1
00:00:00,000 --> 00:00:05,660
Herkese merhabalar yeni bir yayına daha hoş geldiniz.

2
00:00:05,660 --> 00:00:13,060
Bugün son 20 sene içerisinde adeta tüm dünya genelinde bir patlama yaşayan özel okulları,

3
00:00:13,060 --> 00:00:17,760
üniversiteleri ve bu kurumların neleri değiştirdiğini konuşacağız.

4
00:00:17,760 --> 00:00:20,260
İsterseniz buyurun hemen yayına geçelim.

5
00:00:20,260 --> 00:00:24,320
Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız

6
00:00:24,320 --> 00:00:28,900
dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir.

7
00:00:28,900 --> 00:00:32,200
Veya patron üzerinden bana destek olabilirsiniz.

8
00:00:32,200 --> 00:00:40,180
Türkiye'de 2002 yılında anaokuldan liseye ve üniversiteye kadar olan tüm özel okulların

9
00:00:40,180 --> 00:00:48,400
sayısı 1377 adetmiş fakat bu rakam 2019 yılında 12809'a ulaşmış.

10
00:00:48,400 --> 00:00:55,800
Her yıl yeni açılan özel eğitim kurumlarının sayısı ise yıllık 2000 adet olarak kayıt altına alınmış.

11
00:00:55,800 --> 00:01:00,100
Bu sayı aslında sadece Türkiye'de değil, tüm diğer ülkelerde de artış göstermiş.

12
00:01:00,100 --> 00:01:05,380
Ben de bir özel okul mezun olarak aslında bu konuyu hem kendi perspektifimden sizlere anlatmak,

13
00:01:05,380 --> 00:01:11,420
hem de bulduğum bazı bulgular ile bu yayında bu konuyu detaylıca incelemek istiyorum.

14
00:01:11,420 --> 00:01:16,220
Ben ilk defa 2005 yılında dershaneye kayıt olmuştum.

15
00:01:16,220 --> 00:01:22,460
O dönemlerde de çok dershane kültürü yoktu aslında yani neredeyse yok denecek kadar azdı.

16
00:01:22,460 --> 00:01:29,260
Pek çok aile çocuklar böyle hafta hiç zaten okula gidiyor, bir de hafta sonu ders mi olur diye tartışıyordu.

17
00:01:29,260 --> 00:01:32,680
Evet gerçekten bir zamanlar böyle bir dönem vardı.

18
00:01:32,680 --> 00:01:43,060
Bir de 2005 yılında ben aydının söke ilçesinde liseye gidiyordum ve ufak bir ilçe olduğundan dolayı sanırım sadece 2 adet dershaneye vücuttu.

19
00:01:43,060 --> 00:01:52,420
2000 senesinden sonra okullarım verdiği eğitimi yeterli bulmayan pek çok aile ve öğrenci bu kurumlara yavaş yavaş yönelmeye başladılar.

20
00:01:52,420 --> 00:02:04,780
Artık hafta sonlarımda dershane programıyla doldu ve o dönemlerde bu kadar çalışmanın ana sebebi herkesin imrendiği bazı meslek gruplarından birine gelecekte sahip olmaktı.

21
00:02:04,780 --> 00:02:08,840
YouTube ve benzeri platformlarda bizim dönemimizde yoktu açıkçası.

22
00:02:08,840 --> 00:02:21,720
Bunu düşününce mühendislik, doktorluk, avukatlık veya psikologluk gibi meslekleri rehber öğretmenler sadece bize anlatabiliyordu ve bize ballandıra ballandıra anlatıyorlardı.

23
00:02:21,720 --> 00:02:29,860
Aslında 2004-2005 yıllarında bu meslekleri yapan kişilerin hayatları da cidden imrenilmeyecek gibi değildi.

24
00:02:29,860 --> 00:02:38,360
Çünkü o yıllarda bu meslekleri yapan kişiler hem Türkiye'nin en iyi okullarından 2000 senesi ve öncesinde mezun olmuşlardı.

25
00:02:38,360 --> 00:02:42,920
Hem de sayı olarak çok az oldukları içinde çok büyük bir değere sahiplerdi.

26
00:02:42,920 --> 00:02:50,040
Aslında o dönemler hepimizin özendiği 10 meslekler bizden bir önce gelen nesni sahip olduğu mesleklerdi.

