay zeka buna olanak tanıyabilecek bir durumda değildi. Ardından da Black Mirror dizisinin 5. sezonundaki bir bölümde Joshua'a gözyaşlarına boğulmuş resmen.

75
00:10:07,600 --> 00:10:21,920
Bu benim de Black Mirror dizisinde en çok beğendiğim bölümlerden bir tanesiydi. Bu bölümde anlatılan şey gelişen teknoloji ile insanların gözlerine taktıkları böyle lansler sayesinde artık insanlar her şeyi kaydedebiliyor,

76
00:10:21,920 --> 00:10:34,720
geriye alabiliyorlardı ve bu teknoloji sayesinde tabi aslında daha kötü olayları getirdi. Yani bu işin bir de Madalyon'u bir diğer tarafı da var yani ister istemez.

77
00:10:34,720 --> 00:10:51,200
Bu öldükten sonra verilerimizin hangisinin kalacı, hangisinin kimin kontrolü altına geçeceği şu an biraz soru işareti. Yani teknoloji firmaları eğer bu işi bir gelir kapısı olarak görürlerse sonuçlar çok korkutucu olabilir.

78
00:10:51,200 --> 00:11:06,080
Özellikle veriler firmalar tarafından avantaj elde edilebilir bir sisteme çevrilirse belki hayatınız kaybettikten sonra bile sizi reklamlarda, filmlerde, tanıtımlarda kullanabilirler.

79
00:11:06,080 --> 00:11:16,800
Yani şu an için kulağı çok böyle bilim kurunu gibi gelse de aslında gelecek teki insanların bu tarz sorunları da yavaş yavaş belirmeye başlayacak.

80
00:11:16,800 --> 00:11:25,360
Yani şu an ki teknolojiyle vücudumuzu terk edip bir bilgisayarın içinde yaşamamızı sağlayacak bir teknoloji yok. Öyle bir teknoloji gelişmedi.

81
00:11:25,360 --> 00:11:34,000
Ancak siyah tıltabanında bir girişim insan bedenini toprağa dönüştürüp ardından bu toprağı ağaca ekiminde kullanıyorlarmış.

82
00:11:34,000 --> 00:11:47,200
Böylelikle sizden arta kalan kısımlar bir nevi bir ağaca dönüşmüş oluyor. Washington eyaletinde insanların ağaca dönüştürülmesini de yasal olarak onaylamışlar.

83
00:11:47,200 --> 00:11:57,360
Ve Washington eyaleti bunu yapan ilk eyalet ünvanını dahi almış. Recompose adındaki bu firmanında linkini ben yine bıraktım.

84
00:11:57,360 --> 00:12:18,480
Aslında öldükten sonra gömülmeyi tercih eden insanlar en iyetinde toprağa karışmış oluyorlar. Fakat bu firma sadece bir kişiye özel direkt kişiye özel bir ağaç seçip gübre olarak sizden kalan parçaları kullanmayı tercih ediyor.

85
00:12:18,480 --> 00:12:29,440
Ve kendi kopyanızı oluşturmak belki bazı insanların kopyalarının yapılması ve yaşasalardı ne gibi düşüncelere sahip olurlardı.

86
00:12:29,440 --> 00:12:32,880
Kısımda insana sorgulatıyor. Yani ben direkt bunu sorguladım.

87
00:12:32,880 --> 00:12:40,160
Eğer böyle bir şansım olsaydı sanırım görmek isteyeceğim ilk isim tabiki Mustafa Kemal Atatürk olurdu.

88
00:12:40,160 --> 00:12:48,400
Ben Çet GPD'ye Atatürk'ü yaşasaydı şu an ki Türkiye hakkında ne düşünürdüğü neleri değiştirmek isterdi.

89
00:12:48,400 --> 00:12:57,680
Diye yazdım. Ve Çet GPD'nin verdiği cevap nasıl söyleyeyim böyle ne tam beyaz ne de tam siyahtı. Fakat yine de tatmin edecekti diyebilirim.

90
00:12:57,680 --> 00:13:02,320
Belki de bizler ileri de böyle bir teknolojiye sahip olabileceğiz.

91
00:13:02,320 --> 00:13:11,680
Fakat ben bir dijital kulonumun olmasını, geride kalmasını açıkçası pek istemezdim diye düşünüyorum.

92
00:13:11,680 --> 00:13:20,400
Çünkü ölümde bu dünyanın bir parçası ve hayatta kalan insanların ölümü öyle ya da böyle geride bırakması gerekiyor.

93
00:13:20,400 --> 00:13:26,240
Ben hayatını kaybeden insanların hep kıyafetlerinin verildiğine şahit oldum.

94
00:13:26,240 --> 00:13:38,240
Sadece yurt dışına eğitim için geldiğimde ev sahibimin bir ev sahibi vardı annesi vefat etmişti ve o bütün eşyaları saklamayı tercih etmişti.

95
00:13:38,240 --> 00:13:46,000
Benim yaptığım gözlem şey oldu. Bu yüzden üzüntüsünden kurtulması bence çok daha zor bir hale geldi.

96
00:13:46,000 --> 00:13:52,160
O yüzden bu yayında da tarihe geçsin böyle bir teknolojik çıkarsa eğer beni kopyalama inletmem.

97
00:13:52,160 --> 00:13:56,160
Çünkü hiçbir insan sürekli olarak üzüntüyle yaşamamalı.

98
00:13:56,160 --> 00:14:03,360
Ancak buna karşı olmayanlar da eminim olacaktır. Neler düşündüğünüzü ben de çok merak ediyorum.

99
00:14:03,360 --> 00:14:06,640
Yorumlara düşüncelerinizi yazabilirsiniz.

100
00:14:06,640 --> 00:14:13,280
Bu bölümde öldükten sonra dijital verilerimize neler olacağını konuştuk.

101
00:14:13,280 --> 00:14:22,400
Bu arada tüm yayının yazılım etine ve yayında kullandığım bütün kaynaklara açıklamalar bölümündeki link üzerinden ulaşabilirsiniz.

102
00:14:22,400 --> 00:14:38,560
En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşça kalın.