27
00:02:50,040 --> 00:02:56,560
Fakat özel okulların bir virüs gibi çoğalacağını ne yazık ki kimse tahmin edemedi.

28
00:02:56,560 --> 00:03:00,640
Bir gün geldi ben de üniversite sınavına girdim.

29
00:03:00,640 --> 00:03:02,200
Sene 2009 yılıydı.

30
00:03:02,200 --> 00:03:03,640
Çocukluktan biridir.

31
00:03:03,640 --> 00:03:06,800
Ben teknolojiye ve elektroniye bir ilgim vardı.

32
00:03:06,800 --> 00:03:14,760
Ve çevremde de herkesin en üstlerde gördüğü mesleklerden biri olan elektrik mühendisliğini seçmeye karar verdim.

33
00:03:14,760 --> 00:03:20,440
Benim hazırlandığım sınav öseseydi ve bir sonraki sene de sistem baştan aşağı değişecekti.

34
00:03:20,440 --> 00:03:21,880
Yani bunu öğrenmiştik.

35
00:03:21,880 --> 00:03:30,920
O dönemler ben açıkçası yıldız teknik, ütü, otlü veya egü üniversitesi gibi üniversitelerde eğitim almayı hedefliyordum.

36
00:03:30,920 --> 00:03:37,320
Ancak bildiğiniz üzere bu okulların özellikle mühendislik bölümlerinin puanları en üst seviyede.

37
00:03:37,320 --> 00:03:42,160
Ve benim aldığım puan bu okullarda mühendislik eğitimi almaya yetmedi.

38
00:03:42,160 --> 00:03:48,240
O yıllarda da özel üniversite denildiğinde Türkiye'de böyle tek tük üniversiteler vardı.

39
00:03:48,240 --> 00:03:51,600
Örneğin İstanbul'da Bahçeşehir ve Yedi Tepeyi biliyorduk.

40
00:03:51,600 --> 00:03:58,480
Bize en yakın olan yani aydına en yakın olan üniversitelerde İzmir'de Yaşar ve Ekonomik Üniversitesi idi.

41
00:03:58,480 --> 00:04:02,880
Ki bu okulların da eğitim kaliteleri bence oldukça iyiydi.

42
00:04:02,880 --> 00:04:08,400
Bir de yeni yeni açılmaya başlayan özel okullar ve üniversite ver türemeye başlamıştı bu dönemde.

43
00:04:08,400 --> 00:04:12,640
Ailem istediğim bölümde eğitim almamı da can gönülden istiyordu.

44
00:04:12,640 --> 00:04:15,920
Bu da tabii aileleri suçlamak çok doğru olmaz.

45
00:04:15,920 --> 00:04:22,160
Her anne baba çocuğunun istediği bölümde okumasını ister ve bunun içinde elinden gelini yapar.

46
00:04:22,160 --> 00:04:28,640
Ancak özel okullar bu çok böyle saf ve temiz duygudan yararlanmayı çok iyi başardılar bence.

47
00:04:28,640 --> 00:04:36,800
Bir yıl daha kaybedip sınav stresini tekrar yaşamaktansa istediğiniz bölümde eğitimi hemen başlamak çok cazip gelmişti.

48
00:04:36,800 --> 00:04:42,320
Ve şahsen de eğitim kalitesi açısından da büyük bir fark olacağını ben o dönem düşünmemiştim.

49
00:04:42,320 --> 00:04:47,760
Ve ardından üniversitenin kapısından 2009 yılında giriş yaptım.

50
00:04:47,760 --> 00:04:57,120
Üniversiteye başladığım yıllarda sanırım en çok pişman olduğum şey okuduğum bölümün hayatımı tam anlamıyla kurtaracağını inanmıştım ben.

51
00:04:57,120 --> 00:05:09,440
Çünkü geçmiş yıllarda benim okuduğum alanda okuyan insanların yaşamına baktığımda her şey gayet hoş gözüküyordu ve sahip olduğum sadece ama sadece bir tane hedef vardı.

52
00:05:09,440 --> 00:05:13,440
O da hiçbir dersten kalmayıp okulu zamanında bitirmekte.

53
00:05:13,440 --> 00:05:19,840
Aynen de bunu yaptım vizelerde ve finallerde deliler gibi çalıştım tüm dersleri geçtim.

54
00:05:19,840 --> 00:05:27,520
Ve iyi bir ortalama yaptım sadece bunu yaparsam harika bir hayatım beni beklediğine ben yıllarca inandım.

55
00:05:27,520 --> 00:05:34,880
Yaz tatillerinde senle bir kitap okudum ne bir spor yaptım ne kendime yeni özellikler katmaya çalıştım.

56
00:05:34,880 --> 00:05:44,080
Yazayı benim için gündüzleri arkadaşlarımla plesteşin oynayıp ardından film veya diziyi izleyip akşam üstünde denize gitmekten ibaret etti.

57
00:05:44,080 --> 00:05:52,400
Pek çok akşam da sahile gidip sabaha kadar arkadaşlarla birkaç biri içer muhabbet eder ve günaydınlandığında da eve dönerdim.

58
00:05:52,400 --> 00:05:56,880
Tam 5 yıl boyunca yazaylarımı aynen bu şekilde geçirdim.

59
00:05:56,880 --> 00:06:06,080
Defu çok fazla uzatmak istemiyorum mezun olacağım dönem geldi ve artık mezun olmuştum diplomam elimdeydi.

60
00:06:06,080 --> 00:06:10,080
Her şey hazırdım böyle hayata başlamaya inanılmaz hazırdım.

61
00:06:10,080 --> 00:06:14,880
Bir de daha okul bitmeden bir iş arama telaşına girdim.

62
00:06:14,880 --> 00:06:18,560
İnanılmaz bir heyecanla da ilk işimi buldum ve o işe başladım.

63
00:06:18,560 --> 00:06:27,680
Her şeyi gayet güzel hatırlıyorum ve o dönem demiştim ki para falan istemiyorum sadece işi öğrenmek istiyorum ben yani bu işi cidden yapmak istiyorum.

64
00:06:27,680 --> 00:06:32,880
Secrübe kazanmak amacım çalıştım firmada tamam biz seni deneyelim dediler.

65
00:06:32,880 --> 00:06:35,920
Askeri ücretin bile altında bir maaş almaya başladım.

66
00:06:35,920 --> 00:06:40,320
Bu arada istememiştim aslında fakat ufakta olsa bir para kazanmaya başladım.

67
00:06:40,320 --> 00:06:48,080
İlk defa 2013 yılında bu işe girdimi de düşünürsek o dönem için Türkiye'nin sahip olduğu koşullar oldukça iyiydi.

68
00:06:48,080 --> 00:06:56,240
Yani kazandığınız parayla aslında belli bir yaşam kalitesine ulaşabiliyordunuz fakat o dönemlerde benim yaptığımı yapan.

69
00:06:56,240 --> 00:07:02,800
Yani özel okula giden tek insan tabiki ben değildim o kadar çok insan bu özel okulları akın etti ki.

70
00:07:02,800 --> 00:07:11,520
Bu meslekleri yapan insan sayısı inanılmaz bir hızlı yükseldi ve bu meslekler her geçen yıl değersizleşmeye başladı.

71
00:07:11,520 --> 00:07:17,920
Benim lise yıllarının başında özendiğim elektrik mühendisi artık eski değerine sahip olmamaya başladı.

72
00:07:17,920 --> 00:07:23,280
2004-2005 yılında böyle küçük şehirlerde mühendis bulmak daha çok zordu.

73
00:07:23,280 --> 00:07:33,280
Genelde proje onayları ve denetimleri için Aydın ve İzmir gibi büyük şehirlerde ikamet eden mühendislere ulaşmanız gerekirdi.

74
00:07:33,280 --> 00:07:38,960
Gel gelelim ki yıllar ilerledikçe benim de bu işte ki tecrübem artmaya başladı.

75
00:07:38,960 --> 00:07:50,800
Ancak benden sonra mezun olan insan sayısı da çok hızlı bir bitimde arttığından piyasada o kadar fazla sayıda yani bu özel üniversitelerin böyle bir virüs gibi çağılmasından dolayısında bence.

76
00:07:50,800 --> 00:07:54,400
Çok fazla sayıda mezunun verilmesine sebep oldu bu.

77
00:07:54,400 --> 00:07:58,560
Şantiye de çalıştığım için de zorluklar biraz daha fazla yani.

78
00:07:58,560 --> 00:08:05,040
Örneğin hava çok sıcaksa yanıyorsunuz veya tava çok soğuksa üşüyorsunuz, yağmur yağıyor ıslanıyorsunuz.

79
00:08:05,040 --> 00:08:12,560
İster istemez birkaç firmaya daha bu işte cübesini ardından böyle CV yollamaya başladım, sorup soruşturmaya başladım.

80
00:08:12,560 --> 00:08:15,520
Ve ilk defa şöyle kelimeler duydum ben o sıra.

81
00:08:15,520 --> 00:08:19,520
Belki benden önceki nesil de bunları yavaş yavaş duymaya başlamıştır.

82
00:08:19,520 --> 00:08:23,360
Eğer kabul edersen sana ancak bu maaşı verebiliriz.

83
00:08:23,360 --> 00:08:29,280
Fakat teklif ettikleri maaşa bakınca böyle çok mantıksız rakamlar olduğunu gördüm.

84
00:08:29,280 --> 00:08:33,840
Yani herkes bence bunların çok mantıksız rakamlar olduğunu görüyordu zaten.

85
00:08:33,840 --> 00:08:38,880
Ve hani bu rakama olmaz dediğiniz zaman ise firmalar artık şunları demeye başladı.

86
00:08:38,880 --> 00:08:42,240
Çalışmazsan çalışma bu maaşa bu işi yapacak.

87
00:08:42,240 --> 00:08:46,560
10 bin tane adam kapıda bekliyor gibi böyle cevaplar gelmeye başladı.

88
00:08:46,560 --> 00:08:53,360
Size teklif edilen maaşın cidden de 3'te birine dahi bu işi yapacak insan sayısı vardı yani.

89
00:08:53,360 --> 00:08:54,880
Giderekte artıyordu.

90
00:08:54,880 --> 00:08:57,440
Bu kişileri de aslında suçlamak çok mantıklı değil.

91
00:08:57,440 --> 00:09:07,520
Çünkü okuldan mezun olup ailerce hatta bazen yıllarca işsiz kalan insanlara yani ne maaşı teklif ederseniz Edin kabul edecek oluyorlar.

92
00:09:07,520 --> 00:09:09,200
O modun içine giriyorlar.

93
00:09:09,200 --> 00:09:10,160
İster istemez.

94
00:09:10,160 --> 00:09:18,080
Yani eskiden bu mumla aranan meslek grupları ne yazık ki her geçen gün daha da değersiz bir hale gelmeye başladı.

95
00:09:18,080 --> 00:09:22,080
Peki bu sadece Türkiye'de mi oldu?

96
00:09:22,080 --> 00:09:26,320
Bu aslında sadece Türkiye'de değil tüm dünyada bu şekilde olmaya başladı.

97
00:09:26,320 --> 00:09:32,000
Çünkü eskiden çok ama çok az sayıda kişi üniversiteye gidip bitirip bir meslek sahibi oluyordu.

98
00:09:32,000 --> 00:09:35,760
Ve o dönemlerde bunu yapabilmek cidden çok zor bir olaydı.

99
00:09:35,760 --> 00:09:44,720
Fakat artık bir üniversiteye gitmek ve istediğiniz bölümü okumak neredeyse herkesin ulaşabildiği bir şey haline geldi.

100
00:09:44,720 --> 00:09:50,800
Böyle olunca da üniversite diploması ile sahip olunan mesleklerin değeri azalmaya başladı.

101
00:09:50,800 --> 00:09:55,360
Eğer hayaliniz öğretmen olmaksa evet üniversiteye gitmeden bunu yapamazsınız.

102
00:09:55,360 --> 00:10:00,960
Ya da doktor, avukat, psikolog olmak istiyorsanız hala diplomaya ihtiyacınız var.

103
00:10:00,960 --> 00:10:05,120
Fakat diplomayı alsanız dahi işler artık eskisi gibi.

104
00:10:05,120 --> 00:10:07,920
Yani sadece diplomayı almak ile bitmiyor.

105
00:10:07,920 --> 00:10:14,720
İnternette dediğimiz sonsuz bilgi kaynağının herkese açık hale gelmesi tüm durumları değiştirdi.

106
00:10:14,720 --> 00:10:20,480
Ve aynı meslekten olan kişiler arasında dahi uçurum farklar oluşmaya başladı.

107
00:10:20,480 --> 00:10:24,960
Artık bir diploma almak ile ne yazık işler çözülmez hale geldi.

108
00:10:24,960 --> 00:10:33,440
Bilmeniz gereken program sayısı, dil sayısı, sahip olmanız gereken yetenek sayısı her geçen gün durmadan artıyor.

109
00:10:33,440 --> 00:10:37,600
Peki diploma sahibi olmaz iseniz işler daha mı kötü gider?

110
00:10:37,600 --> 00:10:45,440
Aslında bu soruya doğru yanıt verebilmek için üniversiteye gitmediğiniz yılları ne için harcadığınızı değerlendirmek gerekli.

111
00:10:45,440 --> 00:10:50,640
Eğitim sistemi sürekli olarak birbirinin aynısı insanları piyasaya sürüyor.

112
00:10:50,640 --> 00:10:59,920
Özel okullarınla bu işe dahil olması ve eğitimin herkes tarafından ulaşılabilir olması buradaki rekabeti gizerek daha da zor bir hale getirdi.

113
00:10:59,920 --> 00:11:07,040
Öte yandan eşsiz işler yapanların değeri bu kitleye göre her zaman açık ara farklı birinci gelmeyi başarıyor.

114
00:11:07,040 --> 00:11:14,240
Yani demek istedim eğer çok kolay yeriniz doldurulabilir bir kişiyse size her zaman en az ücret ödenir.

115
00:11:14,240 --> 00:11:22,080
Yani örneğin bir feshut zincirinde patates kızartıyorsanız çok düşük maaş alırsınız çünkü herkes patates kızartabilir.

116
00:11:22,080 --> 00:11:29,600
Ancak bu feshut zincirinin kurucusu sizsiniz yerinizi dolduracak insan sayısı çok limitlidir.

117
00:11:29,600 --> 00:11:32,400
Ve bu yüzden çok fazla para kazanırsınız.

118
00:11:32,400 --> 00:11:41,840
Bu eğitim serüvenin içindeyken aslında anlayamadığım şey asıl amacın yeri kolay doldurulamayacak kişi olmak olmasıymış.

119
00:11:41,840 --> 00:11:47,840
Yani bunu da yapmanın yolu toplumun büyük bölümünün yapmadığı şeyleri yapabilmekten geçiyor.

120
00:11:47,840 --> 00:11:54,560
Çok fazla disipline sahip olmak, her gün kendini geliştirmek, bir konuda çok ama çok iyi hale gelebilmek.

121
00:11:54,560 --> 00:12:05,840
Yani bu tür amaçlar aslında herkesin sahip olduğu amaçlar olsa da sadece çok az insanın sahip olabildiği ve hayatında uygulayabildiği özelliklerdir bunlar.

122
00:12:05,840 --> 00:12:12,640
Belki şu an üniversite sınavına hazırlanıyor olabilirsiniz ya da hali hazırda bir bölümü bitirmek üzere olabilirsiniz.

123
00:12:12,640 --> 00:12:15,280
Belki de çoktan kareerinize atılmışsınızdır.

124
00:12:15,280 --> 00:12:23,680
Ancak fark etmeniz gereken şey yerinizin ne kadar kolay doldurulup doldurulamayacağını tekrar gözden geçirmek.

125
00:12:23,680 --> 00:12:31,040
Ve sizin çalıştığınız alanda sizi yeri doldurulamayacak olan kişi yapacak olan şey ne?

126
00:12:31,040 --> 00:12:41,520
Ya da yaptığınız iş sahip olduğunuz meslek ne kadar kolay şekilde başkası tarafından yapılabilir ve bu işi yapacak ne kadar insan var?

127
00:12:41,520 --> 00:12:52,000
Bu soruları sorar ve tabii kendinize dürüst olursanız ancak bu soruları sorarken yeri doldurulamayacak insan olmak için gerçekten çok çalışmak.

128
00:12:52,000 --> 00:13:00,960
Aslında sadece çok çalışmak değil doğru alanda çok çalışmanın ne kadar önemli olduğunu fark edeceksiniz diye düşünüyorum.

129
00:13:00,960 --> 00:13:08,880
Bu bölümde özel üniversitelerin hayatımıza dahil olmasından sonra neleri değiştirdiğini konuştuk.

130
00:13:08,880 --> 00:13:11,840
Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir.

131
00:13:11,840 --> 00:13:19,760
Bu arada tüm yayının yazılım etmine ve yayında kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümündeki link üzerinden ulaşabilirsiniz.

132
00:13:19,760 --> 00:13:25,520
En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşça kalın.